Штети од птици и дивеч во пченица и јачмен: препознајте ги навреме

По никнењето, житниот посев изгледа нерамномерно и од далечина лесно се добива впечаток дека проблемот е слабата сеидба или лошото никнење. Сепак, свежите празни места често се последица на птици, дивеч или глодари, особено на парцели покрај шума, пасиште, канали, меѓи и необработени површини.

Најкорисна е проверката на самото место, а не проценката само од работ на нивата. Треба да се разгледаат растојанието меѓу оштетените точки, состојбата на почвата, дали растението е искубано или прегризано и дали има траги од движење на животни.

Пченицата и јачменот не се оштетуваат подеднакво на секоја височина и во секоја микролокација. На повисоки, отворени и ветровити ниви птиците може подолго да останат присутни, додека во низини со засолништа и влажни рабови почесто се појавуваат глодари или дивеч. Затоа мерката треба да се избере според утврдената причина, а не според претпоставка.

НАЈВАЖНОТО

• Изберете неколку точки во парцелата: оштетен раб, средина на празното место и дел што изгледа нормално. Најдобро е проверката да се направи рано наутро, пред да се изгубат траги од стапала и движење поради вете
• Птиците најчесто оставаат плитки, неправилни дупчиња на површината, разгрната почва и семе што е извадено или поместено. Кај свежо никнатите жита може да се забележат искубани растенија, а понекогаш само откина
• Крупниот дивеч остава поинаква слика од птиците. Најчести знаци се стапала, вдлабнатини, газење во редовите и пошироки празни површини каде растенијата се скршени или притиснати во почвата. Преминувањето обично

Првата проверка: не гледајте само од тракторскиот пат

Изберете неколку точки во парцелата: оштетен раб, средина на празното место и дел што изгледа нормално. Најдобро е проверката да се направи рано наутро, пред да се изгубат траги од стапала и движење поради ветер, дожд или работа во нивата.

Со рака внимателно разгрнете го горниот слој почва околу празното место. Проверете дали семето е извадено, изедено, поместено или воопшто не никнало. Погледнете и неколку соседни растенија: нивното искоренување, прегризување или газење дава повеќе информации од самата големина на празнината.

Корисно е оштетувањето да се фотографира одблизу и од поширок план. Забележете го датумот на проверката, делот од парцелата и дали штетата се шири кон внатрешноста или останува по рабовите.

• Проверете најмалку три различни места, а не само најлошо оштетениот дел.
• Разгледајте ја почвата, растението, семето и рабовите на нивата.
• Забележете дали има стапала, измет, пердуви, дупки или траги од влечење.

Како изгледа штета од птици

Птиците најчесто оставаат плитки, неправилни дупчиња на површината, разгрната почва и семе што е извадено или поместено. Кај свежо никнатите жита може да се забележат искубани растенија, а понекогаш само откинати листови или врвови.

Оштетувањето од птици често се појавува во мали групи или во неправилни ленти, особено на откриени делови од парцелата. На површината може да има пердуви, ситни траги од клукање или повеќе разлабавени растенија без јасен пресек на стеблото.

Птиците можат да го напаѓаат посевот во периодот кога семето е достапно близу до површината, но и веднаш по никнењето. Ако почвата е сува и површински растресена, полесно се забележуваат дупчињата; ако е влажна, трагите може брзо да се затворат.

• Плитки дупчиња и разгрната почва околу семето.
• Искубани или накривени млади растенија без подземен канал.
• Неправилни групи на оштетување, често на отворени делови и рабови.
• Пердуви или ситни траги од клукање на површината.

Што остава крупниот дивеч

Крупниот дивеч остава поинаква слика од птиците. Најчести знаци се стапала, вдлабнатини, газење во редовите и пошироки празни површини каде растенијата се скршени или притиснати во почвата. Преминувањето обично следи одредена патека од меѓата, шумата, трската или друг засолнет дел кон нивата.

Ако младите растенија се откинати или излижани на слична височина, а околу нив има траги од движење, можна е штета од тревопасен дивеч. Ако почвата е превртена, има плитки или подлабоки раскопани делови и се гледаат неправилни вдлабнатини, треба да се размислува и за животни што бараат храна во почвата.

Оштетувањето од дивеч често е поизразено по периферијата, но може да навлезе и длабоко во нивата ако таму има засолниште или лесен премин. Не треба целата нерамномерност на посевот автоматски да се припише на дивеч, бидејќи газењето од механизација и лошо затворените бразди може да создадат слични празни места.

• Стапала и патеки што се повторуваат по работ или низ посевот.
• Газење, скршени стебленца и притиснати растенија.
• Пошироки празни површини наместо само поединечни искубани растенија.
• Превртена или раскопана почва на одделни места.

Разлика меѓу птици, дивеч и глодари

Глодарите најчесто работат поблиску до земјата и оставаат поконтинуирани траги. Може да има мали отвори, плитки канали, изгризани делови од стеблото и растенија што се отсечени или исчезнале без околното семе да биде разнесено.

Кај птиците почвата обично е разгрната одозгора, а празнините се неправилни и површински. Кај дивечот се забележува движење на поголемо животно: стапала, газење, патека, поголема површина со скршени растенија или раскопување.

Слабата клијавост, предлабоката сеидба, кората на површината, вишокот вода и сушењето исто така можат да создадат празни места без животни. Затоа треба да се извади неколку семиња од необработен дел и да се провери дали има никулец и коренче.

• Глодари: подземни отвори, канали, гризење и отсечени стебленца.
• Птици: плитко клукање, разместено семе и искубани никулци.
• Дивеч: стапала, газење, патеки и поголеми оштетени површини.
• Проблем со никнење: семе без никулец, кора или задржана вода без животински траги.

Проверете дали проблемот е по рабовите или во целата нива

Распоредот на штетата често кажува од каде започнал проблемот. Ако оштетувањето е тесен појас покрај меѓа, канал, шума или необработена површина, поверојатно е животните да влегуваат од тој правец. Ако празните места се рамномерно распоредени низ целата парцела, треба да се проверат квалитетот на сеидбата, влагата и никнењето.

Кај птиците, отворените делови со видливо семе се особено изложени. Кај дивечот, патеката може да се повторува од ден на ден и постепено да се проширува. Кај глодарите, штетата може да се движи долж меѓите, тревните појаси и местата со растителни остатоци.

Одбележете ги погодените зони со колче или со мапа на телефонот. Следната проверка нека биде на истите точки, за да се види дали се појавуваат нови празни места или оштетувањето престанало.

• Нацртајте ја границата меѓу здравиот и оштетениот посев.
• Проверете ги меѓите, каналите, шумските рабови и местата со висока трева.
• Следете дали новите оштетувања се појавуваат на истите патеки.
• Не пресејувајте пред да утврдите дали штетата сè уште трае.

Мерки без непотребно третирање

Првата мерка е да се отстрани причината што може да се отстрани без хемиски третман. Затворете ги достапните отвори на оградата каде што тоа е дозволено и безбедно, отстранете купови растителни остатоци што служат како засолниште за глодари и одржувајте ја меѓата прегледна. Не оставајте расфрлано семе околу машините и патиштата.

За птици може привремено да помогнат визуелни и звучни средства за одбивање, но тие не треба да стојат непроменети долго време. Птиците се навикнуваат на постојан предмет, па местоположбата и видот на одбивањето треба внимателно да се менуваат, без вознемирување на луѓе и соседни животни.

За дивечот најголема корист има физичка заштита на изложените рабови, кога условите и локалните правила го дозволуваат тоа. На поголеми парцели, земјоделците треба да соработуваат со надлежните локални субјекти за управување со дивечот, наместо самостојно да користат недозволени или ризични методи.

Ако се утврди проблем со глодари, не поставувајте средства на отворено без стручен совет и без заштита од пристап на домашни животни. Секој препарат, доколку воопшто е потребен, мора да биде официјално дозволен за конкретната намена и да се употреби строго според декларацијата.

• Отстранете расфрлано семе и непотребни растителни остатоци околу парцелата.
• Користете физички пречки на критичните рабови каде што се соодветни.
• Менувајте ги средствата за одбивање на птици и следете дали има ефект.
• Не користете отрови или нерегистрирани препарати на своја рака.

Кога има смисла да се процени потребата од дополнителна сеидба

Не секое оштетување бара дополнително сеење. Потребно е да се процени дали празнините се изолирани или се протегаат низ поголем дел од посевот, дали преостанатите растенија се рамномерно распоредени и дали има доволно време за опоравување пред зимскиот период. Оценката треба да се направи по повеќе точки, а не според еден изгубен ред.

Ако оштетувањето продолжува, дополнителното сеење може повторно да биде изложено на истата причина. Прво запрете го влегувањето на животните или утврдете зошто семето исчезнува, па потоа одлучувајте за поправка на посевот.

При проценката земете ги предвид височината, изложеноста, типот почва и локалната клима. Парцела на повисока и студена локација не се однесува исто како заштитена низинска нива, а доцното нарушување на почвата може да го зголеми губењето влага или да оштети здрави растенија.

• Одмерете ја густината на повеќе точки, не само на најлошото место.
• Разликувајте трајно празно место од доцно никнење.
• Прво решете ја причината ако штетата сè уште трае.
• При одлуката земете ги предвид надморската височина, влагата и изложеноста на парцелата.

Евиденција за следната сеидба

Кратка белешка може да помогне повеќе од општа проценка по завршувањето на сезоната. Запишете ја културата, датумот на сеидба, делот од парцелата, фазата на никнење и видените траги. Додајте фотографија со препознатлив објект за размер, но без да ги газите редовите за подобар кадар.

Во следната сезона може да се смени начинот на проверка на семето, затворањето на браздата, управувањето со меѓите или физичката заштита на најизложениот раб. Евиденцијата не докажува сама по себе која е причината, но овозможува да се споредат повторливите места и услови.

Ако штетата е голема или се повторува, побарајте теренска проценка од агроном или надлежна служба. Податоците од парцелата ќе помогнат советот да биде насочен, наместо да се применува општа мерка на целата површина.

• Запишете каде и кога е забележана штетата.
• Фотографирајте ја почвата, растението и поширокиот распоред.
• Чувајте податоци за повторливи оштетувања по години.
• Побарајте теренски совет ако причината остане нејасна или штетата се шири.

Најчесто поставувани прашања

Заклучок

По никнењето, пченицата и јачменот треба да се проверуваат на повеќе места, со посебно внимание на рабовите и празните површини. Плитко клукање и поместено семе упатуваат кон птици, стапала и газење кон дивеч, а канали и прегризани стебленца кон глодари.

Кога нема јасни траги од животни, проверете ја длабочината на сеидбата, влагата, кората и состојбата на семето. Мерките нека следат дури по утврдена причина, со предност на физичка заштита, уредни меѓи и следење на посевот наместо непотребно третирање.