Јачменот не никнува рамномерно: кога проблемот е во семето, а кога во почвата

Нерамномерното никнување на јачменот најчесто се забележува како ленти, празни места или растенија со различна големина. Таквата слика може да се појави и во иста нива, особено ако почвата била обработена со различна влажност или ако сеидбената машина не одржувала иста длабочина.

Првата реакција не треба да биде автоматско досејување. Потребно е да се утврди дали семето во празните места воопшто започнало да никне, дали е суво и непроменето, дали е изгниено или е спречено да излезе на површината.

Разликите меѓу низинските, повисоките, потешките и полесните почви во Македонија можат значително да ја променат сликата. Затоа одлуката се носи според конкретната парцела, а не само според изгледот на посевот од патот.

НАЈВАЖНОТО

• Празните места проверете ги на повеќе точки, а не само на најочигледната лента. Изберете дел со нормално никнување, дел со прореден посев и дел со целосно празна површина. Така ќе се види дали причината е поврз
• Јачменот никнува најрамномерно кога семето е поставено на приближно иста длабочина во добро подготвен, влажен слој. Ако дел од семето остане премногу плитко, може да нема доволно влага за да започне никнување.
• Семето треба да лежи во почва што го опкружува, но без да биде затиснато во непропустлив слој. Ако под него има воздушен простор, зрното може да впие недоволно вода и да никне бавно. Ако почвата е премногу збие

Прво утврдете каде точно почнува проблемот

Празните места проверете ги на повеќе точки, а не само на најочигледната лента. Изберете дел со нормално никнување, дел со прореден посев и дел со целосно празна површина. Така ќе се види дали причината е поврзана со целата парцела или се повторува во траги од машината, на свртувања и на места со различна почва.

На секоја точка отстранете ја почвата внимателно, без да го пресечете семето. Побарајте го семето на очекуваната длабочина и разгледајте го коренчето, никулецот и околната влажност. Овој преглед кажува многу повеќе од самото броење на изникнатите растенија.

Ако во празните места семето е присутно, но никулецот е свиткан, скршен или заглавен под површината, проблемот најверојатно е во условите за излегување. Ако семето е суво и тврдо, прво треба да се испита влагата и длабочината. Ако е омекнато, потемнето или со непријатен мирис, можно е оштетување од прекумерна влага или гниење.

• Проверете најмалку три различни места во парцелата.
• Споредете нормално изникнато растение со празно место.
• Откопувајте внимателно за да не го помешате механичкото оштетување со природно пропаѓање.

Предлабоко или плитко поставено семе

Јачменот никнува најрамномерно кога семето е поставено на приближно иста длабочина во добро подготвен, влажен слој. Ако дел од семето остане премногу плитко, може да нема доволно влага за да започне никнување. Таквите зрна често изгледаат непроменето и суво, особено по обработка на површинскиот слој или по сушен период.

Предлабокото семе може да никне подоцна, со ослабен никулец, или да остане под почвата. Ова се случува при нерамно поле, неправилно регулирани работни тела, претерано ситна и влажна почва или при поголем притисок на сеидбениот апарат.

Не споредувајте само една длабочина на целата нива. На потешките делови семето може да биде притиснато во мазен и слабо воздушен слој, додека на полесните делови да остане без доволен контакт со влажната почва. Разликата во условите е поважна од самата просечна длабочина.

• Плитко, суво семе укажува на слаб контакт со влажниот слој.
• Предлабоко семе со долг и слаб никулец има отежнато излегување.
• Не коригирајте со дополнително влечење или разбивање без да утврдите каде се наоѓа семето.

Контактот со почвата е исто толку важен како длабочината

Семето треба да лежи во почва што го опкружува, но без да биде затиснато во непропустлив слој. Ако под него има воздушен простор, зрното може да впие недоволно вода и да никне бавно. Ако почвата е премногу збиена, коренчето тешко се пробива и растението останува слабо иако семето било исправно.

Проблемот често се појавува на колови, траги од трактор и на места каде што машината работела во несоодветно влажна почва. На таквите делови површината може да изгледа добро израмнета, но под неа да има згмечен слој што го прекинува движењето на водата и коренот.

При проверката земете малку почва од непосредната околина на семето и притиснете ја со рака. Ако се распаѓа како сув прав, влагата е недоволна. Ако се лепи и се замачкува, почвата можеби била обработувана премногу влажна. Ако останува во тврда грутка, потребно е да се провери збиеноста.

• Разликувајте слаб контакт од прекумерно набивање.
• Проверете ги трагите од тркалата и краевите на парцелата.
• Не мешајте тврда површинска кора со длабоко збиен слој.

Почвената коричка може да го задржи никулецот под земја

По силен дожд на ситно обработена почва може да се создаде тврда коричка. Семето под неа започнува да никнува, но никулецот не успева да ја пробие. На површината тогаш се гледаат пукнатини, подигнати ситни грутки или голи ленти, а при откопување се наоѓаат никулци свиткани непосредно под кората.

Коричката не е ист проблем како сувото семе. Ако почвата под неа е влажна и никулците се живи, лесното нарушување на површинскиот слој може да помогне, но само ако не се оштетат редовите и растенијата. Начинот зависи од фазата на никнување, типот на почвата и достапната опрема.

На тешки почви, особено на пониски места каде што водата подолго се задржува, коричката може да се комбинира со недостиг на воздух и гниење. Затоа не треба да се разбива механички без претходно да се провери дали никулците се живи и колку се плитко поставени.

• Побарајте свиткан никулец веднаш под површината.
• Проверете дали кората е рамномерна или се појавува само на делови.
• Избегнувајте работа по премногу влажна почва.

Влагата може да недостига иако нивата изгледа темна

Темната површина не гарантира дека има доволно влага на длабочината каде што е семето. Сонцето и ветерот можат брзо да го исушат горниот слој, додека подлабоко да има влага. Обратна е ситуацијата на тешки или слабо дренирани почви: површината може да се исуши, а семето подолу да остане во премногу влажна средина.

Проверете ја почвата на неколку длабочини и споредете ги празните со добро изникнатите места. Ако семето е започнато, но коренчето е исушено, веројатен е прекин на влагата по почетокот на никнувањето. Ако семето е омекнато и без здрав никулец, причината може да биде задржување вода, слаб воздушен режим или напад од почвени микроорганизми.

Разликите по височина се важни. Повисоките и изложени делови можат побрзо да ја изгубат влагата, а вдлабнатините да останат подолго влажни и студени. Тоа создава различен ритам на никнување во рамките на една иста сеидба.

• Проверете ја влагата токму на длабочината на семето.
• Разликувајте сушење по никнувањето од пропаѓање поради вишок вода.
• Бележете ги местата со различна конфигурација и надморска височина.

Како да разликувате проблем во семето од проблем во нивата

Ако празните места се распоредени случајно, а во различни делови се наоѓаат многу оштетени или неактивни зрна, проверете ја семенската партија. Можно е семето да било старо, лошо чувано, оштетено при транспорт или нерамномерно третирано. Не претпоставувајте дека секое празно место е последица на сеалката.

Ако празнините се појавуваат во правилни редови, ленти или повторливи траги, поверојатна е причина поврзана со машината, длабочината, притисокот, затнувањето на цевките или подготовката на почвата. Исто така, различното никнување само на тешките, влажни или набиени делови упатува на парцеларен проблем.

За семето може да се направи едноставна проверка со земање примерок од истата партија и никнење во контролирани домашни услови. Таа проверка не ја заменува стручната лабораториска анализа, но може да покаже дали голем дел од зрната се активираат и дали никулците се нормални.

• Случајни празнини со неактивни зрна упатуваат на семенски проблем.
• Правилни ленти и повторливи празни места упатуваат на сеалка или почва.
• Секогаш споредете го семето од вреќата со семето извадено од нивата.

Кога досејувањето има смисла, а кога носи нов ризик

Досејување може да се разгледува само откако ќе заврши главниот бран на никнување и ќе се утврди дека празнините се вистински, а не само задоцнети растенија. Ако во почвата има живи никулци, дополнителното семе може да создаде различна старост на растенијата и нерамномерен развој, без да го реши основниот проблем.

Ако причината е коричка, збиеност, недостаток на влага или лоша дренажа, новото семе во истите услови најверојатно повторно ќе никне нерамномерно. Во таков случај прво треба да се процени дали условите можат да се поправат со соодветна интервенција и дали со неа ќе се оштетат постојните растенија.

Досејувањето е потешко за оправдување ако празнините се мали и расфрлани, а околните растенија имаат простор за формирање странични изданоци. Поголеми, непрекинати и јасно непроизводни површини се посебен случај, но одлуката треба да се темели на очекуваниот развој на целиот посев, не само на изгледот во моментот.

Пред одлуката обележете ги празните делови и проценете ја причината на секој од нив. Ако има различни причини во различни зони, една иста мерка за целата нива може да биде неефикасна.

• Не досевајте живи, но задоцнети семиња без дополнителна проверка.
• Не користете ново семе за да прикриете нерешена збиеност или вишок вода.
• Разгледајте ја големината и распоредот на празните места, не само нивниот број.

Што да се провери на сеалката и на парцелата

По завршената сеидба проверете дали сите семенски сандачиња и цевки работеле без затнување. Остатоци од влага, грутки, третирано семе што се лепи или неправилно поставени цевки можат да прекинат еден или повеќе редови. Повторливата шема на празни места е силен знак дека треба да се прегледа опремата.

Проверете го притисокот на работните тела и тркалата за затворање на браздата. Преголем притисок може да ја набие почвата, а слаб контакт може да остави воздушен простор околу семето. На нерамни парцели, машината може да ја менува длабочината иако поставката на почетокот била правилна.

За следната сеидба корисно е да се запишат местата каде што никнувањето било слабо, заедно со влажноста при обработката и условите по сеидбата. Таквата белешка помага да се разликува проблем во постапката од проблем што се повторува поради својствата на почвата.

1. Исчистете ги и проверете ги семенските цевки.
2. Проверете ја длабочината на повеќе места, не само покрај машината.
3. Бележете ги лентите со слабо никнување за идната обработка.

Практична проверка во следните денови

Направете едноставна карта на парцелата со три ознаки: нормално никнување, задоцнето никнување и празно место. На секоја зона откопајте неколку точки и запишете ја состојбата на семето, длабочината, влажноста и присуството на коричка. Ова е доволно за прва одлука и не бара посебна опрема.

Проверката повторете ја по одреден период, особено ако условите се променат. Растение што доцни може да излезе подоцна, додека семе што е пропаднато нема да се појави без оглед на изгледот на површината.

Ако причината остане нејасна, земете примерок од семето и почвата и побарајте мислење од агроном. При советувањето понесете податоци за парцелата, претходната култура, обработката, времето на сеидба и местата каде што проблемот се повторува.

• Користете иста шема на проверка во нормалните и празните зони.
• Фотографирајте ги наодите за да ја следите промената.
• Одделете го проблемот со никнување од подоцнежните проблеми со исхрана или болести.

Најчесто поставувани прашања

Заклучок

Нерамномерното никнување на јачменот се решава со дијагноза, не со брза одлука за досејување. Откопајте ги празните места, споредете ги со нормалните редови и утврдете дали причината е во ртноста, длабочината, контактот со почвата, коричката или влагата.

Ако семето е живо, проблемот можеби е само во отежнатото излегување и потребно е следење. Ако е пропаднато, а празнините се големи и причината може да се отстрани, дури тогаш досејувањето има практична основа.