Правилното наводнување капка по капка започнува со пресметка, а не со проценка според сувата површина на почвата. Со податоци за испарувањето, фазата на културата, врнежите и реалниот проток на емитерите може да се заштедат вода, струја и растворливи ѓубрива.
Еден милиметар дожд или наводнување значи еден литар вода на квадратен метар. На парцела од 1.000 квадратни метри, доза од 5 милиметри изнесува 5.000 литри вода.
Потребата на посевот не се утврдува само според тоа дали површинскиот слој изгледа сув. На потрошувачката директно влијаат температурата, сончевото зрачење, ветерот, влажноста на воздухот, типот на почвата, длабочината на коренот и фазата на развој.
Кај системот капка по капка, пресметката мора да се темели на реалната испорака. Протокот на емитерите, притисокот по редовите, состојбата на филтрите и рамномерноста на полевањето се подеднакво важни како и потребата на културата.
Еден милиметар е еден литар на квадратен метар
Основната конверзија е едноставна: 1 милиметар вода = 1 литар на квадратен метар. Со оваа мерка потребата на културата лесно се претвора во количина за целата парцела.
Ако нето-потребата е 4 милиметри на парцела од 1.000 м², растенијата треба да добијат 4.000 литри вода во кореновата зона. Кога системот не работи со 100 проценти ефикасност, количината што се пушта мора да биде поголема.
- 1 мм на 1 м² = 1 литар вода.
- 5 мм на 1.000 м² = 5.000 литри вода.
- 10 мм на 1 хектар = 100.000 литри вода.
Прво пресметајте ја потребата на културата
Агрономската пресметка почнува со референтната евапотранспирација, означена како ET₀. Таа покажува колку вода би се изгубила преку испарување и транспирација од референтна површина во одредени временски услови.
Потребата на конкретната култура се добива со формулата ETc = ET₀ × Kc. ETc ја означува потребата на посевот, ET₀ е референтната евапотранспирација, а Kc е коефициент што се менува во зависност од културата и фазата на развој.
Младиот расад, културата во полн вегетативен пораст и посевот во фаза на цветање или формирање плод немаат иста дневна потрошувачка. Затоа правилото „секој ден по еден час“ може да предизвика и недостиг и непотребно полевање.
- Користете локални податоци за температура, ветер, влажност и врнежи.
- Проверете ја фазата на развој пред да го примените Kc.
- Не пренесувајте автоматски доза од една култура на друга.
Одземете ги само ефективните врнежи
Од пресметаната потреба се одземаат врнежите што навистина навлегле во кореновата зона. Бавниот и рамномерен дожд може да биде корисен, но водата што истекла по површината или паднала врз веќе заситена почва не треба автоматски да се пресмета како целосно искористена.
Ако ETc изнесува 5 милиметри, а во кореновата зона навлегол 1 милиметар ефективен дожд, основната нето-потреба за наводнување е околу 4 милиметри. Тоа е количината што треба да стигне до растенијата пред да се пресметаат загубите во системот.
- Бележете ја количината на дожд по секој настан.
- Проценете дали дождот навлегол во кореновата зона.
- Не сметајте краток пороен дожд како целосна замена за полевањето ако водата истекувала.
Пресметајте ја бруто-дозата за капка по капка
Нето-потребата е количината што треба да стигне до коренот. Бидејќи системот има загуби и нерамномерности, количината што се пушта се коригира според реалната ефикасност.
Ако нето-потребата е 3,95 милиметри, а мерењето покажува дека околу 90 проценти од водата рамномерно стигнува до кореновата зона, бруто-дозата е приближно 4,4 милиметри. На 1.000 м² тоа се околу 4.400 литри.
Процентот од 90 проценти не треба да се применува како општо правило. Долгите редови, падот на притисокот, истекувањето и затнатите емитери можат значително да ја намалат рамномерноста.
- Нето-доза = потребата на растението по одземање на ефективниот дожд.
- Бруто-доза = нето-доза поделена со реалната ефикасност.
- Ефикасноста треба да се утврди со мерење, а не со претпоставка.
Од литри до време на работа на секторот
Кога ќе ја добиете бруто-количината, времето на работа се пресметува според вкупниот проток на сите емитери во секторот. Формулата е: време во часови = потребни литри ÷ вкупен проток на емитерите на секторот.
Во примерот, за 1.000 м² се потребни околу 4.400 литри, а сите емитери заедно испорачуваат 5.556 литри на час. Секторот треба да работи приближно 0,8 часа, односно околу 48 минути.
Користете го измерениот проток, а не само податокот од амбалажата или ознаката на цревото. Притисокот и должината на редовите можат да го променат протокот во реални услови.
- Измерете го протокот на еден емитер.
- Помножете го просечниот проток со бројот на емитери во секторот.
- Поделете ја потребната количина во литри со вкупниот проток на час.
Проверете дали водата е рамномерно распоредена
Системот се проверува со садови со познат волумен, поставени под емитери на почетокот, во средината и на крајот од неколку редови. Измерете колку вода се собира во ист временски интервал, а потоа споредете ги резултатите.
Ако крајните емитери имаат многу помал проток од почетните, растенијата на крајот од редот ќе добиваат помалку вода. Зголемувањето на вкупната доза може привремено да ги „спаси“ најслабите места, но истовремено ќе ги преполева растенијата близу до почетокот на редот.
Рамномерноста проверете ја по монтажа, по промени на притисокот и периодично во текот на сезоната. Особено внимание бараат долгите редови и секторите со голема разлика во надморската височина.
- Мерете на почеток, средина и крај на редот.
- Повторете го тестот на повеќе редови, не само на едно црево.
- Побарајте причина за разликите пред да ја зголемите дозата.
Филтрите и емитерите се дел од пресметката
Талогот, алгите, ситните честички и солите можат да ги затнат тесните премини во емитерите. Така се создава нерамномерно полевање: едни растенија добиваат доволно вода, додека други покажуваат стрес иако пумпата работи исто време.
Пред да ја зголемите дозата, проверете ги филтрите, исплакнете ги линиите и прегледајте ги емитерите по редовите. Разликата меѓу притисокот пред и по филтерот може да укажува на насобран материјал што го ограничува протокот.
Одржувањето е составен дел од наводнувањето. Затнат систем значи дека секоја следна пресметка се потпира на погрешна испорака.
- Проверете ги филтрите пред интензивен период на полевање.
- Исплакнете ги главните и страничните линии.
- Следете дали истите места во редот постојано добиваат помалку вода.
Почвата го одредува ритамот на полевање
Вкупната потреба на културата ја одредуваат растението и временските услови, но почвата влијае врз тоа колку често и со која брзина треба да се примени дозата.
На песокливи почви водата побрзо се движи надолу, а кореновата зона побрзо се суши. Затоа најчесто се применуваат помали и почести дози, со внимателно следење дали влагата останува во активниот коренов слој.
Глинестите почви ја примаат водата побавно. Поголеми се ризиците од задржување, површинско истекување и недостиг на кислород во кореновата зона, па полевањето треба да биде поспоро и внимателно дозирано.
- Песоклива почва: помали и почести дози.
- Глинеста почва: поспора апликација и внимателно следење.
- Влажноста проверувајте ја во длабочината на кореновата зона, не само на површината.
Користете локални податоци и водете дневник
За попрецизно планирање користете податоци од локална агрометеоролошка станица или мерна точка. Температурата, ветерот, влажноста, врнежите и, каде што е достапно, влагата во почвата даваат пореална слика од општа прогноза за целата држава.
Агрометео прикажува податоци и прогнози за општини и мерни станици. Производителот може да ги спореди тие информации со состојбата на конкретната парцела и да го приспособи времетраењето на секторите.
Запишувајте ги датумот, времетраењето, измерениот проток, врнежите, временските услови и забелешките за растенијата. По неколку недели, дневникот покажува дали системот испорачува онолку вода колку што е планирано.
- Датум и сектор што бил наводнуван.
- Време на работа и измерен проток.
- Количина и карактер на врнежите.
- Температура, ветер и забележана состојба на растенијата.
Практична проверка пред секое подолго полевање
Пред стартот проверете дали пумпата, филтрите и вентилите работат нормално. Потоа измерете еден или повеќе емитери и споредете ја испораката со претходниот запис.
По полевањето проверете ја влагата во кореновата зона. Целта не е површината постојано да биде мокра, туку водата да стигне до активните корења без истекување или заситување.
Со ваков редослед дозата се коригира според реални податоци: прво потребата на културата, потоа ефективниот дожд, ефикасноста на системот и, на крајот, времетраењето на секторот.
- Проверете филтри, притисок и проток.
- Пресметајте ја нето и бруто-дозата.
- Следете ја влагата во кореновата зона по полевањето.
- Запишете што е направено и што сте забележале.
Прочитајте и на Zemjodelie.mk
Избрани текстови што директно ја дополнуваат темата.
Кога живата ќе премине 35°C, правилата се менуваат. Прскање напладне, наводнување во 13 часот, берба на топол плод – еве ги 20-те најчести грешки и што да правите наместо нив.
Прочитај →
Од избор на сорта и производство на расад, преку наводнување, исхрана и заштита, до берба, складирање и пресметка на исплатливоста — сè што му треба на еден производител на пиперка
Прочитај →
Илјадници земјоделци ѓубрат „како лани“ и фрлаат пари на елементи што почвата веќе ги има. Еве како да ја прочитате анализата и да направите план што работи.
Прочитај →
Заклучок
Точната доза се добива кога потребата на културата се пресметува според ET₀ и Kc, се одзема ефективниот дожд, а резултатот се коригира со реалната ефикасност на системот. Потоа количината во литри се претвора во време на работа според измерениот проток на секторот.
На терен, најголемата заштеда доаѓа од редовното мерење: проверувајте ги емитерите, чистете ги филтрите, приспособете го ритамот на почвата и бележете ги резултатите. Водата треба да стигне до активниот корен, а не само да ја навлажни површината или да истече под неа.
Најчесто поставувани прашања
