Експлозија на цените на ѓубривата – закана за храната
Глобалниот пазар на вештачки ѓубрива повторно е во шок, откако цената на уреата – најкористеното азотно ѓубриво – скокна од околу 487 долари на над 700 долари по тон, што претставува раст од над 40% за краток период.
Ова се случува во време кога дури 50% од светското производство на храна зависи од вештачки ѓубрива, што значи дека секое поскапување директно влијае врз цените на храната.
Ѓубривата директно зависат од гас и енергија
Азотните ѓубрива како уреа и амонијак се директно поврзани со:
- природен гас
- електрична енергија
- транспорт и нафта
Производството на амонијак е еден од најенергетски интензивните процеси во индустријата, при што гасот учествува со 60–80% од вкупната цена.
Тоа значи:
кога расте цената на гасот → расте цената на ѓубривата → расте цената на храната.
Кои се најголеми производители на ѓубрива
Најголеми производители во светот се:
- Кина – најголем производител на уреа
- Индија – огромен производител и увозник
- Русија – клучен извозник
- САД – стабилен производител
- Катар и Саудиска Арабија – базирани на гас
- Египет – регионален играч
Големи компании:
- Yara
- CF Industries
- Nutrien
- Mosaic
- EuroChem
- SABIC
- QAFCO
Производството е концентрирано во мал број земји, што го прави системот многу чувствителен на кризи.
Колку ќе поскапи храната
Постојат јасни економски корелации:
- +10% ѓубрива → +2–5% храна
- +40–50% ѓубрива → +10–25% храна
Во следните 6–12 месеци се очекува:
- леб и брашно: +10–20%
- зеленчук: +15–30%
- месо и млеко: +10–25%
Причините се:
- повисоки трошоци за производство
- намалена употреба на ѓубрива
- пониски приноси
Како ова ќе влијае во Македонија
Македонија е целосно зависна од увоз на ѓубрива, што значи дека ефектите ќе бидат директни и силни.
Зголемени трошоци
Трошоците за производство може да пораснат за 30–60%.
Намалени приноси
Многу земјоделци ќе користат помалку ѓубриво, што може да доведе до пад на принос од 10–30%.
Поскапување на храната
Очекувано е значително поскапување на основните прехранбени производи.
Што следува понатаму
Ако кризата продолжи, можни се три сценарија:
1. Умерено сценарио
- ѓубрива +20–30%
- храна +10–15%
2. Негативно сценарио
- ѓубрива +50%
- храна +20–30%
3. Кризно сценарио
- недостиг на ѓубрива
- пад на производство
- глобална нестабилност на храна
Заклучок
Вештачките ѓубрива се основа на модерното земјоделство. Кога тие поскапуваат, неминовно расте и цената на храната.
Македонија, како увозно зависна земја, ќе го почувствува овој удар побрзо и посилно од многу други земји.
Следниот период ќе биде критичен за земјоделците, но и за сите потрошувачи.
Придружете се во нашата заедница на Земјоделие.мк на Вибер, Телеграм, Фејсбук бидете дел од најголемето земјоделско семејство во кое сте секогаш добредојдени.
Доколку нешто продавате или купувате посетете го огласникот WWW.PETEL.MK
