По опаѓањето на листот може да се направи ограничено санитарно чистење на лозата, но тоа не треба да се меша со целосната зимска резидба. Се отстрануваат очигледно суви, скршени и тешко оштетени делови, додека здравите прачки се оставаат за подоцнежно обликување според реонот и состојбата на насадот.
Доцната есен носи практична задача во лозјето: да се отстранат деловите што се јасно мртви или оштетени, без прерано да се интервенира врз целата форма на лозата. По опаѓањето на листот полесно се гледаат сувите прачки, скршените ластари и местата каде што лозата претрпела механичко оштетување.
Санитарното отстранување има поинаква цел од зимската резидба. Тоа не е момент за детално определување на родните ластари, бројот на окца или конечниот товар на лозата, особено ако насадот се наоѓа на повисока или постудена локација.
Моментот зависи од реонот, изложеноста, надморската височина, влажноста и состојбата на лозите. Во насади со незрел или сè уште активен прираст, со свежи рани или со сомнителни симптоми, подобро е интервенцијата да биде ограничена.
- Отстранете ги само деловите што се очигледно суви, скршени или тешко оштетени.
- Не ја завршувајте целосната зимска резидба во истото поминување.
- Работете само по суво време и на лоза што не е покриена со влага.
📖 ВО ОВОЈ ТЕКСТ
Заклучок
Што навистина може да се отстрани сега
Отстранете ги само деловите што се очигледно суви, скршени или тешко оштетени.
Целта е лозата да се ослободи од материјал што повеќе не ѝ користи и што може да се закачува во жиците, да го попречува движењето или да создава дополнителни рани. Сувата прачка обично нема еластичност, кората е збрчкана или оштетена, а при внимателно пресекување ткивото не покажува здрава боја и цврстина.
Скршените делови не треба да висат на лозата, особено ако нивното движење од ветер дополнително го кине местото на кршење. Се сечат до стабилна, здрава основа, но без непотребно навлегување во старото дрво.
Може да се отстранат и јасно исушени кратки ластари што останале по сезоната, како и делови што лежат на земја и се оштетени од обработка или од минато механичко движење.
- целосно суви прачки без жива ткивна површина
- скршени ластари и ракави што висат или се распукуваат
- оштетени делови со отворено кршење
- материјал што лежи на почвата и е очигледно мртов
Не ја правете целата зимска резидба прерано
Не ја завршувајте целосната зимска резидба во истото поминување.
При зимската резидба се одлучува кои ластари ќе останат за род, кои ќе служат за замена и како ќе се одржи формата на чокот. Таквата одлука бара подобар увид во здравјето на лозата, распоредот на ластарите и можните оштетувања од студ во текот на зимата.
Рано и силно скратување може да отстрани делови што подоцна ќе бидат потребни за корекција на формата. Особено треба да се внимава кај млади насади, слаби чокоти и лози што претходно биле преоптоварени со род.
Кај лозја на повисоки и изложени места, оставањето здрава резерва до конечната резидба овозможува подоцна да се изберат најсоодветните прачки. Локалните услови се разликуваат и истата одлука не е еднакво добра за секој насад во Македонија.
- санитарното чистење не го определува конечниот број родни окца
- не се отстрануваат здрави прачки само поради нивната положба
- младите и слабите лози се обработуваат повнимателно
- резервните прачки се оставаат додека не се процени целата лоза
Изберете сув ден и стабилна лоза
Работете само по суво време и на лоза што не е покриена со влага.
Влажната кора и мокрите површини го отежнуваат препознавањето на оштетувањата и создаваат полоши услови за чист пресек. Ако лозјето е натопено, газењето може да ја набие почвата, а движењето меѓу редовите може да предизвика дополнително кршење на преостанатите прачки.
Не брзајте со сечењето ако има замрзната ткаенина, силен студ или ако прачките се кршливи од ниски температури. Пресекот треба да биде контролиран, без гмечење на кората и без кинење на соседниот дел.
На влажни и тешки почви прво проценете дали може безбедно да се влезе во насадот. Понекогаш краткото одложување е подобро од создавање траги, набивање на почвата и оштетување на кореновата зона.
- изберете сув период со добра видливост
- избегнувајте работа врз замрзнати или кршливи прачки
- не влегувајте со тешка механизација на натопена почва
- проверете ја стабилноста на жиците и потпорите пред движење низ редот
Како да препознаете сув дел без непотребно сечење
Најпрво гледајте ја целата прачка, а не само врвот. Сува прачка често има изедначено смалена и збрчкана кора, нема нормална еластичност и лесно се крши. Кај сомнителен дел може да се направи мал, внимателен пресек на врвот или на оштетеното место за да се види дали ткивото е живо и цврсто.
Зеленкава или светла, цврста површина не е единствен доказ дека делот е погоден за оставање, но целосно кафеаво, распаднато или суво ткиво е јасен знак за отстранување. Кај старото дрво бојата природно може да биде потемна, па проценката треба да се направи според целата структура, а не само според една нијанса.
Ако има темни дамки, вдлабнатини, пукање или сушење што се шири долж ракавот, не го кратете наслепо. Обележете ја лозата и проценете ја при зимската резидба, бидејќи проблемот може да бара поинаков пристап од обично отстранување на сув врв.
- проверете ја еластичноста и цврстината на прачката
- разликувајте старо темно дрво од навистина распаднато ткиво
- следете дали оштетувањето е локално или се шири кон ракавот
- сомнителните лози одделете ги за посебна проценка
Пресекот треба да биде мал и чист
Користете остра и исправна лозарска ножица за тенките делови, а алат за кастрење на дебело дрво само кога тоа навистина е потребно. Тапата ножица ја гмечи кората, остава нерамна рана и може да го отежне сушењето на површината.
Сечете така што да не остане долг сув чеп, но и без да навлегувате длабоко во здравото старо дрво. Долгите суви остатоци подоцна пукаат и се закачуваат, додека премногу длабоки резови создаваат поголема рана од потребното.
Кога се работи со повеќе лози, алатот треба редовно да се чисти, а при сомнителни оштетувања и да се дезинфицира со средство и начин на употреба предвидени за таква намена. Не пренесувајте исечени сомнителни делови од еден ред во друг.
- ножицата мора да биде остра и чиста
- избегнувајте кинење и гмечење на кората
- не оставајте долги суви чепови
- чистете ја алатката меѓу лозите со сомнителни оштетувања
Големите рани бараат воздржаност
Отстранувањето дебел ракав, дел од стеблото или старо дрво не е обична санитарна работа. Ако делот не е целосно скршен или исушен, прво проценете дали може да се остави до зимската резидба.
Големите рани ја менуваат структурата на чокот и оставаат повеќе површина изложена на сушење и навлегување на штетни организми. Нивното создавање без јасна причина може да ја ослаби лозата и да ја отежне идната резидба.
Кај сериозно оштетена лоза, направете белешка за местото, фотографирајте ја за сопствена евиденција и проценете ја целата форма. Ако е потребно отстранување на дебел дел, работата треба да биде планирана, а не направена набрзина при есенското чистење.
- не отстранувајте дебело старо дрво без јасна причина
- не создавајте голема рана само заради подобар изглед
- сомнителните ракави означете ги за зимска проценка
- исечениот материјал отстранете го од редот ако е оштетен или сомнителен
Разлики според реонот и состојбата на лозјето
Раното есенско чистење не се однесува исто во сите лозарски подрачја на Македонија. Во потопли и пониски места лозите може подолго да ја задржат активноста, додека на повисоки, отворени и постудени терени оштетувањата од студ и ветер бараат поголема резерва при одлуките.
Во сув и добро проветрен насад условите за ограничено отстранување се поповолни отколку во густ, влажен и слабо проветрен ред. Влажните места околу чокот, лошото одводнување и долготрајната роса го зголемуваат ризикот раните да останат долго влажни.
Младите лози, лозите со слаб пораст и чокотите што веќе покажуваат сушење треба да се третираат одделно од силните и добро развиени лози. Една одлука за цел блок може да доведе до непотребно отстранување кај послабите растенија.
- проценете ја височината и изложеноста на парцелата
- обрнете внимание на влажноста и проветрувањето во редовите
- одделно разгледајте млади, слаби и оштетени лози
- не применувајте исто правило без проверка на секој проблематичен дел
Што да направите со исечениот материјал
Исечените суви и скршени делови не треба да останат расфрлани меѓу лозите. Тие може да го отежнат зимското одржување, да ја задржуваат влагата околу чокот и да создаваат непотребен материјал во кој подоцна тешко се контролира состојбата на насадот.
Материјалот што е јасно здрав и сув може да се одвои за друга намена, ако локалните услови и начинот на складирање го дозволуваат. Сомнителните, потемнети, распукани или невообичаено исушени делови не мешајте ги со здравиот материјал.
Не оставајте купови веднаш до редовите. Отстранувањето од насадот ја подобрува прегледноста и овозможува при следната контрола полесно да се забележат нови оштетувања.
- соберете го материјалот по завршувањето на редот
- одделете го здравиот сув материјал од сомнителниот
- не создавајте купови покрај чокот
- не го разнесувајте сомнителниот материјал низ лозјето
Практична проверка пред да го напуштите редот
Едно кратко повторно поминување спречува санитарното чистење да остави нов проблем. По сечењето проверете дали не останале висечки скршени делови, дали жиците се растоварени од сув материјал и дали не сте оштетиле здрава прачка што треба да се разгледа подоцна.
Означете ги лозите со поголеми рани, сомнително сушење или нејасна форма. Така зимската резидба ќе започне со список на места што бараат посебно внимание, наместо со повторно барање низ целиот насад.
Ако парцелата е влажна, забележете ги местата каде што водата се задржува. Одводнувањето и состојбата на почвата влијаат врз условите околу коренот, а проблемот не се решава со дополнително сечење на надземниот дел.
- проверете ги чокотот, жиците и соседните прачки
- означете ги лозите со големи рани или нејасно сушење
- соберете го исечениот материјал
- запишете ги влажните и слабо одводнети места
Кога е подобро да не се сече
Откажете се од интервенцијата ако не можете сигурно да го утврдите оштетувањето или ако за отстранување би морале да направите голема рана. Сомнителната прачка може да се остави означена до периодот за планирана зимска резидба.
Не работете во мокар насад, при замрзнати прачки или кога движењето меѓу редовите ќе предизвика повеќе штета отколку корист. Истото важи и за лозја со нестабилни потпори, каде прво треба да се реши безбедноста на конструкцијата.
Доколку сушењето зафаќа повеќе делови од една лоза или се повторува на повеќе чокоти, не го третирајте проблемот само со сечење. Потребна е поширока проценка на насадот, претходните оштетувања, влажноста, оптоварувањето и условите во кои лозата растела.
- не сечете при нејасна причина за сушење
- не создавајте голема рана за да го завршите редот побрзо
- одложете ја работата ако почвата е премногу влажна
- побарајте стручна проценка кога проблемот се повторува на повеќе лози
Види ја продавницата →
Најчесто поставувани прашања
Заклучок
Доцната есен е погодна за внимателно санитарно чистење, не за брза и целосна промена на формата на лозјето. Отстранете го само она што е јасно суво, скршено или тешко оштетено, со чист алат и во суви услови.
Здравите и сомнителните прачки оставете ги за планската зимска резидба, особено во повисоки, изложени или влажни реони. Со ограничени пресечни површини, означени проблематични лози и отстранет отпад, лозјето ќе биде подготвено за попрецизна следна проценка.
