Добро поставено и покриено ѓубриште ги задржува хранливите материи, го намалува ризикот од загадување и спречува кашеста смеса да стигне до канал, пат или соседна нива. Пред есенските и зимските врнежи проверете ја подлогата, насоката на атмосферската вода, покривката и местата каде што може да протече загадена вода.
Ноември е погоден период за последна проверка на местото каде што се собира и чува арското ѓубриво. Силните врнежи можат да го натопат купот, да создадат загадена течност и да ја однесат низ дворот, по падината или во најблискиот одводен канал.
Проблемот не е само непријатниот мирис или валканиот приод. Со истекувањето се губи дел од хранливата вредност на ѓубривото, а органската материја и растворливите хранливи материи можат да стигнат до површински води. Затоа купот треба да биде на стабилно место, заштитен од директен доток на дождовница и одвоен од чистите одводни патеки.
Потребите се различни на рамна нива, во двор со наклон, во ридско село или во близина на канал. Решението не мора секогаш да биде скапа градба, но мора да спречи мешање на чистата атмосферска вода со течноста што истекува од ѓубриштето.
- Изберете место со стабилна и благо наклонета подлога.
- Покријте го купот така што дождот да не навлегува директно во него.
- Одделете ја чистата од загадената вода.
Изберете место што не собира вода
Изберете место со стабилна и благо наклонета подлога.
Ѓубриштето не треба да биде во природна депресија, на патека по која се слева дождовница или веднаш до отворен канал. Најпрво набљудувајте каде поминува водата по еден посилен дожд: трагите од талог, нанос и влажна почва покажуваат кои делови се природен одвод.
Избегнувајте поставување на купот на гола, многу пропустлива почва ако постои ризик течноста да се впива надолу или да се движи кон бунар, поток или друга водна површина. Подлогата треба да биде набиена и стабилна, а пристапот со трактор да остане безбеден и во влажни услови.
На накосен терен купот се поставува така што водата да не удира директно во неговата долна страна. Ако местото е ограничено, подобро е да се направи јасна преграда и контролиран одвод за загадената течност отколку купот да се остави на најниската точка од парцелата.
- Оддалечете го купот од отворени канали, потоци и места со чести барички.
- Не го поставувајте на патека по која се слева вода од покрив или двор.
- Оставете доволно простор за внесување и вадење со приклучна механизација.
- Проверете дали соседната нива е пониско поставена од местото за складирање.
Покријте го купот пред врнежите
Покријте го купот така што дождот да не навлегува директно во него.
Покривката ја намалува количината вода што се меша со ѓубривото и помага да се задржат растворливите хранливи материи. Таа треба да биде доволно широка за да го заштити и горниот раб, а не само средината на купот. Најслаби точки се аглите, местата каде што платното се преклопува и делот што лежи кон пониската страна.
Силна земјоделска фолија или друга водоотпорна покривка може да послужи ако е исправна и добро прицврстена. Не оставајте лабави рабови што ветерот ќе ги подигне. Користете вреќи со песок, дрвени летви, гуми или други стабилни тежини, но без остри предмети што можат да ја искинат фолијата.
Покривката не треба да создава опасност за луѓе, животни и механизација. Оставете безбеден пристап за контрола и не се качувајте на нестабилен куп само за да ја поправите фолијата.
- Проверете дали покривката е непробиена и дали водата се слева нанадвор.
- Прицврстете ги рабовите по целата должина, особено на страната изложена на ветер.
- Не дозволувајте фолијата да лежи во длабока баричка покрај купот.
- Поправете ги дупките веднаш штом ги забележите.
Одделете ја чистата од загадената вода
Одделете ја чистата од загадената вода.
Водата од покривите, патеките и повисокиот дел од дворот треба да помине покрај ѓубриштето, а не низ него. За таа цел може да се направи плиток канал, земјен насип или друга преграда што ќе ја пренасочи атмосферската вода кон безбедна тревна или незагадена површина.
Водата што доаѓа во допир со купот, со неговата подлога или со исцедената течност не треба да се третира како чиста дождовница. Таа се собира во контролирана зона, каде што нема да истече кон отворен одвод. Најважно е да нема прекин меѓу купот и местото за задржување.
На рамно земјиште насипот мора да биде доволно стабилен за да не се пробие при пороен дожд. На наклонет терен проверувајте дали водата го поткопува од страната. Едноставно решение што се одржува редовно е покорисно од канал што постои само на хартија.
- Пренасочете ја водата од покривите пред да стигне до ѓубриштето.
- Означете ја зоната во која се собира загадената вода.
- Исчистете ги наносите и затнатите делови по дожд.
- Не дозволувајте загадената вода да се спои со одводот за чиста дождовница.
Подлогата е првата заштита од истекување
Добрата подлога го задржува ѓубривото на местото и го олеснува чистењето. Набиена земја може да биде привремено решение само ако не постои опасност од впивање и одлив кон води, а површината не се распаѓа под тежината на купот и механизацијата.
Каде што условите дозволуваат, цврста непропустлива подлога со раб или ниска преграда дава поголема контрола. Таа не мора да значи иста изведба за секој имот; големината, количината на ѓубриво, наклонот и начинот на празнење треба да се усогласат со реалната работа на фармата.
Проверете ги пукнатините, вдлабнатините и местата каде што подлогата се одвоила од рабовите. Ако течноста се задржува под купот, не ја покривајте само со нов слој ѓубриво. Прво утврдете од каде доаѓа проблемот и обезбедете начин за безбедно отстранување.
- Пополнете плитки вдлабнатини во кои се собира загадена вода.
- Не истоварувајте ѓубриво преку оштетен раб на подлогата.
- Одржувајте доволно простор околу купот за проверка и чистење.
- Проверете дали товарот од тракторот не ја оштетува подлогата.
Складирајте го купот компактно и стабилно
Обликувајте го купот така што да има стабилни страни и што помалку површина изложена на дожд. Расфрлано ѓубриво околу главниот куп создава повеќе места за истекување и ја отежнува контролата.
Не мешајте големи количества свежо и веќе наталожено ѓубриво без потреба, особено ако тоа предизвикува често растурање на купот. При внесување нов материјал, избегнувајте истовар надвор од подлогата. Внимавајте и на остатоци од постелнина, силажа или друга органска материја што можат да ја зголемат количината на течност.
Ако користите приколка или трактор, однапред одредете ја патеката за движење. Калта од гумите може да пренесе загаден материјал на јавен пат, во канал или на соседна парцела. По работата исчистете ги гумите и местото на истовар на начин што нема да создаде ново истекување.
- Држете го материјалот во еден компактен и јасно ограничен куп.
- Не оставајте расфрлани остатоци покрај рабовите.
- Одржувајте сув и стабилен пристап за механизацијата.
- Проверете дали купот е безбеден од лизгање кон пониската страна.
Направете зимска проверка по секој силен дожд
Една проверка пред дождот не е доволна. Ветерот може да ја помести покривката, а вода што првично течела покрај купот може да пробие нова бразда и да го промени правецот на одводнување.
Обиколете ја горната и долната страна на местото, проверете ги рабовите, преградите и зоната каде што се собира течноста. Барајте темни траги, талог, непријатен мирис, влажна линија што продолжува кон канал и ерозија под насипот. Секој од овие знаци бара поправка пред следниот дожд.
Најдобро е сопственикот да има едноставна скица со означениот куп, каналите, насипите, пристапот и местото за задржување на загадената вода. Така полесно се забележува ако водата почне да оди во друга насока или ако некој случајно го затне одводот.
- Проверете ја покривката и прицврстувањата.
- Исчистете го наносот од преградите и каналите.
- Следете ја долната страна на купот по пороен дожд.
- Поправете ја ерозијата пред да се прошири.
Ако веќе се појавило истекување
Прво запрете го дотокот на чиста вода кон купот и спречете загадената течност да продолжи надолу. Не ја туркајте течноста со трактор директно во канал, ров или соседна парцела, бидејќи така проблемот само се преместува.
Направете привремена земјена преграда на безбедно место и соберете го загадениот материјал со соодветна механизација. Ако течноста веќе стигнала до воден тек, бунар или туѓ имот, потребна е брза стручна проценка и постапување според локалните правила. Не преземајте ризик со влегување во длабока кал, нестабилен насип или затворен простор.
Откако ќе се запре истекувањето, откријте ја причината: оштетена покривка, погрешно поставен куп, пробиен насип, затнат одвод или несоодветна подлога. Поправката треба да го отстрани изворот, а не само да ја сокрие трагата.
- Запрете го дотокот на дождовница.
- Оградете ја зоната за да не влезат животни или луѓе.
- Не испуштајте загадена течност во канал.
- Побарајте стручна помош ако е зафатен воден тек или туѓ имот.
Хранливите материи нека останат за нивата
Целта на правилното складирање не е само чист двор. Со задржување на ѓубривото и спречување истекување се зачувува поголем дел од вредниот органски материјал за почвата, а се намалува непотребното загадување околу фармата.
Кога ќе дојде време за растурање, количината и местото на употреба треба да се планираат според типот на почвата, културата, претходното ѓубрење и реалната состојба на парцелата. Не нанесувајте материјал на замрзната, поплавена или заситена почва ако постои опасност од површинско истекување. Избегнувајте растурање непосредно пред силен дожд.
Складирањето и примената се една целина. Ако ѓубривото е заштитено, но се растури на место каде што водата брзо го носи, загубата повторно се случува. Изберете парцела и период кога материјалот може да се внесе во почвата или да остане стабилен без да стигне до одвод.
- Планирајте ја употребата според потребите на конкретната парцела.
- Не растурајте пред најавен силен дожд без можност за внесување во почвата.
- Избегнувајте поплавени и заситени површини.
- Водете основна евиденција за местото и времето на растурање.
Види ја продавницата →
Најчесто поставувани прашања
Заклучок
Пред зимските дождови проверете три работи: каде се наоѓа купот, каде оди чистата вода и каде се задржува загадената вода. Покривката, стабилната подлога и малата преграда често спречуваат поголема загуба од подоцнежно чистење на канал или соседна нива.
Ако забележите истекување, реагирајте веднаш и отстранете ја причината. Ѓубриштето треба да остане компактно, покриено и под контрола до моментот кога безбедно ќе се искористи на земјоделската површина.
