Есенското ѓубрење на пченицата и јачменот треба да ја поддржи изградбата на коренот и правилното братење, а не да создаде бујна, чувствителна маса пред зимата. Изборот на ѓубриво зависи од анализата на почвата, преткултурата, влагата, типот на почвата и надморската височина на парцелата.
Кај есенските житни култури, ѓубрењето не се сведува на избор на најконцентрирано ѓубриво или на примена на иста формула на сите ниви. Пченицата и јачменот влегуваат во зима со различна развиеност, а потребите зависат од тоа колку хранливи материи останале во почвата и колку брзо коренот може да ги искористи.
Основното ѓубрење најчесто се планира пред или при подготовката на почвата, додека стартното ѓубрење се насочува кон почетниот развој на посевот. Азотот бара најголема претпазливост: преголема количина пред зимата може да поттикне бујна надземна маса, а недоволното или несоодветно снабдување со фосфор и калиум може да го ограничи кореновиот систем.
Условите во низинските рамници не се исти со оние во повисоките и постудени подрачја. Затоа одлуката треба да се носи според конкретната парцела, развојот на растенијата и стручната препорака, а не според фиксен календар или туѓа шема на ѓубрење.
Што треба да постигне есенското ѓубрење
Целта е посевот да развие здрав корен, доволно листови и стабилно братење, без непотребно издолжување и преголема бујност. Добро снабдената пченица или јачмен може полесно да ја искористи влагата и хранливите материи подоцна, но тоа не значи дека треба да се стимулира растот со голема количина азот пред зимското мирување.
Фосфорот учествува во развојот на коренот и раниот раст, а калиумот помага во водниот режим и цврстината на растителните ткива. Нивната достапност зависи од реакцијата на почвата, влажноста, температурата и начинот на внесување.
Азотот е неопходен за раст и братење, но неговата есенска количина треба да се усогласи со залихите во почвата и со состојбата на посевот. Остатокот од потребите обично се планира за подоцнежна прихрана, според развојот и условите.
- развој на коренов систем
- рамномерно никнување и почетен раст
- соодветно братење без прекумерна бујност
- подобро искористување на влагата и хранливите материи
Анализата на почвата е почетната точка
Без анализа тешко може сигурно да се процени дали парцелата има доволно фосфор и калиум или дали постои ризик од прекумерно внесување на одреден елемент. Анализата треба да се толкува заедно со преткултурата, начинот на обработка, внесувањето органско ѓубриво и очекуваната производна цел.
Корисно е примерокот да биде репрезентативен за целата парцела. Ако нивата има видливи разлики во бојата, текстурата, наклонот или историјата на ѓубрење, подобро е проблематичните делови да не се мешаат со останатата површина во еден примерок.
Резултатите не треба да се читаат изолирано. Ниска вредност на одреден елемент може да има различно практично значење во тешка глинеста почва и во лесна песоклива почва, особено при различна влажност.
- земете примерок што ја претставува парцелата
- одделете делови со различен тип почва или различна историја на ѓубрење
- проверете ја реакцијата на почвата и достапноста на главните хранливи материи
- резултатите разгледајте ги со агроном, а не само според една бројка
Основно и стартно ѓубрење немаат иста задача
Основното ѓубрење се внесува во почвата пред сеидбата или при подготовката на површината, со цел хранливите материи да бидат распоредени во зоната каде што ќе се развива коренот. Начинот на внесување треба да обезбеди контакт со почвата и да го намали ризикот од загуби на површината.
Стартното ѓубрење се користи за да му се помогне на младото растение во првите фази. Таквото ѓубрење не е автоматски замена за основното, а примената премногу блиску до семето може да предизвика оштетување, особено ако производот има висока концентрација на соли или ако почвата е сува.
Изборот меѓу расфрлање и внесување во ленти зависи од опремата, влагата, обработката и препораката за конкретниот производ. Поставувањето на ѓубривото мора да биде усогласено со сеалката за да нема директен и ризичен контакт со семето.
- основното ѓубрење ја гради хранливата основа на парцелата
- стартното ѓубрење го поддржува почетниот раст
- производот не треба да се поставува директно врз семето без соодветна опрема и препорака
- длабочината и распоредот влијаат врз достапноста на хранливите материи
Лесни и тешки почви бараат различен пристап
Лесните, песокливи и пропустливи почви имаат помал капацитет за задржување на вода и дел од хранливите материи. Кај нив треба да се избегнуваат големи еднократни внесувања без анализа, бидејќи хранливите материи полесно се придвижуваат надолу со водата. Рамномерното внесување и внимателното планирање на азотот се особено важни.
Тешките глинести почви можат да задржуваат повеќе хранливи материи, но тоа не значи дека тие секогаш се достапни за растението. Лошата структура, задржувањето вода и создавањето кора може да го ограничат коренот и да предизвикаат слаб почетен развој, дури и кога анализата покажува задоволителни резерви.
На компактна почва, дополнително ѓубриво не го решава проблемот со воздухот и водата во кореновата зона. Пред сеидбата треба да се процени обработката, влагата и состојбата на почвената структура.
- на лесни почви внимавајте на загуби и премногу големи еднократни количества
- на тешки почви проверете ја структурата и дренажата
- не мешајте недостаток на хранливи материи со проблем предизвикан од задржана вода
- дозирањето се одредува според анализа и препорака, а не според текстурата сама по себе
Надморската височина го менува развојот пред зимата
Во пониските и потопли подрачја, посевот може да продолжи со раст подолго, особено ако има доволно влага. Таму преголемата достапност на азот може да создаде непотребно бујна надземна маса и да ја наруши рамнотежата меѓу листот и коренот.
Во повисоките и постудени подрачја, развојот обично е поспор, а периодот за искористување на хранливите материи е пократок. Тоа не значи автоматски дека треба да се употреби поголема количина ѓубриво. Приоритет се правилната подготовка, достапноста на фосфор и калиум според анализата и навременото никнување во добра почвена влага.
На наклонети парцели дополнително треба да се процени ризикот од површинско истекување и ерозија. Рамномерното внесување, зачувувањето на структурата и избегнувањето обработка во премногу влажна почва се дел од истата одлука.
- во потопли низини следете ја бујноста и бојата на посевот
- во повисоки подрачја не бркајте раст со прекумерна количина азот
- земете ги предвид наклонот, влагата и ризикот од истекување
- локалните услови имаат предност пред општата шема
Како да се процени дали посевот е премногу буен
Преголемата азотна исхрана не се препознава само по темнозелената боја. Треба да се гледаат густината, висината, бројот на листови, братењето, дебелината на стебленцата и односот меѓу надземниот дел и коренот.
Ако посевот е густ и бујно расте додека почвата има доволно влага, дополнително азотно ѓубрење не треба да се прави автоматски. Ако е слаб, пожолтен или нерамномерен, причината може да биде недостиг на хранливи материи, но и лошо никнување, набивање, задржана вода, штетници или болест.
За правилна проценка се гледа целата парцела, а не само најдобриот или најслабиот дел. Добро е да се забележат разликите по почвен тип, преткултура и делови со различна обработка.
- набљудувајте боја, густина и рамномерност
- проверете ја состојбата на коренот и влажноста на почвата
- не припишувајте секое пожолтување на недостиг од азот
- избегнувајте дополнително ѓубрење без да се утврди причината за слаб развој
Правилно внесување и контрола на расфрлувањето
И најдобро избраната формула може да даде слаб резултат ако расфрлувачот не е правилно наместен. Работната ширина, брзината на движење, отворот на дозаторот и рамномерноста на преклопувањето влијаат врз тоа дали делови од нивата ќе добијат премалку или премногу ѓубриво.
Пред работа проверете ја состојбата на механизмот, а количината измерете ја со практична проба според упатството за машината и производот. Брзината на тракторот треба да биде стабилна, а движењето по парцелата рамномерно.
Посебно внимание треба да се посвети на рабовите, свртувањата и местата каде што се преклопуваат премините. Прекумерното преклопување може да создаде темни, бујни ленти, додека празнините меѓу премините остануваат недохранети.
- проверете ја машината пред излегување на нива
- усогласете ја работната ширина со реалното расфрлување
- одржувајте постојана брзина
- избегнувајте работа при силен ветер и услови што носат нерамномерно расфрлување
Практична проверка на парцелата по ѓубрењето
По внесувањето на ѓубривото, производителот треба да следи дали посевот никнува рамномерно и дали има разлика меѓу премините на машината. Појава на ленти со различна боја или густина може да укажува на грешка во расфрлувањето, но и на нееднаква почва.
При следењето се проверуваат влагата, состојбата на коренот, бројот на листови и знаците на оштетување. Ако делови од нивата заостануваат, не треба веднаш да се додава ново ѓубриво без да се утврди причината.
Белешките од секоја парцела се корисни за следната сезона. Запишете ја преткултурата, извршената обработка, типот на ѓубриво, начинот на внесување и забележаната реакција на посевот.
- проверете ја рамномерноста на никнувањето
- разгледајте ги местата со преклопување на премините
- извадете неколку растенија за проверка на коренот
- водете белешки по парцела, а не само за целото стопанство
Прочитајте и на Zemjodelie.mk
Избрани текстови што директно ја дополнуваат темата.
Калибрацијата на расфрлувачот пред есенското ѓубрење покажува колкава доза навистина се внесува, каква е работната ширина и дали преклопувањето е рамномерно.
Прочитај →
Заклучок
Добро есенско ѓубрење на пченицата и јачменот започнува со познавање на почвата и завршува со проверка на посевот. Основното и стартното ѓубрење треба да се усогласат со достапноста на фосфор и калиум, додека азотот да се користи внимателно и без автоматско повторување на истата доза на сите ниви.
На лесните почви приоритет се рамномерноста и спречувањето загуби, а на тешките почви структурата, дренажата и достапноста на хранливите материи. Во повисоките подрачја развојот треба да се следи поспокојно, а во потоплите низини да се избегнува поттикнување прекумерна бујност пред зимата.
Најчесто поставувани прашања
