Точниот примерок е основа за правилно есенско ѓубрење. Со повеќе подпримероци од хомоген дел на парцелата, земени на иста длабочина и правилно измешани, земјоделецот добива резултат што реално ја покажува состојбата на почвата и помага да се избегнат непотребни трошоци.
Есенското ѓубрење не се одредува според навика, изгледот на нивата или количината што останала во магацинот. Иста парцела може да има делови со различен тип почва, принос, влажност, наклонетост и историја на ѓубрење. Ако таквите делови се измешаат во една проба, лабораторискиот резултат може да биде просек што не одговара на ниту еден од нив.
Анализата на почвата пред внесувањето ѓубриво покажува што ѝ недостига на културата, но и кои елементи веќе ги има во доволна количина. Најчесто се проверуваат pH, достапен фосфор и калиум, органска материја или хумус. Во зависност од културата и условите, се анализираат и азот, карбонати, електрична спроводливост и микроелементи.
Точниот резултат се обезбедува уште на нива: со чист алат, правилна шема на движење, еднаква длабочина и прецизни податоци за парцелата. Лабораторијата може да ја анализира само доставената проба, па начинот на земање е исто толку важен колку и самото мерење.
Кога да се земе примерокот пред есенското ѓубрење
Најдобро е примерокот да се земе пред внесувањето на есенското ѓубриво, кога почвата е погодна за работа, без да се лепи за алатот или претерано да се распаѓа. Како ориентација, анализата може да се направи приближно три месеци пред сеидбата или садењето. Ако рокот е пократок, примерокот може да се земе и неколку недели порано, но резултатот мора да биде достапен пред планирањето на дозите.
Примерок земен веднаш по внесување минерално или арско ѓубриво може да покаже вештачки високи вредности на одредени елементи. Свежото ѓубриво не ја покажува просечната состојба на нивата, туку локалното место каде што се концентрирани хранливите материи.
Ако ѓубрењето веќе е извршено, тоа запишете го во образецот за лабораторијата. Стручната служба може да процени дали е потребно да се почека и кога повторното земање би дало покорисен резултат.
- Земете примерок пред есенското ѓубрење.
- Планирајте ја анализата доволно рано за резултатот да стигне пред подготовката на парцелата.
- Запишете ако претходно е внесено минерално или органско ѓубриво.
Една парцела не секогаш значи една проба
Композитната проба треба да претставува еден хомоген производен дел. Ако едната половина од нивата е потешка и потемна, а другата песоклива или посветла, не мешајте ги автоматски. Истото важи и за делови со различна наклонетост, дренажа, принос или историја на ѓубрење.
Наводнуваните и ненаводнуваните површини треба да се разгледуваат одделно. Различниот воден режим влијае врз движењето на хранливите материи, електричната спроводливост и можниот ризик од засолување. Ако наводнуваниот дел е производно важен, земете посебна проба и побарајте анализа што одговара на условите.
Нетипичните места не се мешаат со остатокот од нивата. Ако одреден низок, влажен или еродиран дел е доволно голем и се обработува како посебна единица, земете одделен примерок.
- Различен тип или боја на почва.
- Различен принос или различна историја на ѓубрење.
- Различна наклонетост, дренажа или влажност.
- Одделни наводнувани и ненаводнувани површини.
- Делови што се производно значајни, но се разликуваат од остатокот.
Движење по дијагонала или во цик-цак
Примерокот треба да ја претстави целата површина, а не само местото најблиску до патот или влезот на нивата. Во униформен производен дел движете се по дијагонала или во цик-цак, со застанување на повеќе точки.
Од истиот хомоген дел практично е да се земат најмалку 15 до 20 подпримероци. За поголема површина или забележлива нееднаквост потребни се повеќе точки. Собирајте ги подпримероците во чиста пластична кофа, а потоа измешајте ги во една заедничка проба.
Не земајте само еден или два подпримероци, дури и ако нивата на прв поглед изгледа изедначена. Една точка може да содржи остатоци од ѓубриво, да биде посува или повлажна и да даде вредност што не ја опишува целата единица.
- Одредете ја границата на хомогениот дел.
- Движете се по дијагонала или во цик-цак.
- Земете најмалку 15–20 подпримероци од униформна единица.
- Ставете еднакви количини од секоја точка во чиста кофа.
Длабочината мора да биде иста на секоја точка
За оранични култури, примерокот најчесто се зема од обработливиот слој, приближно 15 до 20 сантиметри. Тоа е зоната каде што се внесуваат ѓубривата и се развива најголем дел од кореновиот систем. Не е пресудна само бројката, туку примерокот од секоја точка да биде земен на иста длабочина.
Со лопата направете вертикален засек и земете тенко, рамномерно парче почва од површината до избраната длабочина. Кај сонда или друг алат, постапката мора да биде иста на сите точки. Површинската трева, растителните остатоци и крупните камења отстранете ги пред мешањето.
Во овоштарници, лозја, длабоки почви или при сомнеж за проблем во подземниот слој, може да бидат потребни дополнителни примероци од поголема длабочина. Тоа усогласете го со лабораторијата, бидејќи длабочината зависи од културата и од прашањето што треба да се одговори.
- Користете иста длабочина на сите точки.
- За оранични култури најчесто се зема обработливиот слој, околу 15–20 сантиметри.
- Отстранете трева, растителни остатоци и камења.
- За овоштарници и лозја прашајте дали се потребни подлабоки примероци.
Опрема и мешање на подпримероците
Потребни се сонда, лопата или ашов, чиста пластична кофа, чиста вреќичка или сад и ознака за примерокот. Алатот и кофата мора да бидат без остатоци од ѓубриво, вар, почва од друга парцела или масла.
Од секоја точка ставете приближно еднаква количина почва во кофата. Отстранете ги камењата и растителните остатоци, а потоа добро измешајте ја почвата. Во лабораторијата доставете ја само количината што ја бараат нивните упатства, не целата кофа.
При анализа на микроелементи избегнувајте ’рѓосан, поцинкуван или месинган алат. Таквата опрема може да внесе железо, цинк, бакар или манган и да го наруши резултатот.
- Чиста сонда, лопата или ашов.
- Чиста пластична кофа.
- Чиста вреќичка или сад за примерокот.
- Посебно внимание на алатот при анализа на микроелементи.
- Еднакви количини од секоја точка.
Што да се побара во лабораторијата
Основната агрохемиска анализа најчесто опфаќа pH, леснодостапен фосфор, леснодостапен калиум и органска материја или хумус. Овие показатели даваат почетна слика за реакцијата на почвата, достапноста на главните хранливи материи и нејзината плодност.
Според планираната култура и проблемот на парцелата, може да се побараат вкупен или минерален азот, карбонати, електрична спроводливост и микроелементи. Кај наводнувани површини во подрачја со ризик од соли, електричната спроводливост, а по потреба и натриумот и другите соли, можат да дадат дополнителна информација.
Азотот се менува побрзо од фосфорот и калиумот под влијание на врнежи, наводнување, температура и претходната култура. Неговиот резултат не читајте го одделно од планираниот принос, жетвените остатоци и претходното ѓубрење.
- pH.
- Достапен фосфор и калиум.
- Органска материја или хумус.
- Азот според културата и целта на анализата.
- Електрична спроводливост кај ризик од засолување.
- Микроелементи кога постои основана потреба.
Податоците на етикетата се дел од анализата
Лабораторискиот резултат е многу покорисен кога е придружен со точни податоци. На вреќичката и во образецот наведете ја парцелата или катастарската ознака, локацијата, датумот, длабочината и ознаката на хомогениот дел.
Запишете која била претходната култура, што планирате да сеете или садите, дали површината се наводнува и кои ѓубрива биле употребени. Така агрономот полесно ќе го поврзе резултатот со реалната потреба на производството.
Чувајте ги анализите од повеќе години во иста папка или табела. На тој начин може да се следи дали се подобрува ниската содржина на хранливи материи, дали се натрупуваат фосфор и калиум или дали опаѓа органската материја.
- Парцела или катастарска ознака.
- Локација и датум на земање.
- Длабочина на примерокот.
- Претходна и планирана култура.
- Наводнуван или ненаводнуван статус.
- Претходно употребени ѓубрива.
Од лабораториски резултат до есенска доза
Препораката за ѓубрење треба да се темели на лабораторискиот резултат, планираната култура, очекуваниот принос, претходното производство и својствата на почвата. Самата бројка за фосфор, калиум или азот не е доволна автоматски да ја одреди количината на ѓубриво.
Ако фосфорот или калиумот се високи, дополнителното внесување може да биде непотребно или да се намали, зависно од културата и препораката. Ако се ниски, дозата се пресметува според потребата на планираната култура, приносот и начинот на внесување.
При гранични резултати или нееднаква парцела, препораката треба да ја разгледа агроном или лабораториски стручњак. Целта не е да се внесе повеќе храна, туку да се обезбеди достапност без непотребен трошок и без натрупување елементи во почвата.
- Не одредувајте доза само според навика.
- Поврзете го резултатот со планираната култура и очекуваниот принос.
- Разгледајте ја претходната култура и применетото ѓубрење.
- Следете ги промените преку повеќегодишни анализи.
Најчести грешки што ја прават пробата бескорисна
Најчест пропуст е земањето почва од само една точка, особено од место близу пат, меѓа или влез во нивата. Таквата проба може да биде случајна и да не ја претставува производната површина.
Проблем создава и мешањето различни делови: сув со влажен, наводнуван со ненаводнуван, плоден со еродиран или дел со различна историја на ѓубрење. Кога сите се ставаат во една кофа, лабораторијата добива просек што може да ги скрие важните разлики.
Не земајте примероци од купишта ѓубриво, компост или вар, од места каде што истурило ѓубриво, од канали, рабови на парцела и постојано влажни вдлабнатини. Ако таков дел е важен за производството, третирајте го како посебна целина.
- Еден подпримерок наместо повеќе точки.
- Земање од работ на парцелата или покрај пат.
- Мешање различни почви и режими на наводнување.
- Земање од купишта ѓубриво, компост или вар.
- Игнорирање на претходното ѓубрење.
- Различна длабочина на различни точки.
Заклучок
Пред есенското ѓубрење одвојте време за правилно земање примерок. Поделете ја нивата на хомогени делови, земете повеќе подпримероци по дијагонала или цик-цак, одржувајте ја истата длабочина и доставете чисто измешана проба со точни податоци.
Кога лабораторискиот резултат ќе се поврзе со планираната култура, очекуваниот принос и историјата на парцелата, ѓубрењето станува пресметана одлука наместо повторување на стара навика. Чувањето на резултатите од година во година покажува и дали вложувањето во исхраната на почвата дава резултат.
Најчесто поставувани прашања
