Овоштарникот по бербата не треба да остане без преглед и план. Отстранувањето на мумифицираните плодови, заболениот материјал и растителните остатоци ги намалува изворите на инфекции, а добрите белешки помагаат напролет да се реагира навреме и без непотребни третмани.
Бербата е завршена, но подготовката за следната производна година тукушто започнува. Во насадот остануваат плодови, гранки и растителни остатоци што можат да ги одржат патогените и штетниците до пролетта. Затоа првата задача е внимателен санитарен преглед на секое дрво, на крошната и на почвата под неа.
Работата не треба да се сведе на автоматско прскање. Без утврден проблем, препаратот може да биде непотребен, а изборот на средството зависи од овошниот вид, причинителот, историјата на парцелата и условите во насадот.
Најкорисен резултат од есенскиот преглед е јасната евиденција: каде се појавил симптомот, на која сорта и на кое дрво, колку бил изразен и што е преземено. Така пролетниот мониторинг се насочува кон ризичните места, наместо целиот насад да се третира по навика.
Прегледот почнува од крошната и завршува под дрвото
Секое дрво треба да се прегледа одделно, особено ако во текот на сезоната се појавиле гниење, сушење на гранки, дамки на листовите или оштетувања од инсекти. Проверете ги плодовите што останале на гранките, местата со исушени леторасти, раните на кората и гранките со невообичаена боја или форма.
Проверете ја и земјата под крошната. Паднатите плодови, сувите гранчиња, лисјата и поголемите растителни остатоци можат да задржат заразен материјал, инсекти или влага. Мерката треба да одговара на реалниот проблем во парцелата, а не механички да се применува на секој ред и на секое дрво.
- Прегледајте ја крошната, стеблото и површината под дрвото.
- Обележете ги местата со сушење, рак-рани, дамки или плодови со гниење.
- Проверете дали проблемот е распространет или се појавува само на одделни дрвја.
Мумифицираните и паднатите плодови не оставајте ги во насадот
Мумифицираните плодови на гранките се меѓу најочигледните извори на нова инфекција. Истото се однесува и на плодовите паднати под дрвото, особено ако се гнили, исушени или со видливи дамки. Кај различни овошни видови тие можат да овозможат презимување на причинители на болести и на одделни штетници.
Најефикасно е да се отстранат веднаш по бербата, пред да останат во насадот во влажниот и постуден период. Собраниот материјал не треба да се остава во куп покрај парцелата. Таквиот куп повторно може да стане извор на инфекции и штетници.
Начинот на уништување или обработка треба да се приспособи на материјалот и на локалните услови. Заболените плодови и гранки треба да се изнесат од насадот и неконтролирано да не се враќаат меѓу овошките.
- Соберете ги мумифицираните плодови од гранките и од земјата.
- Отстранете ги очигледно заболените и изгниените плодови.
- Изнесете ги заразените остатоци, наместо да ги оставите во куп покрај насадот.
Оштетените гранки означете ги пред резидбата
По бербата не мора секоја гранка веднаш да се отстрани. Сомнителните и оштетените гранки практично е да се обележат, а резидбата да се испланира според видот на овошката, периодот на мирување, временските услови и ризикот од ширење на болеста.
Јаболкото, крушата, праската, кајсијата и црешата имаат различен распоред и различни ризици при резидбата. Затоа не постои еден рок што може да важи за целиот овоштарник. Одлуката треба да се темели на симптомот и на препораките за конкретниот вид.
При сомнеж за бактериска болест, како огнената болест, не треба да се чека редовната зимска резидба. Заразените делови се отстрануваат со зафат во здраво дрво, а исечениот материјал се изнесува и уништува.
- Означете ги гранките со сушење, рак-рани или сомнителни промени.
- Не мешајте механичко оштетување со симптом на болест без дополнителен преглед.
- При сомнеж за бактериска болест, реагирајте порано и ограничете го пренесувањето со алатот.
Чист и дезинфициран алат спречува пренесување
Ножиците, пилите и другиот алат можат механички да го пренесат причинителот од заболено на здраво дрво. Ризикот е поголем при сечење гранки со сокови, влажни растителни остатоци или видливи симптоми.
Пред дезинфекцијата алатот треба да се исчисти од кора, сокови и растителни остатоци. Потоа се применува средство за дезинфекција според неговата намена и безбедносните упатства. Самото бришење не е доволно ако на сечилото останал заразен материјал.
При преминување од сомнително или заболено дрво кон здраво, сечилата повторно треба да се исчистат и дезинфицираат. Истото правило важи и при работа на повеќе парцели.
- Исчистете ги сечилата пред да нанесете средство за дезинфекција.
- Дезинфицирајте при преминување од заболено кон здраво дрво.
- Следете ги упатствата за употреба и безбедност на средството.
Почвата под крошните бара насочена, а не механичка мерка
Површината под крошните често се занемарува по бербата. Таму остануваат плодови, лисја, гранчиња и плевелна вегетација што можат да го задржат инокулумот, инсектите или прекумерната влага околу стеблото.
Чистењето треба да се насочи кон местата каде што е забележан проблем. Не секој растителен остаток носи ист ризик, па мерката треба да се избере според болеста, штетникот, типот на почвата и начинот на одржување на насадот.
При работата внимавајте да не ги оштетите стеблата и кореновиот врат. Механичките повреди можат да создадат нови влезни места за причинителите.
- Отстранете ги паднатите и заболени плодови под крошните.
- Соберете ги поголемите остатоци од резидба.
- Проверете каде плевелот и влагата се задржуваат околу стеблата.
Не прскајте само затоа што завршила бербата
Самото завршување на бербата не е доказ дека е потребен третман. Пред изборот на препаратот треба да се утврди што е забележано во насадот, дали станува збор за болест или штетник, колкав е ризикот за следната сезона и дали навистина е потребна интервенција.
Одлуката се поврзува со видот на овошката, сортата, историјата на парцелата и временските услови. Следењето и дијагностиката се основа на интегрираната заштита, па календарското прскање без утврден проблем не може да го замени мониторингот.
Ако третманот е оправдан, средството мора да биде регистрирано и дозволено за конкретната култура и намена во Македонија. Не е доволно препаратот да се користи кај слична овошка или за сличен симптом. Декларацијата и упатството задолжително се проверуваат пред употреба.
- Прво утврдете го проблемот, па потоа разгледувајте третман.
- Проверете ја дозволената култура и намена на препаратот.
- Почитувајте ја декларацијата, упатството и безбедносните услови.
- Побарајте стручен совет ако симптомот не е јасен.
Евиденцијата ја претвора забелешката во план
По санитарниот преглед запишете ги видот и сортата, парцелата, редот или бројот на дрвото, датумот и видливиот симптом. Додајте проценка за јачината на појавата и наведете дали е отстранет плод, означена гранка, исчистена површина или побарана дијагноза.
Корисни се и фотографии одблизу и од поширок план. Тие напролет овозможуваат да се провери дали симптомот се повторува на истото место, дали се шири или бил ограничен на еден дел од насадот.
Евиденцијата не мора да биде сложена. Доволна може да биде една табела во тетратка или телефон, ако податоците се внесуваат веднаш и се поврзани со јасно обележани редови или дрвја.
- Внесете вид, сорта, парцела, ред и број на дрво.
- Опишете го симптомот и јачината на појавата.
- Запишете ја преземената мерка и што треба да се провери напролет.
- Чувајте фотографии со датум и ознака на местото.
Пролетниот план нека се темели на мониторинг
Подготовката по бербата има смисла само ако продолжи со следење во следната сезона. Најнапред се проверуваат означените дрвја и местата со претходна појава, а потоа се проценува состојбата во останатиот дел од насадот.
Временските услови влијаат врз развојот и ширењето на многу болести и штетници. Затоа рокот за евентуална интервенција не треба да се одредува само според календарот, туку и според фазата на развој на овошката, условите и реално забележаната појава.
При нејасни симптоми, земјоделецот треба да побара мислење од советодавна служба, фитосанитарна институција или лабораторија. Фотографиите и примерокот се покорисни кога се земени од типично место и се придружени со податоци за сортата и парцелата.
- Напролет прво проверете ги означените дрвја и редови.
- Следете ги временските услови и фазата на развој на овошката.
- Не носете одлука за третман само врз основа на стар календар.
- Побарајте дијагноза за симптоми што личат на повеќе различни проблеми.
Практичен редослед за работа по бербата
За да не се прескокнат важни детали, работата организирајте ја по јасен редослед. Прво направете преглед, потоа отстранете го материјалот што претставува очигледен ризик, обележете ги гранките за подоцнежна резидба и на крај внесете ги наодите во евиденцијата.
Таквиот пристап го намалува непотребното движење низ насадот и овозможува здравите и сомнителните дрвја да се обработуваат подисциплинирано. Ако се појави нејасен симптом, подобро е да остане означен и документиран отколку веднаш да се сече или прска без потврда.
- Прегледајте го секое дрво и земјата под крошната.
- Отстранете ги мумифицираните, паднатите и очигледно заболените плодови.
- Соберете ги поголемите заболени растителни остатоци.
- Означете ги гранките за резидба во соодветен термин.
- Исчистете и дезинфицирајте го алатот при преминување меѓу дрвја.
- Запишете ги наодите и одредете што ќе се следи напролет.
Заклучок
Овоштарникот по бербата треба да биде чист, прегледан и документиран, а не само испрскан по навика. Отстранете ги изворите на инфекции, изнесете го заболениот материјал, означете ги проблематичните гранки и користете чист алат.
За следната сезона подгответе план според наодите од парцелата. Следењето на означените места и точната дијагноза овозможуваат навремена мерка, помали непотребни трошоци и повнимателна употреба на препаратите.
Најчесто поставувани прашања
