Конечната рамка на Законот за заедничка организација на пазарите на земјоделски производи сè уште се подготвува. Најавата отвора можност за појасни надлежности и процедури, но засега нема објавен конечен текст, нови обврски, рокови или конкретни мерки за производителите.
На 4 ноември 2026 година, Агенцијата за финансиска поддршка во земјоделството и руралниот развој соопшти дека се работи на конечната рамка на Законот за заедничка организација на пазарите на земјоделски производи. На работниот состанок биле разгледани надлежностите, процедурите и постојните пазарни мерки.
Најавената рамка треба да ги усогласи пазарните правила со европското законодавство и да ја појасни улогата на институциите, вклучително и на АФПЗРР. Сепак, тоа се цели на подготвувањето, а не веќе воспоставени права или обврски.
За земјоделците најважно е да го разликуваат процесот на подготовка од донесен и применлив закон. Одлуките за производство, продажба и планирање на поддршката не треба да се темелат на непотврдени најави, туку на конечниот текст и официјалните рокови што евентуално ќе бидат објавени.
- Следете го статусот на предлог-законот пред да менувате производни или продажни планови.
- Пазарните правила треба да бидат појасни за да знаат производителите, организациите и откупувачите кој ја носи одлуката, каде се поднесува барањето и кој ја контролира постапката.
- Проверете ја институцијата пред да поднесете барање или приговор.
📖 ВО ОВОЈ ТЕКСТ
Заклучок
Законот сè уште не е донесен
Следете го статусот на предлог-законот пред да менувате производни или продажни планови. Соопштението од 4 ноември се однесува на подготовка на конечната рамка, а не на усвоен закон што стапил во сила.
Во достапната информација не се наведени конечниот текст, датумот на донесување, почетокот на примената или преодните правила. Тоа значи дека земјоделците засега немаат потврдени нови процедури што мора да ги применуваат.
Исто така, не се потврдени нови субвенции, гарантирани откупни цени, задолжителни договори со откупувачи или други конкретни мерки. Сите такви тврдења би биле прерано заклучување додека не се објават официјални правила.
- Подготвена рамка не е исто што и донесен закон.
- Нема потврдени нови рокови, износи или обврски.
- Практичната примена ќе зависи од конечниот текст и датумот на стапување во сила.
Што треба да уреди новата пазарна рамка
Пазарните правила треба да бидат појасни за да знаат производителите, организациите и откупувачите кој ја носи одлуката, каде се поднесува барањето и кој ја контролира постапката. Токму јасното распределување на надлежностите е една од темите разгледани на работниот состанок.
Предвидената рамка треба да ги препознае постојните пазарни мерки, а потоа да ги редефинира и усогласи со европското законодавство. Тоа не значи автоматски дека секоја постојна мерка ќе биде укината, проширена или заменета.
За производителот практичниот резултат ќе се гледа во деталите: условите за учество, потребните докази, начинот на поднесување, роковите за постапување и правилата за исплата или користење на мерката, доколку таква мерка биде предвидена.
- Надлежности на институциите и учесниците на пазарот.
- Процедури за поднесување и обработка на барањата.
- Постојни пазарни мерки и нивно усогласување.
- Улогата на АФПЗРР во спроведувањето на мерките.
Прво проверете кој ќе биде надлежен
Проверете ја институцијата пред да поднесете барање или приговор. Најчеста практична тешкотија кај сложените мерки е земјоделецот да не знае дали постапката ја води АФПЗРР, друго министерство или друга овластена служба.
Во најавената рамка се разгледува јасно утврдување на надлежностите и улогата на АФПЗРР во спроведувањето. Сепак, конечната распределба не е објавена, па не треба однапред да се тврди дека Агенцијата ќе ја води секоја идна пазарна постапка.
Кога ќе се појават официјални правила, производителите треба да проверат три работи: кој прима барања, кој ја носи одлуката и каде се поднесува жалба или дополнување на документацијата. Овие податоци може да бидат различни за различни мерки.
- Назив на надлежната институција.
- Место или електронски канал за поднесување.
- Орган што ја носи одлуката.
- Начин и рок за приговор или дополнување.
Јавната расправа може да открие што ќе се менува
Следете дали ќе биде објавен предлог-закон и дали ќе има јавна расправа. Тоа е фазата во која производителите, задругите и организациите можат да видат кои мерки се предлагаат и да посочат каде правилата би биле тешки за примена.
Особено треба да се читаат одредбите за условите за учество, роковите, доказите за потекло и производство, начинот на контрола и последиците од непотполна документација. Насловот на мерката сам по себе не кажува како ќе се користи.
Производителите можат да се организираат преку задруги или професионални здруженија за полесно да ги споредат предложените правила и да достават конкретни забелешки. Најкорисни се забелешки со јасен пример од работата на фармата, а не само општо барање за „подобри услови“.
- Проверете дали е објавен предлог-текст.
- Прочитајте ги условите и документите за секоја мерка.
- Следете ги роковите за јавна расправа.
- Забележете ги нејасните или преклопени надлежности.
Што да проверат задругите и организациите на производители
Проверете дали конечната рамка предвидува посебна улога за организации на производители, задруги или откупувачи. Во најавата се посочува потреба од подобра организација на пазарите, но не се објавени конкретни услови за признавање, финансирање или работа на овие структури.
За задругите ќе биде важно да се знае дали можат заеднички да поднесуваат барања, да настапуваат во одредена пазарна мерка или да преземаат обврски во име на членовите. Не треба да се претпостави дека членството автоматски ќе носи право на поддршка или приоритетен третман.
Откупувачите, пак, ќе треба да ги следат правилата за нивната улога, особено ако конечниот текст уреди договорни односи, известување или докажување на трансакциите. До објавување на правилата, таквите можности остануваат неизвесни.
- Дали ќе има официјално признавање на организациите.
- Кои документи ќе се бараат за членството и работењето.
- Дали заедничкото поднесување ќе биде дозволено.
- Какви обврски може да имаат откупувачите.
Можно влијание врз планирањето на производството
Подобро организиран пазар може да им помогне на производителите полесно да ги разберат мерките и да ги планираат продажбата и инвестициите. Тоа е очекувана придобивка од пофункционален и потранспарентен систем, но не е гарантиран економски резултат.
Додека нема конечни правила, не треба да се засадува нова површина, да се купува опрема или да се презема долг само поради најавата за закон. Одлуките треба да се засноваат на реалниот пласман, сопствените трошоци, расположливата вода и работната сила.
Кога ќе се утврдат мерките, нивната вредност за одделно стопанство ќе зависи од условите за учество и од тоа дали производителот може да ги исполни доказите и роковите. Потенцијална поддршка не е исто што и сигурен приход.
- Не темелете инвестиција само на најавена рамка.
- Проверете ги условите пред да склучите нови договори.
- Разликувајте потенцијална мерка од гарантирана исплата.
- Планирајте според сопствената производна и финансиска состојба.
Преодот е клучен за тековната сезона
Побарајте го датумот на почетокот на примената пред да претпоставите дека новите правила важат за тековната сезона. Дури и донесен закон може да има преодни одредби, различни датуми за различни мерки или дополнителни подзаконски акти.
За земјоделците е особено важно да знаат дали тековните барања и постапки остануваат во сила до воведувањето на новиот систем. Таа информација ќе влијае врз документацијата, роковите и начинот на комуникација со институциите.
Бидејќи во провереното соопштение нема рок за усвојување или примена, производителите треба да ги следат официјалните објави и да не ги прекинуваат постојните административни обврски врз основа на гласини.
- Датум на донесување.
- Датум на стапување во сила.
- Преодни правила за тековните постапки.
- Потреба од подзаконски акти или упатства.
Како да се подготви земјоделското стопанство
Подгответе ги основните документи што и досега ги користите, но не набавувајте нови потврди или заверки додека не биде објавен конкретен список. Предвременото собирање непотребна документација создава трошок и забуна.
Корисно е да се води едноставна евиденција за површините, културите, количините, продажбите, договорите и испораките. Таквата евиденција може да помогне при идно докажување на активноста, но не значи дека сите наведени документи сигурно ќе бидат задолжителни.
За секое ново известување проверете го датумот, институцијата што го објавила, опфатот на мерката и дали се однесува на физички лица, правни лица, задруги или откупувачи. Така се избегнува мешање меѓу различни програми и законски постапки.
- Чувајте договори, фактури и докази за испорака.
- Водете евиденција за производство и продажба.
- Проверете го опфатот на секоја објава.
- Не плаќајте за непотврдени обрасци или услуги.
Кои придобивки се можни, а кои сè уште не се потврдени
Целта на најавената рамка е пофункционален, потранспарентен и поефикасен систем со подобра организација на пазарите, поголема конкурентност и посилна поддршка за производителите. Тоа се насоки за уредување на системот, а не резултати што веќе ги почувствувал секој земјоделец.
Можно подобрување е намалување на преклопувањето меѓу институциите и појасен пат од барањето до одлуката. Друга можна корист е полесно разбирање на условите за пазарните мерки, особено ако процедурите бидат напишани јасно и придружени со практични упатства.
Сè уште не може да се потврди дали ќе има нови права, задолжителни договори, изменети услови за задруги, различни контроли или финансиски инструменти. Одговорите ќе зависат од објавениот конечен текст и правилата за негово спроведување.
- Потенцијално појасни надлежности.
- Потранспарентни процедури.
- Подобра организација на пазарните мерки.
- Неизвесни конкретни права, износи и обврски.
Види ја продавницата →
Најчесто поставувани прашања
Заклучок
Производителите во Македонија засега треба да ја третираат законската рамка како процес што се подготвува, а не како нов систем што веќе важи. Следниот клучен чекор е објавување на предлог-текстот, јавната расправа и конечните правила за надлежностите, мерките и роковите.
До тогаш, најразумно е да се продолжи со постојните обврски, да се води уредна евиденција и внимателно да се проверува секое официјално известување. Само конечниот закон и правилата за примена ќе покажат каква практична корист или нова обврска ќе има за одделните производители.
