Сувото и удобно лежиште им помага на кравите полесно да одмораат, а чистиот и нелизгав премин го намалува ризикот од повреди во шталата. Со кратка визуелна проверка може навреме да се откријат влажни делови, остри рабови, истрошена подлога и истурена вода околу поилките.
Во зимските месеци кравите поминуваат повеќе време во шталата, па секој недостаток на местото за лежење побрзо станува секојдневен проблем. Влажната постилка се лепи за кожата и влакната, нечистотијата се пренесува кон вимето, а тврда или оштетена површина може да предизвика избегнување на лежиштето.
Проверката не бара посебна опрема. Потребни се внимателен поглед, ракавици и навика да се помине низ шталата во различни делови од денот, особено по чистење, полнење на поилките и по периоди со влага надвор.
Најмногу внимание треба да се посвети на местото каде што кравата лежи, на преминот до храна и вода и на сите точки каде што може да се задржи течност. Условите се различни во ниските и повисоките предели на Македонија, како и меѓу отворени, полузатворени и целосно затворени штали, затоа проверката треба да се приспособи на конкретниот објект.
- Влезете во шталата и погледнете го секое лежиште од висина на животното.
- Сувото лежиште не значи само дека површината изгледа светла.
- Исчистете ја водата околу поилката веднаш штом забележите истекување.
📖 ВО ОВОЈ ТЕКСТ
Заклучок
Почнете со проверка на лежиштето
Влезете во шталата и погледнете го секое лежиште од висина на животното. Побарајте потемни дамки, сјајна површина, залепена постилка или делови каде подлогата е набивачка и тврда.
Со ракавица допрете ја постилката на местото каде што лежи телото, а не само на работ. Ако е студена и влажна на допир, ако остава влага на ракавицата или ако има силен мирис на урина, потребно е отстранување на загадениот материјал и додавање сува постилка.
Проверете дали лежиштето е рамно и дали кравата може да легне и да стане без да удира во преграда, бетонски раб или метален дел. Не се гледа само чистотата; важни се и мекоста, стабилноста и слободниот простор за движење.
- Темни или сјајни влажни дамки.
- Збиена, тврда или нерамна постилка.
- Остатоци од измет и урина во зоната за лежење.
- Остри рабови, испакнати клинци или свиткани метални делови.
Сувата постилка е првата зимска заштита
Сувото лежиште не значи само дека површината изгледа светла. Влагата може да остане под горниот слој, особено ако постилката е наталожена врз непропустлива или оштетена подлога.
Загадениот материјал треба да се отстрани од местото, а не само да се покрие со нов слој. Ако се додава сува постилка врз урина и измет, влагата и мирисот остануваат долу, а горниот слој може брзо повторно да се навлажни.
Видот на материјалот зависи од тоа што му е достапно на стопанството и како се однесува во конкретната штала. Сламата може да создаде удобен слој, но ако се натопува од истечена вода или од лошо одведување, мора да се реши изворот на влагата, а не само почесто да се додава.
Во објекти каде што постилката се менува поретко, корисно е секојдневно да се отстрануваат највлажните и најзагадените места. Ова го намалува ширењето на нечистотија кон премините и зоната околу вимето.
- Отстранете ја влажната постилка до сувата подлога.
- Не покривајте урина и измет само со тенок свеж слој.
- Проверете дали влагата доаѓа од поилка, покрив, ѕид или подземно навлажнување.
- Одржувајте ја постилката стабилна за да не се разнесува по преминот.
Околу поилките барајте истурена вода
Исчистете ја водата околу поилката веднаш штом забележите истекување. Овој простор најбрзо станува лизгав и загаден.
Погледнете дали вентилот или спојот капе и дали кравите ја разлеваат водата при пиење. Влажниот круг околу поилката често се шири под слој од слама или нечистотија, па површината може да изгледа сува додека под неа останува каллива.
По чистењето оставете ја подлогата да се исуши колку што дозволуваат условите и вратете стабилен материјал што не се лизга. Ако поилката е поставена на наклон или премногу блиску до преминот, разгледајте дали може да се подобри одведувањето без да се попречи пристапот на животните.
Проверете и дали кофите, цревата и садовите за вода се поставени така што кравите или работниците лесно да ги превртат. Мал предмет на патеката може да предизвика сопнување, особено во тесна и влажна штала.
- Капење од вентил, спој или цевка.
- Вода разлеана пред и покрај поилката.
- Каллива или лизгава зона под постилката.
- Превртени кофи, црева и други предмети во преминот.
Спречете лизгање во премините
Премините треба да имаат површина на која животното може да зачекори сигурно и при влажни услови. Мазен бетон, насобрана кашеста материја и тенок слој вода се ризични, особено на местата каде кравите се вртат или забрзуваат кон храната.
Набљудувајте го одењето на кравите. Кратки чекори, внимателно поставување на копитата, избегнување одреден дел или често лизгање се знаци дека површината треба да се исчисти или поправи. Не чекајте да се случи пад за да реагирате.
Отстранете ја кашестата смеса и насобраниот измет со алат што одговара на подлогата. Ако преминот има оштетен раб или дупка, обележете го местото и поправете го кога условите дозволуваат. Привремено поставена даска или лабав предмет може да создаде нов ризик ако не е стабилен.
Посебно проверете ги праговите, рампите и местата со мала висинска разлика. Таму водата лесно се задржува, а кравите често го менуваат чекорот.
- Исчистете ја кашестата смеса пред да се набие и исуши.
- Проверете ги свиоците, праговите и рампите.
- Отстранете лабави даски, камења и метални предмети.
- Следете дали некоја крава постојано избегнува одреден дел од подот.
Острите рабови не се мал проблем
Оштетена преграда, скршена даска, излезен клинец или свиткана цевка може да ја повреди кравата при легнување и станување. Прегледајте ги деловите на кои телото, нозете или вимето можат да се допрат.
Поминете со ракавица по рабовите и аглите, без да притискате силно. Ако ракавицата се закачи, местото е сомнително и треба да се измазни, покрие или замени. Овој преглед направете го и на портите, разделниците и држачите околу хранилките.
Не користете остатоци од лим, жица или нестабилни парчиња дрво како трајна поправка. Привременото решение треба да биде цврсто, без остар врв и поставено така што животните и луѓето нема да се закачуваат.
Кога се поправа дел од шталата, привремено обезбедете го просторот за кравите да не минуваат покрај алат, кабли и свежо поставени материјали.
- Излезени клинци и завртки.
- Скршени или остри метални рабови.
- Напукнати даски и лабави прегради.
- Жица, алат и кабли оставени во зоната на движење.
Чистотата околу вимето зависи од целата штала
Нечистото лежиште не останува само на подот. Материјалот се лепи за нозете и телото, а потоа се пренесува при легнување и молзење. Затоа чистењето треба да ги опфати лежиштата, премините и местото околу поилката како една целина.
Во зоната за лежење отстранувајте ги свежите измет и навлажнетата постилка, а во преминот не дозволувајте нечистотијата да се разнесува назад кон лежиштата. Ако се користи вода за миење, планирајте каде ќе истече и не оставајте ја да се задржува под животните.
Пред молзење, особено внимание посветете на чистотата на просторот низ кој минуваат кравите. Нечистиот премин може повторно да ги извалка копитата и долниот дел од телото веднаш по чистењето.
Редовното проветрување помага влагата да не се задржува, но отворите не треба да создаваат директна промаја на местото каде лежат животните. Воздухот треба да се движи, а лежиштето да остане суво.
- Чистете одделно лежишта, премини и зона околу поилката.
- Не истурајте вода без обезбеден одвод.
- Проверете дали нечистотијата се враќа кон лежиштата.
- Одржувајте проветрување без директен студен воздушен млаз.
Направете кратка контрола наутро и навечер
Две кратки проверки во различни периоди откриваат повеќе од едно чистење во исто време. Наутро се гледа состојбата по ноќното користење, а навечер може да се забележи дали поилката, покривот или преминот повторно пуштаат вода.
При секоја проверка поминете по ист редослед: лежишта, прегради, премини, поилки, хранилки и излезот од шталата. Така помалку се прескокнуваат проблеми, особено во поголем објект.
Корисно е да се запише што е забележано и што е поправено. Една фотографија на оштетена површина може да помогне да се следи дали проблемот се зголемува, но не ја заменува физичката проверка.
Ако има крава што тешко станува, избегнува лежиште, се лизга или покажува повреда, одделете ја од ризичниот дел и побарајте стручна проценка. Не обидувајте се со грубо туркање да ја натерате да стане.
- Проверка на лежиштата.
- Проверка на премините и праговите.
- Проверка на поилките и истекувањето.
- Проверка на остри и лабави делови.
- Запис за проблемите што бараат поправка.
Прилагодете ја проверката на објектот
Во постудени и повлажни услови влагата може подолго да се задржува, додека во повисоки и отворени предели ветерот може да внесува дожд или снег околу влезовите. Во затворена штала, пак, недоволното проветрување може да создаде кондензација на ѕидови и кров.
Проверете ги местата каде надворешниот терен се спојува со шталата. Ако водата влегува под врата или се собира покрај ѕидот, проблемот со лежиштето може да се враќа и по редовно чистење.
Не постои една иста постапка за секоја фарма. Видот на подлогата, начинот на одгледување, бројот на животни и достапниот материјал за постилка го одредуваат темпото на чистење и поправките. Критериумот е практичен: животните треба да имаат суво, стабилно и безбедно место за лежење и движење.
Проверете и дали каналите и одводите се проодни. Запушен одвод може незабележливо да ја зголемува влагата околу поилките и на најнискиот дел од преминот.
- Проверете ги влезовите по дожд или снег.
- Следете кондензација на ѕидови и кров.
- Исчистете ги каналите и одводите.
- Откријте дали теренот ја носи водата кон шталата.
Кога проблемот бара стручна помош
Лизгањето, тешкото станување и избегнувањето на лежиштето не треба да се припишат само на нечист под. Причина може да биде повреда, болка, проблем со копитата или друга здравствена состојба.
Ако кравата паднала, не може нормално да стане, има видлива повреда или покажува изразена болка, обезбедете безбеден простор без туркање и контактирајте ветеринар. Отстранувањето на лизгавата површина е потребно, но не ја заменува проценката на животното.
Кај повторливи падови или повреди, направете поширок преглед на распоредот на лежиштата, ширината на премините, местата за вртење и начинот на одведување. Понекогаш малата поправка на едно место не го решава ризикот ако целата патека е мазна или пренатрупана.
- Крава што не може да стане.
- Повторливи падови во ист дел од шталата.
- Видлива повреда или силна болка.
- Изразено избегнување на вода, храна или лежиште.
Прочитајте и на Zemjodelie.mk
Избрани текстови што директно ја дополнуваат темата.
Сувото лежиште, воздухот без директна промаја и чистата вода се основа за зимска нега на телињата. Проверете ја шталата и реагирајте на раните знаци.
Прочитај →
Види ја продавницата →
Најчесто поставувани прашања
Заклучок
Пред зимските услови да го зголемат престојот во шталата, направете целосен преглед на лежиштата, премините и поилките. Сувата постилка, навременото отстранување на истурена вода и брзата поправка на остри или лабави делови често спречуваат поголем проблем.
Најкорисна е едноставна навика: секојдневно гледајте каде има влага, каде животните се лизгаат или се воздржуваат од легнување и што повторно се расипува по чистењето. Така зимската подготовка станува практична контрола на ризиците, а не само еднократно средување на шталата.
