Успехот на младата слива или цреша често се одредува пред да се ископа првата дупка. Парцела со добро движење на студениот воздух, пропустлива почва и правилно поставен корен ја намалува опасноста од задржување вода, измрзнување и пропаѓање на садницата во првата зима.
Ноемвриското садење овошки може да биде практична работа за земјоделците во Македонија, но само ако местото е избрано според локалните услови. Истата парцела не се однесува еднакво во повисок реон, отворена падина, котлина или рамна долина со тешка почва.
Кај сливите и особено кај црешите, проблемот често не е самото садење, туку вода што останува околу коренот, студен воздух што се собира во најниската точка или садница поставена предлабоко. Пред набавката и копањето направете кратка проверка на парцелата, а потоа прилагодете ја подготовката на почвата и заштитата на младото стебло.
Нема потреба од фиксен рок што важи за цела Македонија. Одлуката треба да зависи од состојбата на почвата, висината и изложеноста на местото, достапноста на вода за првото полевање и можноста садницата да се заштити од глодари и механички оштетувања.
- Избегнувајте најниска точка во парцелата.
- Ископајте пробна дупка на местото каде што планирате да садите.
- Кореновиот врат треба да остане на нивото на околната почва или малку над него по слегнувањето на земјата.
Прво проверете каде се собира студениот воздух
Избегнувајте најниска точка во парцелата. Студениот воздух се движи надолу и може да се задржи во затворена вдлабнатина, особено ако околу неа има насип, густа жива ограда или друга пречка. Таквото место може да биде постудено од блиската падина иако растојанието е мало.
На отворена, умерено наклонета парцела воздухот полесно се движи, но тоа не значи дека секоја височина е добра. Врвот на ридот може да биде изложен на силен ветер, сушење на почвата и оштетување на младите гранки. Најчесто треба да се бара место со природно одводнување и одредена заштита од ветер, без затворен студен џеб.
Во повисоките реони почвата може да остане студена подолго, додека во пониските котлини има ризик од температурни инверзии и задржување влага. Затоа изборот треба да се провери на самата парцела, а не само според надморската височина или близината до друг овоштарник.
- Побарајте блага падина или отворена површина со природно истекување на водата.
- Избегнувајте дно на дол, затворена вдлабнатина и места каде по дожд остануваат барички.
- Проверете дали ограда, насип или густ појас го блокираат движењето на студениот воздух.
- На ветровита височина планирајте потпора и заштита, но не преместувајте го овоштарникот во влажна депресија само поради ветерот.
Направете едноставна проверка на пропустливоста
Ископајте пробна дупка на местото каде што планирате да садите. Ѕидовите на дупката ќе покажат дали под површинскиот слој има збиен, глинест или непропустлив слој што не се гледа при плитко копање.
Проверете ја почвата кога не е целосно натопена и не лепи како пластелин. Ако при обработка се создаваат мазни, набивачки површини, дополнителното газење и работа со тешка механизација може уште повеќе да го забават одводнувањето.
Практична проверка е да се наполни пробната дупка со вода и да се следи дали водата се повлекува во разумен период. Ова не е лабораториска анализа, но може да открие очигледен проблем. Ако водата долго стои, не решавајте го проблемот само со додавање компост во самата дупка; прво утврдете каде е непропустливиот слој и дали целата зона има проблем со одводнување.
- Проверете ја почвата на повеќе точки, а не само покрај патот или оградата.
- Набљудувајте ја парцелата по дожд и забележете каде најдоцна се суши.
- Не влегувајте со механизација кога почвата се лепи и се деформира под тркалата.
- Ако проблемот е поширок, разгледајте површински одвод или друга парцела наместо поединечно да ги „поправате“ дупките.
Поставете ја садницата на правилна височина
Кореновиот врат треба да остане на нивото на околната почва или малку над него по слегнувањето на земјата. Не ја засадувајте садницата длабоко за да изгледа постабилна; почвата со време се слегнува, а кореновиот врат може да остане во влажна зона.
Кај калемените садници, местото на калемење мора да остане над почвата. Ако биде затрупано, садницата може да пушти сопствени изданоци или да се наруши однесувањето на подлогата. Пред садењето исчистете ја дупката од камења и груби остатоци, но не ја претворајте во длабок сад што ќе собира вода.
Корените поставете ги природно, без силно виткање нагоре или собирање во тесен круг. Засипувајте постепено со ситна почва и лесно притиснете околу корените за да нема големи воздушни празнини. Не газете силно по влажна почва околу стеблото.
- Проверете го кореновиот врат пред да почнете со засипување.
- Оставете го местото на калемење видливо над површината.
- Скратете само оштетени корени со чист алат; не ги кршете здравите коренчиња.
- Поставете ја потпората пред целосно да се затвори дупката ако теренот е ветровит.
Како да ја подготвите дупката без да направите воден џеб
Дупката треба да биде доволно широка за корените да се распоредат, а не тесна вертикална шахта. Површинската почва одделете ја од подлабоката, особено ако горниот слој е поплоден и има подобра структура.
При засипување користете ронлива почва од самата парцела, ослободена од камења и груби растителни остатоци. Не ставајте свежо ѓубриво директно до корените. Ако користите добро разложена органска материја, таа треба да биде измешана со почвата, а не да формира концентриран слој што задржува влага.
На тешка почва не правете длабок слој од чакал само под коренот како единствено решение. Таквата промена може да ја насочи водата кон дупката наместо да ја одведе. Ако целата парцела е слабо пропустлива, потребно е пошироко решение или избор на друга локација.
- Одделете ја површинската почва при копањето и вратете ја околу корените.
- Не користете свежо органско ѓубриво во директен контакт со коренот.
- Не оставајте празнини меѓу корените; засипувајте во слоеви.
- На проблематична почва размислете за садење на благо подигнато место, но без затрупување на стеблото.
Слива и цреша не поднесуваат исто место
Сливата обично покажува поголема приспособливост од црешата, но тоа не значи дека може да се сади во трајно влажна почва. Долгото задржување вода го намалува воздухот во почвата и го ослабува кореновиот систем кај двете овошни видови.
Црешата бара особено внимателен избор на добро дренирана парцела. На тешки и влажни места ризикот од слаб раст, оштетување на коренот и пропаѓање е поголем. Кај сливата, покрај одводнувањето, проверете ја и изложеноста на ветер и можноста за стабилна потпора во првите години.
Изборот на подлога и сортата треба да се усогласи со условите на реонот. Садница што добро се покажува во повисока, поладна и пропустлива зона не мора да биде најдобар избор за ниска котлина со тешка почва. При набавка прашајте за потеклото на садницата, подлогата и условите во кои е произведена.
- За цреша избирајте место со брзо истекување на вишокот вода.
- Кај слива не занемарувајте ги ниските и влажни точки само затоа што видот е поиздржлив.
- Усогласете ја подлогата со почвата, наклонот и достапноста на вода.
- Не мешајте различни услови во една препорака за цела општина или цел реон.
Полевање и потпора веднаш по садењето
По засипувањето, полевањето треба да ја слегне почвата околу корените и да ги отстрани поголемите воздушни празнини. Количината и потребата зависат од влажноста на почвата, структурата и условите на парцелата; не полевајте повторно автоматски ако земјата веќе е натопена.
Околу садницата може да се формира плиток прстен за водата да се насочи кон кореновата зона, но не правете длабок базен околу стеблото. На тешки почви таквиот базен ја продолжува влагата околу кореновиот врат.
Колецот поставете го така што садницата да не се ниша од ветер. Врската треба да биде широка и еластична, со простор за растење; жица или тесна пластика директно на кората може да направи повреда. По некое време проверете дали врската се врежува и дали колецот останува стабилен.
- Полевајте за да се слегне почвата, но не создавајте трајна баричка.
- Потпирајте ја садницата на изложени и ветровити места.
- Проверете ја врската по дожд, ветер и слегнување на почвата.
- Не потпирајте се само на колецот ако корените се поставени предлабоко или во каллива дупка.
Малчирање, глодари и зимска заштита
Органскиот материјал на површината може да помогне влагата да се задржи и да се намалат температурните промени во зоната на коренот. Ставете го во поширок прстен, но оставете слободен простор околу стеблото. Малчот што го допира стеблото задржува влага и создава засолниште за глодари.
Заштитната мрежа или друг соодветен материјал треба да го спречи грицкањето на кората, без да ја стега садницата. Проверете дали заштитата е добро фиксирана и дали не се потпира на тенки гранки. Во места со снег или силен ветер, заштитата треба да остане стабилна и да не се трие од кората.
Не премачкувајте и не покривајте ја садницата со непроверени материјали што ја задржуваат влагата. Зимската подготовка треба да ја заштити кората и кореновата зона, а не да создаде затворена влажна обвивка.
- Оставете празен прстен околу стеблото при нанесување малч.
- Проверете ја мрежата против глодари до самата почва и по првите врнежи.
- Отстранете трева и високи растителни остатоци што го кријат стеблото.
- Повторно наместете ја потпората ако почвата се слегне или врската се олабави.
Контролна листа пред да ја затворите парцелата
Пред да завршите со садењето, направете кратка проверка за секоја садница. Така навреме ќе се поправат најчестите грешки: накривено стебло, затрупано калемено место, воздушни празнини, лабава потпора или вода што се собира околу коренот.
Означете ги садниците што се на граница меѓу добра и проблематична зона. По следните врнежи повторно проверете ги токму тие места. Ако една садница стои во вода, не чекајте да се појави сушење на листовите или пукање на кората за да реагирате.
- Местото е надвор од најниската и највлажната точка.
- Кореновиот врат и калемот се над нивото на почвата.
- Корените се распоредени, а почвата е прилепена без големи празнини.
- Садницата е исправена и стабилно врзана.
- Нема свежо ѓубриво директно до корените.
- Полевањето не создало трајна баричка.
- Малчот не го допира стеблото.
- Заштитата од глодари не ја трие кората.
Прочитајте и на Zemjodelie.mk
Избрани текстови што директно ја дополнуваат темата.
По есенското садење, младите овошки проверете ги за лабави колци, претесни врски и триење на кората, особено на изложени и повисоки места.
Прочитај →
По опаѓањето на листот, санитарниот преглед открива мумифицирани плодови, суви гранчиња и заразени остатоци што не треба да останат под овошките.
Прочитај →
Види ја продавницата →
Најчесто поставувани прашања
Заклучок
Добро ноемвриско садење на слива или цреша започнува со избор на место, а не со копање дупка. Отстранете ги ниските точки со задржување вода, проверете ја почвата под површинскиот слој и земете ги предвид разликите меѓу повисоките падини, ветровитите височини и затворените котлини во Македонија.
Садницата поставете ја плитко и стабилно, без свежо ѓубриво до коренот, а по садењето обезбедете разумно полевање, потпора, малч со растојание од стеблото и заштита од глодари. Ако парцелата е трајно непропустлива, подобро е навреме да се избере друга локација отколку да се очекува една дупка да реши проблем на целата површина.
