Во Македонија активно работат 125 здруженија за рурален развој, од локални акциони групи и национални мрежи до мали здруженија основани од жителите на едно село. Ги издвоивме од регистарот на граѓански организации и ги подредивме по региони и општини. Повеќе од половина од нив се основани по 2020 година, што покажува дека селата сè повеќе се организираат сами.

Листа на здруженија за рурален развој по региони

Кликнете на вашиот регион и ќе се отвори табела со сите здруженија, подредени по општина. Со клик на е-поштата директно им пишувате.

Со што се занимаваат здруженијата за рурален развој?

Не се сите здруженија исти. Некои се мали и работат за едно село, други покриваат цел регион, а трети се национални мрежи. Ги поделивме според тоа што пишува во нивниот назив.

• Селски здруженија ги основаат жителите на едно село за обнова на чешми, патишта, цркви и заеднички простори, и за организирање собири и празници.
• Рурален туризам опфаќа здруженија што развиваат селски, алтернативен и манастирски туризам, off-road тури и коњички манифестации.
• Жени и млади се здруженија што работат за економско зајакнување на жените на село и за задржување на младите.
• Земјоделство и екологија ги поврзуваат земјоделството, заштитата на природата и руралниот развој.

Локални акциони групи (ЛАГ)

Локалните акциони групи се посебен вид здруженија. Во нив заедно седат општините, бизнисите и граѓанските организации од едно подрачје. Тие изработуваат локална стратегија за развој и управуваат со проекти според пристапот ЛЕАДЕР, кој ЕУ го користи за развој на руралните средини. Во листата има 15 активни ЛАГ-ови, а тие се поврзани преку Мрежата на ЛАГ-ови.

Мрежи, центри и институти

Поголемите организации ги поврзуваат локалните здруженија, им даваат обуки и ги застапуваат пред институциите.

Каде има најмногу здруженија за рурален развој?

Пелагонискиот и Југозападниот регион водат убедливо, со 31 и 24 здруженија. Кичево е општината со најмногу здруженија, 11, од кои 6 се регистрирани од 2023 година наваму. Речиси секое од нив е врзано за конкретно село: Видрани, Кладник, Раштани, Прострање, Староец и Манастирско Доленци. Во Ресен ги има осум, а меѓу нив се „Рурални жени од Преспа“ и ЛАГ „Преспа“.

Бум на нови селски здруженија

Повеќе од половина од активните здруженија за рурален развој (67 од 125) се регистрирани во 2020 година или подоцна, а 34 само од 2024 година наваму. Нови здруженија се основаат во Гостиварско (Горна Река, Дервени Река, Нивиште, Корита), во Кичевско, Демирхисарско и Кумановско. Меѓу нив е и „Ума Сто“ од Умин Дол, кое оваа година доби поддршка од Министерството за земјоделство за „Есенско пазарче“.

Во исто време, 97 здруженија со сличен назив се водат како неактивни. Многу здруженија се основаат за конкретен проект и престануваат да работат кога тој ќе заврши. Затоа е добро пред соработка да проверите дали здружението сè уште е активно.

Зошто вреди да се вклучите?

• Пари за вашето село. Здружението може да аплицира на повици за кои поединец нема право.
• Глас пред општината. Организираните жители полесно добиваат пат, чешма или уредена сала.
• Нови приходи. Селскиот туризам, пазарчињата и манифестациите носат пари во домаќинствата.
• Помош за земјоделците. Здруженијата и ЛАГ-овите ги пренесуваат информациите за мерките за поддршка и повиците.
• Живот на селото. Собири, празници и заеднички акции ги задржуваат луѓето, особено младите.

Како е составена листата?

Листата е изработена од регистарот на граѓански организации, во кој има околу 17.000 записи. Ги издвоивме здруженијата што во називот имаат рурален развој, рурални средини, развој на село или локална акциона група, и потоа рачно ги проверивме. Неактивните здруженија не се вклучени. Годината во табелите е годината на регистрација во сегашниот регистар.

Најчесто поставувани прашања

Заклучок

Со 125 активни здруженија за рурален развој, македонските села имаат повеќе организирани луѓе отколку што мислиме. Новиот бран селски здруженија покажува дека жителите не чекаат некој друг да им го уреди селото. Ако барате партнер за проект, за манифестација или само совет, отворете го вашиот регион и пишете им.