Кај младите овошки површината може да изгледа влажна, а кореновата бала да остане сува, или обратно – водата да се задржи околу коренот и да го истисне воздухот од почвата. Со проверка на почвата, отпечатокот од водата и состојбата на земјиштето по дожд или полевање може да се открие проблемот без раскопување на насадот.
Ноемвриското садење се одвива во различни услови низ Македонија. Во повисоките и постудени места почвата може подолго да ја задржува влагата, додека лесните, каменливи или наклонети терени побрзо ја губат водата. Затоа една иста површна проверка не е доволна за сите парцели.
Најкорисно е секое младо стебло да се следи по конкретен дожд или полевање. Набљудувајте каде се движи водата, колку длабоко навлегува, дали почвата слегнува околу коренот и дали останува мокра подолго од остатокот на насадот.
Целта не е да се копа околу овошката, туку со мал број внимателни проверки да се утврди дали водата стигнала до кореновата зона. Така полесно се избегнува и непотребно повторно полевање и оставање на младото стебло во премногу влажна почва.
- Проверете ја влажноста под површината, не само изгледот на браздата.
- Направете две плитки проверки од спротивни страни на стеблото.
- Одделете го пресушувањето од задржаната вода пред повторно полевање.
Почнете со проверка на влажноста под површината
Проверете ја влажноста под површината, не само изгледот на браздата. Горниот слој може брзо да се исуши од ветер и сонце, а под него да има доволно влага; кај друга почва површината може да биде темна и влажна, додека кореновата зона да остане сува.
Изберете место странично од стеблото, во зоната каде што се навлажнувала почвата, а не веднаш до стеблото. Со прст, дрвено стапче, тесна сонда или рачна почвена сонда проверете дали земјата е растресита, леплива, ладна и влажна или се рони како сув прав.
Проверката треба да биде нежна. Не втиснувајте алат во местото каде што се претпоставува дека е кореновата бала и не ја раздвижувајте земјата околу стеблото.
- Проверете на едно место од страната кон која се собира водата.
- Направете уште една проверка на спротивната страна за споредба.
- Оценувајте ја влагата под површината, а не само бојата на почвата.
Проверете од две страни на младото стебло
Направете две плитки проверки од спротивни страни на стеблото. Водата не се распоредува секогаш рамномерно, особено на наклонет терен, во бразда или кога околу овошката има различна структура на почвата.
Ако едната страна е влажна, а другата сува, тоа е знак дека водата се движи по одредена патека наместо да ја навлажнува целата коренова зона. Причината може да биде благ наклон, слегната земја, кора на површината или неправилно оформен круг за полевање.
Кај садници поставени во редови, споредете и со соседното стебло. Разликата меѓу две блиски овошки може да укаже на воздушен џеб, каменест слој, различно слегнување или место каде водата истекува надвор од зоната на коренот.
- Сравнете ја страната кон повисокиот и страната кон понискиот дел од теренот.
- Побарајте траги од истекување надвор од кругот околу стеблото.
- Не ја мерете успешноста на полевањето само според една овошка.
Разликувајте сува коренова зона од задржана вода
Одделете го пресушувањето од задржаната вода пред повторно полевање. Сувата зона обично остава растресита почва што лесно се рони, видливи ситни пукнатини или јасна граница меѓу навлажнетиот и сувиот дел.
Кај задржана вода, почвата останува тешка, леплива и многу влажна под површината. Може да има заматена локва, меко газење, бавен поврат на отпечатокот или вода што се задржува во истиот круг и по престанокот на дождот.
Темната боја сама по себе не е доволна за процена. Органската материја, глинестата почва и сенката можат да ја направат земјата да изгледа влажна и кога влагата е умерена. Одлуката треба да се темели на допир, структура и движење на водата.
- Сува почва: се рони, се одвојува од кореновата бала и нема чувство на свежа влага.
- Прекумерно влажна почва: се лепи, се мачка и тешко се распаѓа во рака.
- Неутрална состојба: почвата се оформува лесно, но не остава вода или кал на раката.
Што кажува изгледот на површината по дожд или полевање
По дожд или полевање, набљудувајте ја површината откако ќе престане директното течење. Водата што веднаш се собира во една точка покажува дека таму постои вдлабнатина или слегнување; водата што брзо бега надвор од кругот покажува дека насипот или почвата не ја задржуваат влагата каде што е потребна.
Тенка кора на површината може да го забави навлегувањето на следното полевање. Од друга страна, подлабока пукнатина или отвор околу балата може да дозволи водата да мине покрај корените без рамномерно да ја навлажни почвата.
Не ја разбивајте кората со длабоко копање. Ако почвата е доволно сува за безбедно работење, површината може внимателно да се разровка плитко, без допирање на стеблото и корените.
- Следете дали водата влегува во почвата или се движи кон меѓуредот.
- Проверете дали се појавува празнина меѓу кореновата бала и околната земја.
- Забележете дали истата точка се полни со вода по секој дожд.
Слегнување на почвата: мал проблем што се открива навреме
Слегнатата почва го менува начинот на кој водата стигнува до младата овошка. Ако земјата се спушти на едната страна, водата може да се собира покрај кореновиот врат; ако се отвори празнина, може да истекува покрај кореновата бала.
Проверете дали нивото на почвата е приближно рамно со околниот терен и дали стеблото не е оставено во вдлабнатина. Кореновиот врат не треба да биде затрупан со дополнителна влажна земја, бидејќи постојаното мокрење во тој дел создава неповолни услови за младото стебло.
Поправката се прави со внимателно додавање ситна почва само каде што има видливо слегнување, без силно газење и без создавање висок насип околу стеблото. Ако се забележи поголемо поместување на целата садница, прво треба да се процени причината, а не само да се дополнува земја.
- Проверете го нивото на почвата од повеќе страни.
- Не покривајте го кореновиот врат со нов слој земја.
- Не набивајте влажна почва со стапала или тешка алатка.
Одводнувањето се проверува според местото, не според календарот
Во пониски делови од парцелата и на тешки почви водата може да се задржува подолго отколку на повисок или песоклив терен. Во ридски насад, пак, површинскиот тек може да ја однесе водата пред таа да навлезе околу коренот.
Погледнете ги соседните садници, меѓуредот и најниската точка во парцелата. Ако повеќе овошки во истата линија имаат влажни кругови, проблемот можеби не е кај поединечното стебло, туку во наклонот или во слојот што го успорува одводнувањето.
Не отворајте канал или не пренасочувајте вода без да ја разберете целата патека. Неправилно насочување може да ја префрли водата кон друга овошка, пат или соседен дел од насадот.
- На рамна парцела проверете каде се задржува водата по целата линија.
- На наклонет терен следете ја патеката на истекување над и под стеблото.
- Разликувајте краткотрајна влажност по дожд од повторливо задржување.
Како да проверите без да го оштетите коренот
Најбезбедни се површинско набљудување, рачна сонда со ограничена длабочина и проверка на почвата од периферниот дел на навлажнетиот круг. Секогаш работете на место каде што е најмал ризикот од сечење на коренчињата.
Не користете лопата за да ја откривате целата коренова бала. Таквото раскопување ја нарушува почвата што штити од студ и сушење, а може да ги оштети фините корени што ја примаат водата.
Ако проверката покаже нерамномерна влажност, повторете ја на уште едно стебло од истиот дел на насадот. Една точка може да биде случајна; образец што се повторува на повеќе садници укажува на поширок проблем со движењето на водата.
- Користете рачна, тесна алатка наместо широка лопата.
- Проверувајте од периферијата, не директно покрај стеблото.
- Оставете ја почвата повторно да се затвори ако е направена мала сонда.
Што да направите според резултатот од проверката
Ако кореновата зона е сува, прво утврдете дали водата истекува, дали површината е затворена со кора или дали кругот е лошо оформен. Поправете ја причината пред да додадете повеќе вода, бидејќи дополнително полевање на погрешно место може да ја зголеми загубата.
Ако зоната е влажна, но без задржување, оставете ја почвата да се исцеди и следете ја состојбата по следниот дожд. Не создавајте распоред само според датум; потребата се менува со температурата, ветерот, видот на почвата и положбата на насадот.
Ако водата останува долго околу коренот, намалете го ризикот од дополнително натопување и проверете дали проблемот се повторува. Кај повеќе погодени садници потребна е процена на теренот и одводнувањето, а не само корекција на секој круг поединечно.
- Сува зона: проверете го истекувањето и распределбата пред повторно полевање.
- Умерено влажна зона: следете ја состојбата без непотребно додавање вода.
- Постојано мокра зона: прекинете со дополнително полевање додека не се исцеди и утврдете ја причината.
Водете кратка белешка за секоја проблематична зона
Едноставна белешка помага да се разликува случаен настан од повторлив проблем. Запишете го датумот на дождот или полевањето, местото во насадот, изгледот на површината и состојбата на почвата под неа.
Корисно е да се обележат ниските точки, местата каде водата истекува и садниците што се разликуваат од соседните. Таквата карта може да покаже дека проблемот се повторува само во една линија, на еден крај од парцелата или околу одреден слој почва.
Белешките не треба да бидат сложени. Доволни се ознака на редот, краток опис и споредба со соседната овошка; податоците ќе помогнат при следното уредување на круговите и одводнувањето.
- Означете ги најниските точки и местата со брзо истекување.
- Запишете дали почвата била сува, умерено влажна или леплива.
- Споредете ги набљудувањата по различни дождови и полевања.
Види ја продавницата →
Најчесто поставувани прашања
Заклучок
По есенското садење, водата треба да се проверува во почвата, а не да се проценува само според влажната површина. Две внимателни проверки од различни страни, следење на истекувањето и набљудување на слегнувањето можат да покажат дали коренот останал сув или е изложен на прекумерна влага.
Работете без раскопување и без газење по влажната зона. Ако истиот проблем се повторува кај повеќе садници, барајте ја причината во наклонот, структурата на почвата или одводнувањето на парцелата, наместо само да ја менувате количината на вода.
