Она што денес најмногу загрижува не е само растот на цените на ѓубривата – туку фактот што Македонија некогаш имала сопствено производство, а денес е целосно зависна од увоз.

До 2003 година, во Велес работеше фабриката „Хемиска индустрија Велес“ (ХИВ), во рамки на МХК „Злетово“ – капацитет кој практично ги покриваше потребите на домашното земјоделство. Во тој период, земјоделците имаа:

стабилни и предвидливи цени
сигурно снабдување без доцнења
пониски трошоци за производство

Со затворањето на топилницата и прекинот на производството на сулфурна киселина – клучна суровина – се затвори и фабриката. Со тоа, Македонија преку ноќ го изгуби својот стратешки инструмент за контрола на цените и снабдувањето.

Од 2003 година до денес, државата стана 100% зависна од увоз на вештачки ѓубрива.

Денешна реалност: земјоделството како заложник на глобалниот пазар

Денес, македонските земјоделци зависат од ѓубрива што доаѓаат од:

Русија и Белорусија (азотни ѓубрива)
Србија, Бугарија и Романија
Турција и земји од ЕУ

Оваа зависност значи дека секој глобален шок веднаш се пренесува дома:

раст на цените на гасот = поскапи ѓубрива
војни и санкции = недостиг на пазарот
транспортни кризи = дополнителни трошоци
берзански шпекулации = нестабилни цени

Практично, македонското земјоделство функционира во систем каде што нема контрола врз основниот производствен трошок.

Земјоделците веќе плаќаат цена

Последиците веќе се видливи на терен:

земјоделци ја намалуваат употребата на ѓубрива
дел целосно се откажуваат од прихрана
приносите кај житните култури се под ризик

Азотот, како клучен елемент за пченицата, е директно поврзан со приносот. Без него, сценариото е јасно:

пониски приноси
поскап леб
зголемен увоз на храна

Ова не е веќе теорија – туку реален ризик за домашното производство.

Стратешка грешка или неизбежна одлука?

Отсуството на домашно производство на ѓубрива денес се смета за една од најголемите структурни слабости на македонското земјоделство.

Во минатото постоеше јасна логика: фабрики за ѓубрива блиску до производството, за да се намалат трошоците и да се обезбеди стабилност. Денес, тој систем е целосно распаднат.

Клучното прашање што се наметнува е:
дали Македонија направи стратешка грешка со затворањето на сопственото производство?

Дали има шанса за враќање на производството?

И покрај тоа што дел од инфраструктурата во Велес сè уште постои, рестартирањето не е едноставен процес. Потребни се:

сериозни капитални инвестиции
усогласување со современи еколошки стандарди
стабилен извор на суровини
силна политичка одлука

Експертите велат – можности има, но стратегија нема.

Ѓубривата се новата инфлациска бомба

Растот на цените на ѓубривата веќе се прелева во целата економија:

повисоки производствени трошоци
поскапи суровини за индустријата
континуиран раст на цените на храната

Ако овој тренд продолжи, Македонија ќе се соочи со:

уште поголем увоз на храна
намалена домашна продукција
нестабилен пазар

Заклучок: изгубена самостојност во клучен сектор

Македонија има потенцијал да произведува храна – но без контрола врз ѓубривата, тој потенцијал е ограничен.

Од земја што некогаш ги снабдуваше своите земјоделци, денес сме во позиција на целосна зависност.

Прашањето повеќе не е дали ѓубривата ќе поскапуваат.
Прашањето е дали Македонија ќе има визија и храброст повторно да ја изгради својата производствена база.

Придружете се во нашата заедница на Земјоделие.мк на Вибер, Телеграм, Фејсбук бидете дел од најголемето земјоделско семејство во кое сте секогаш добредојдени.

Доколку нешто продавате или купувате посетете го огласникот WWW.PETEL.MK