КОМЕНТАР

172 земјоделски здруженија се „борат“ за правата на земјоделците – а земјоделецот пак стои сам

Во Македонија има 172 активни земјоделски здруженија. Речиси секое во статутот или во називот вели дека постои за да ги заштити правата на земјоделците. Има сојузи, федерации, мрежи, синдикати и асоцијации. А секоја есен сликата е иста: земјоделецот сам стои пред откупниот пункт, не знае колку ќе му платат и чека пари со месеци. Ако има толку многу земјоделски здруженија, каде се тие кога треба?

НАЈВАЖНОТО

172 земјоделски здруженија се активни, а над 300 се угаснати. На секое активно доаѓаат речиси две угаснати.
Тутунарите имаат 84 регистрирани здруженија, од кои 34 активни, но цената и понатаму ја одредува откупувачот.
Постојат 26 сојузи, федерации и национални асоцијации, кои ретко настапуваат со еден глас.

Бројките што не лажат

Ги поминавме сите 17.000 граѓански организации во регистарот. Здруженијата со земјоделски називи се околу 500, но само 172 се водат како активни. Останатите се угаснати: основани, регистрирани, со печат и назив, и потоа заборавени.

За секое земјоделско здружение што работи, речиси две постојат само на хартија.

Најсликовит пример се тутунарите. Во регистарот има 84 здруженија на тутунопроизводители. Активни се 34, од кои 22 само во Пелагонија. Во една општина како Долнени има седум активни тутунски здруженија. Седум здруженија за исти луѓе, иста култура и исти откупувачи. Нивните имиња кажуваат сè: „Последна надеж на тутунарите“, „Мака на тутуноберачите“, „Утрата на тутунарите“. А проблемите со цената, класирањето и доцнењето на исплатата се повторуваат секоја година.

Зошто земјоделските здруженија не менуваат ништо?

1. Расцепканост

Наместо едно силно здружение што зборува во име на илјада производители, имаме десет мали што зборуваат во име на по сто. Откупувачот и институциите го знаат тоа. Кога има седум здруженија, секогаш може да се најде едно што ќе се согласи.

2. Здруженија за еден проект

Голем дел од угаснатите здруженија се основани кога имало грант, донација или повик. Проектот заврши, парите се потрошија, здружението замре. Земјоделецот не добил ништо трајно.

3. Лидерите, а не членовите

Во многу здруженија сè се врти околу еден или двајца луѓе. Членовите не знаат што се одлучува, каде оди членарината и кој ги застапува. Кога тој човек ќе се откаже, се откажува и здружението.

4. Гласни на протест, тивки кога се пишуваат законите

Земјоделците излегуваат на патот кога е веќе доцна: кога откупот застанал или парите не стигнале. А кога се пишуваат законите и мерките, салите се полупразни. Законот за уредување на пазарите со земјоделски производи оди на јавна расправа, а токму таму се одлучува дали откупувачот ќе мора да плати во рок.

Не се сите исти

Би било неправедно да се каже дека ниту едно здружение не работи. Има сточарски здруженија што ги чуваат автохтоните раси, органски производители што изградија заедничка марка и федерации што редовно даваат мислења на законите. Но тие се исклучок, а не правило. Проблемот не е што нема здруженија. Проблемот е што ги има премногу, а премалку работат заедно.

Што мора да се смени?

Помалку здруженија, посилни сојузи. Наместо да се основа ново здружение, подобро е да се влезе во постоечко и да се бара тоа да работи.
Отчет пред членовите. Секое здружение треба барем еднаш годишно да им каже на членовите што направило и каде отишле парите.
Еден глас по култура. Тутунарите, сточарите и лозарите треба да имаат по еден сојуз што ќе преговара со откупувачите и со Министерството.
Присуство таму каде што се одлучува. На јавните расправи, во советите и работните групи, а не само на протестите.
Задруги, не само здруженија. Здружението може да се жали, а задругата може заеднички да продаде и да преговара за цена.

Проверете го вашето здружение: кога последен пат имало собрание? Што направило оваа година? Дали некогаш ве застапувало пред откупувач или институција? Ако на сите три прашања одговорот е „не знам“, време е да прашате.

Најчесто поставувани прашања

Колку земјоделски здруженија има во Македонија?+−

Во регистарот на граѓански организации пронајдовме 172 активни земјоделски здруженија. Над 300 здруженија со земјоделски називи се водат како неактивни.

Зошто толку многу здруженија се неактивни?+−

Многу се основани за еден проект, една грант-програма или еден протест. Кога тоа ќе заврши, здружението останува само на хартија.

Дали сите здруженија се неефикасни?+−

Не. Има здруженија и сојузи што редовно работат, ги застапуваат членовите и носат конкретни резултати. Проблемот е што се премалку и што ретко настапуваат заедно.

Што може да направи обичниот земјоделец?+−

Да членува само во здружение што навистина работи, да бара отчет за членарината и да поддржува обединување наместо основање уште едно ново здружение.

Каде да ја видам целата листа на здруженија?+−

Целата листа со контакти, подредена по региони, ја објавивме во посебен текст на Земјоделие.мк. Линкот е на крајот од овој текст.

Заклучок

Земјоделските здруженија не се проблем, тие се решение. Но само ако работат, ако ги слушаат членовите и ако знаат да се обединат. 172 здруженија што секое тегне на своја страна не се сила, туку шум. Земјоделецот не бара уште едно здружение со убаво име. Бара некој што ќе застане до него кога откупувачот ќе каже „не знам колку ќе ти платам“.

Целата листа на 172 активни земјоделски здруженија, по региони и со контакти, ја најдовте во текстот „Земјоделски здруженија во Македонија: листа со контакти“. Проверете дали е и вашето таму.

Ова е коментар и став на редакцијата на Земјоделие.мк, заснован на податоците од регистарот на граѓански организации. Информациите за закони, субвенции и мерки треба да се проверат со надлежните институции.