Кај младите овошки тревата, густиот растителен материјал и глодарите можат да создадат проблем токму во зоната околу стеблото. Чист појас, воздушест малч и правилно поставена заштита ја намалуваат конкуренцијата за вода и ризикот од оштетување на кората во текот на зимата.
Во млад овоштарник подготовката за студените месеци не завршува со садењето, кроењето или варосувањето. Почвата непосредно околу стеблото треба да се прегледа и уреди така што младата овошка да нема силна конкуренција од трева, а заштитата од глодари да не создаде нов проблем со влага, гниење или оштетување на кората.
Условите не се исти на секоја парцела во Македонија. Во повисоките и постудени места снегот и подолгото задржување на влагата бараат поинаков надзор од оној во топлите, суви и ниски подрачја. Разлика прават и типот на почвата, наклонот, близината до меѓи и присуството на полски глувци, зајаци или други животни.
Целта е едноставна: стеблото да остане суво и видливо, кореновиот простор да не биде задушен од трева, а заштитната мрежа или обвивка да стои стабилно без да ја стега кората.
- Проверете ја зоната околу секоја млада овошка.
- Одржувајте чист појас околу младите овошки, особено кај садници што сè уште немаат добро развиена коренова маса.
- Поставете малч околу овошката само кога материјалот е сув, чист и не е измешан со заболени растителни остатоци.
Почнете со преглед на секоја овошка
Проверете ја зоната околу секоја млада овошка. Отстранете ја високата трева, плевелите, паднатите плодови и гранчињата што се потпираат на стеблото или ја покриваат неговата основа.
Прегледот нека биде поединечен, а не само визуелен оддалеку. Кај некои садници тревата може да изгледа ниска, но да формира густ тепих што ја задржува влагата и го крие движењето на глодарите. Побарајте нагризана кора, ситни дупки, тунелчиња и насобран растителен материјал.
Ако има свежи оштетувања, прво отстранете го засолништето околу стеблото и утврдете од каде доаѓа проблемот. Не покривајте повредена кора со малч или со тесна заштита без проверка.
- Отстранете трева и плевели од непосредната зона околу стеблото.
- Соберете мумифицирани плодови и суви растителни остатоци.
- Проверете дали стеблото е цело по целата висина до првите гранки.
- Бележете ги местата каде што има траги од глодари или зајаци.
Исчистениот појас ја намалува конкуренцијата
Одржувајте чист појас околу младите овошки, особено кај садници што сè уште немаат добро развиена коренова маса. Тревата и плевелите ја користат истата вода и хранливи материи, а во сушни почви конкуренцијата може да се почувствува и по опаѓање на порастот.
Чистењето може да се изврши рачно или со плитко механичко отстранување на плевелите, без длабоко обработување околу коренот. Кај млади насади коренчињата често се поблиску до површината отколку што се претпоставува, па агресивното окопување може да направи поголема штета од самиот плевел.
Не оставајте висок раст веднаш до стеблото како „природна заштита“. Тој може да задржува влага, да го прикрива движењето на глодарите и да создаде потешки услови за контрола во текот на зимата.
- Работете плитко и внимателно околу кореновиот врат.
- Не натрупувајте ископана земја врз местото каде стеблото преминува во корен.
- Отстранете ја покосената трева ако е густа и влажна.
- Оставете меѓуредниот простор уреден според системот на одржување на насадот.
Малчот чува влага, но не смее да го допира стеблото
Поставете малч околу овошката само кога материјалот е сув, чист и не е измешан со заболени растителни остатоци. Сламата, иситнетите растителни материјали или друг органски покривач можат да го намалат испарувањето и да го ублажат наглото сушење на површинскиот слој.
Малчот треба да биде распоредeн во прстен околу стеблото, а не натиснат врз кората. Оставете слободен и видлив простор непосредно околу стеблото за да циркулира воздух и за да може лесно да се провери влагата, кората и присуството на глодари.
На тешка глинеста или слабо дренирана почва избегнувајте дебел и влажен слој. Во пониски места каде водата се задржува, приоритет е одведувањето и контролата на влагата, а не натрупувањето материјал. На лесна и песоклива почва малчот може да биде покорисен, но и таму не смее да ја допира кората.
- Користете чист и релативно сув материјал.
- Оставете празен прстен меѓу малчот и стеблото.
- Проверете дали под малчот се задржува премногу вода.
- Отстранете материјал што почнал да скапува или непријатно да мириса.
Заштитата од глодари треба да биде стабилна и воздушеста
Поставете заштита само откако стеблото и неговата основа ќе бидат исчистени. Мрежата, пластичната спирала или друга соодветна обвивка треба да го спречи глодарот или зајакот да стигне до кората, но не треба да ја стега садницата.
Проверете дали заштитата стои вертикално и дали ветерот може да ја трие кората од стеблото. Ако се потпира директно врз кората, движењето може да направи рани, особено кај тенки и меки стебла. Кога се користи мрежа, отворите треба да бидат доволно мали за локалниот проблем, а долниот дел да не остане лабав и лесно достапен за животните.
Не користете материјали што задржуваат вода околу стеблото или се распаѓаат во влажна средина. Секоја заштита треба да може да се подигне и прегледа без да се оштети садницата.
- Проверете го долниот и горниот раб на заштитата.
- Оставете простор за растење на стеблото.
- Прицврстете ја заштитата така што нема да се ниша на ветер.
- Не потпирајте жица, јаже или врвка директно врз кората.
- Отстранете ја или приспособете ја заштитата ако се појавува триење.
Прилагодете ја мерката според височината и местоположбата
На отворени и повисоки парцели снегот, ветерот и наклонот можат да ја поместат мрежата или да ја наведнат садницата. Таму проверувајте ги колците и врските, но не ја затрупувајте основата со снег, трева или друг материјал само за да изгледа „заштитено“.
Во ниски и потопли подрачја проблемот почесто е комбинација од влажна почва, бујна трева и активност на глодари. Чистиот појас и редовниот преглед се поважни од дебел слој покривен материјал.
На места со зајаци, заштитата треба да ја опфати висината до која животното може да стигне, а кај полски глувци вниманието треба да биде насочено кон основата на стеблото и засолништата во тревата. Не применувајте иста мерка на секоја парцела без да го утврдите причинителот.
- На високи места проверете ја стабилноста по снег и силен ветер.
- На влажни места ограничете го натрупувањето органски материјал.
- На парцели со зајаци прегледајте ја заштитата по целата достапна висина.
- На места со глувци отстранете густа трева и скриени засолништа околу садниците.
Не мешајте чистење околу стеблото со зимско покривање
Чистиот појас околу овошката има друга задача од општата зимска заштита на стеблото или крошната. Неговата цел е да ја намали конкуренцијата и да овозможи преглед, а не да го завитка стеблото со повеќе слоеви материјал.
Ако се користи заштитна обвивка, таа треба да биде соодветна за намената и да не создава затворена, влажна средина. Не ставајте слама, лисја или сено директно околу кората затоа што материјалот може да се слегне, да се навлажни и да стане засолниште за глодари.
При секој преглед подигнете го малчот на едно место и проверете ја почвата, наместо само да гледате дали слојот е на место. Така полесно се забележуваат траги од копање, навлажнување или оштетување.
- Одржувајте јасна граница меѓу малчот и стеблото.
- Не користете влажни лисја или сено како директна обвивка.
- Не затворајте ја основата на стеблото со непропустлив материјал.
- Разликувајте ја заштитата од глодари од мерките за студ и сончеви оштетувања.
Што да направите ако веќе има оштетување
Ако забележите изглодана кора, не ја прикривајте веднаш со малч или со густа обвивка. Исчистете ја околината, фотографирајте ја состојбата за споредба и проверете дали оштетувањето е само површинско или го опфаќа поголемиот дел од стеблото.
Не нанесувајте непроверени препарати, масла или домашни смеси врз повредата. Отстранувањето на причината, заштитата од ново глодање и советот од стручно лице се побезбеден пристап од затворање на раната со случаен материјал.
Кај целосно прегризано или силно оштетено стебло проценката зависи од видот, возраста и местото на повредата. Таквата садница треба да се следи одделно, бидејќи може да се исуши или да продолжи со нерамномерен развој дури и ако крошната моментално изгледа здрава.
- Означете ги оштетените садници за почест преглед.
- Отстранете ги причините што го привлекуваат глодарот.
- Не ја стегајте повредената зона со жица или врвка.
- Побарајте стручна проценка кај силно оштетена кора.
Есенска проверка по уредувањето
По чистењето и поставувањето на заштитата, направете уште една обиколка од друг агол. Проверете дали некоја мрежа е накосена, дали колецот се разлабавил, дали малчот се насобрал врз стеблото и дали водата се задржува во вдлабнатината околу садницата.
Проверувајте повторно по пообилен дожд, снег или силен ветер. Во насади со многу млади садници корисно е да имате едноставна карта или ознаки за редовите, за полесно да ги издвоите местата со глодари, влажна почва или повторно појавување на трева.
Одржувањето не е еднократна работа. Чистиот појас може повторно да се затреви, а заштитата може да се помести како што расте стеблото. Краток преглед во текот на зимата спречува мал проблем да стане причина за загуба на садница.
- Прегледајте ја основата по дожд или снег.
- Проверете ја заштитата на секоја садница, а не само на крајните во редот.
- Повторно отстранете трева што се навлекла до стеблото.
- Запишете ги местата што бараат дополнително внимание.
Практична постапка за млад насад
Работата може да се организира по редови за да не се прескокнат садници. Прво отстранете го растителниот материјал, потоа проверете ја почвата и основата, а дури после тоа поставете или поправете ја заштитата.
Материјалот што се трга од зоната не треба автоматски да се враќа како малч. Ако е влажен, заболeн, полн со семе од плевели или има траги од глодари, подобро е да се отстрани од насадот и да не се користи повторно околу младите овошки.
На крај оставете доволно простор за следниот преглед. Уредената зона треба да биде практична за движење, косење и проверка, а не само визуелно покриена.
- Прво чистење, потоа проверка на почвата.
- Потоа поставување или поправка на заштитата.
- На крај распоредување на чист и воздушест малч, доколку условите го дозволуваат.
- Означување на садници со оштетување или нестабилна заштита.
Прочитајте и на Zemjodelie.mk
Избрани текстови што директно ја дополнуваат темата.
Есенски преглед на овошките по бербата: откријте рани од механизација, глодање, пукнатини и места со вода, па обележете ги и санирајте ги правилно.
Прочитај →
Најчесто поставувани прашања
Заклучок
Младите овошки влегуваат во зимскиот период со поголема шанса за успешно продолжување на растот кога основата е чиста, стеблото е видливо, а заштитата од глодари не го допира и не го стега. Прилагодете ја мерката на почвата, височината и локалниот ризик, наместо насекаде да применувате ист слој малч или иста обвивка.
Најнапред отстранете ја тревата и влажните остатоци, потоа проверете ја влагата и оштетувањата, а дури на крај поставете воздушест малч и стабилна заштита. Повторниот преглед по врнежи, снег или ветер е дел од заштитата, не дополнителна работа.
