Младото лозје не се штити само со нагрнување или покривање. Пред зимата треба внимателно да се проверат калемениот спој, врските, основата на стеблото и трагите од глодари, а заштитата да се избере според изложеноста, надморската височина и влагата во насадот.
Кај младите лозови насади најголемите зимски проблеми често започнуваат со мала незабележана повреда: стегната врска, напукната кора, оштетен калемен спој или глодар што ја нагризал основата на стеблото. Таквата штета може да стане видлива дури при тргнувањето на вегетацијата, кога веќе е потешко да се реагира.
Заштитата мора да биде доволна за условите на парцелата, но не смее да создава затворена, влажна средина околу лозата. Материјалот што ја допира кората, задржува вода или ја покрива лозата без проветрување може да предизвика омекнување, гниење и дополнителни оштетувања.
Во Македонија разликите меѓу ниски, потопли положби и повисоки, изложени или ветровити терени се значајни. Затоа истиот начин на зимска заштита не одговара подеднакво на секое младо лозје.
- Прво проверете ја секоја лоза од калемениот спој до основата на стеблото.
- Калемениот спој треба да биде видлив, стабилен и без притисок од врска, потпора или натрупан материјал.
- Олабавете ги врските што ја допираат или ја стегаат кората.
📖 ВО ОВОЈ ТЕКСТ
Заклучок
Почнете со преглед на секоја млада лоза
Прво проверете ја секоја лоза од калемениот спој до основата на стеблото.
Прегледот е најлесен кога редовите се чисти и кога лозите не се целосно затрупани со почва или растителни остатоци. Одете ред по ред и забележете ги лозите со накривено стебло, лабава потпора, оштетена кора или невообичаено темна и влажна површина.
Кај неодамна засадените лози, проверете дали почвата се слегнала околу коренот и дали лозата се разлабавила од ветер или поројна вода. Не влечете силно по стеблото; ако има поместување, почвата се дополнува внимателно и се стабилизира без притискање врз калемениот спој.
Сомнителните места означете ги со трајна ознака на потпорниот колец или во белешка. Така напролет ќе може да се спореди дали оштетувањето се проширило, наместо повторно да се потпира само на сеќавање.
- Проверете го стеблото од почвата до врвот што останува заштитен.
- Побарајте пукнатини, одлупена кора, гребнатини и траги од глодање.
- Проверете дали лозата стои стабилно и дали потпората не ја трие.
- Означете ги лозите со сомнителни оштетувања за следење.
Калемениот спој мора да остане здрав и проветрен
Калемениот спој треба да биде видлив, стабилен и без притисок од врска, потпора или натрупан материјал.
Кај калемените лозници спојот е чувствителна зона каде што се соединува подлогата со благородната сорта. Ако е трајно затрупан со влажна почва, прекриен со непропустлив материјал или силно стегнат, се зголемува ризикот од оштетување на кората и создавање услови за габични инфекции.
Нагрнувањето на почва може да се применува како заштита во постудени и изложени положби, но висината и начинот зависат од локалните услови и од тоа што точно се штити. Не треба механички да се покрива секој калемен спој со дебел слој материјал без можност за проверка и подоцнежно отстранување.
Ако е користена привремена заштита околу спојот, таа треба да биде поставена така што не ја трие кората и не задржува вода. По период со обилна влага, проверете дали материјалот се натопил, слегнал или се залепил за стеблото.
- Проверете дали спојот е над површината на почвата, освен ако локалната техника на заштита предвидува привремено нагрнување.
- Отстранете материјал што директно ја стега или ја трие кората.
- Не користете непропустлива обвивка што собира кондензација околу стеблото.
- Оставете можност за контрола и проветрување.
Разлабавете ги врските пред да направат засек
Олабавете ги врските што ја допираат или ја стегаат кората.
Во првата година лозата се движи со ветерот и постепено се задебелува. Врска што била соодветна при садењето може подоцна да стане тесна, особено ако е врзана директно околу стеблото или ако помеѓу лозата и колецот се собира нечистотија.
Побарајте кружен засек, вдлабнатина, лупење на кората или место каде што врската се всекла во младото ткиво. Таквата врска не треба само да се повлече посилно или да се помести по истата трага. Се заменува со поширок и еластичен материјал што дозволува мало движење.
Врската треба да ја држи лозата блиску до потпората, но да не ја фиксира целосно. Оставете простор за задебелување и проверете дали краевите од материјалот не висат така што ќе го тријат стеблото при ветер.
- Побарајте засек или вдлабнатина под врската.
- Заменете ја тесната врска наместо само да ја поместите.
- Користете еластичен и доволно широк материјал.
- Проверете ја точката каде лозата се допира со колецот.
Побарајте траги од глодари околу основата
Глодарите најчесто ја оштетуваат младата лоза ниско, каде што стеблото е блиску до почвата и до растителниот покрив. Трагите може да бидат неправилно излижана кора, свежи струготини, ситни изметни топчиња, дупки или патеки во тревата.
Особено внимателно проверете ги рабовите на парцелата, местата покрај канали, меѓите, купиштата гранки и густата трева. Таму има повеќе засолниште, па оштетувањето може да биде концентрирано само на дел од насадот.
Заштитната мрежичка или цевка треба да биде доволно стабилна за да не ја допира кората при ветер. Долниот дел не треба да биде затворен со кал и вода, а горниот отвор треба да овозможи проветрување. Материјалот што се поставува околу лозата не смее да создава остар раб или тесен прстен.
Ако кората е нагризана, не ја премачкувајте автоматски со непроверени смеси. Прво утврдете колкав дел од обемот е оштетен, отстранете ја само целосно одвоената нечиста кора без дополнително засекување и следете ја лозата. Кај силно оштетени лози потребна е проценка на стручно лице.
- Проверете ја основата на стеблото од сите страни.
- Исчистете ја тревата и растителните остатоци непосредно околу лозата.
- Поставете заштита што не ја стега и не ја задушува кората.
- Следете ги рабовите на парцелата и местата со засолниште за глодари.
Изберете заштита според положбата на насадот
На ниска и заштитена парцела главниот проблем може да биде влагата околу стеблото, додека на отворен и повисок терен поголем ризик претставуваат ветерот, сушењето на ткивата и наглите температурни промени. Затоа дебела заштита не е автоматски подобра заштита.
Пред да поставите материјал, разгледајте каде се собира вода по дожд, од која страна дува ветер и дали има природна или вештачка потпора. На влажни почви избегнувајте покривки што ја затвораат основата и го продолжуваат задржувањето на влагата.
На изложени места заштитата треба да го намали механичкото нишање и директното оштетување, но да не ја спречи циркулацијата на воздухот. Ако лозата е покриена со почва, трска, хартија или друг материјал, редовно проверувајте дали заштитата останува стабилна и сува одвнатре.
Материјалите што се користат на една парцела не мора да се соодветни на друга. Клучни се дренажата, ветровитоста, наклонот, надморската височина и изложеноста на сонце.
- На влажни места приоритет е проветрувањето и брзото сушење.
- На ветровити места проверете ја стабилноста на колците и заштитите.
- Не покривајте ја лозата со материјал што се лепи за кората.
- Прилагодете ја заштитата на конкретната парцела, а не само на сортата.
Водата околу лозата не смее да останува заробена
Пред поставување зимска заштита, проверете дали водата се задржува околу основата по дожд. Натрупувањето почва, затнатите бразди и слегнатите делови од редот може да создадат влажна зона што трае долго по врнежите.
Не правете длабоки ископи веднаш до младото стебло и не ги откривајте корените во обид да ја подобрите дренажата. Ако е потребно насочување на водата, работата се планира според падот на теренот и целиот ред, а не со случајно копање околу поединечна лоза.
Кога се користи почва за привремено нагрнување, таа треба да биде ронлива и да не формира затворена, каллива обвивка околу кората. По силен дожд проверете дали се создала кора на површината или дали материјалот се слегнал кон калемениот спој.
Одводнувањето е особено важно на места каде што почвата е тешка, редовите се во ниска точка или водата се движи од повисок соседен дел. Секој проблем што се повторува треба да се решава како проблем на парцелата, а не само со дополнително покривање на лозата.
- Проверете ги ниските точки и патеките по кои се движи водата.
- Не оставајте кал и растителни остатоци залепени до стеблото.
- Не откривајте корени со несоодветно копање.
- По дожд повторно проверете ја заштитата и состојбата на почвата.
Што да направите со различно оштетените лози
Не ги третирајте сите млади лози на ист начин ако состојбата им е различна. Здрава лоза со лабава врска бара корекција и стабилизација, додека лоза со нагризана кора или оштетен спој бара ознака и почесто следење.
Кај плитки гребнатини не проширувајте ја раната со нож. Отстранете ја само нечистотијата што лесно се одвојува, држете ја зоната чиста и спречете ново триење од врската или заштитната цевка.
Ако стеблото е свиткано, прво проверете дали коренот е стабилен. Исправувањето се прави постепено и со потпора, без нагло виткање на ослабеното место. Прекинот или силното оштетување на калемениот спој не треба да се прикрива со почва или обвивка.
Најслабите лози означете ги со посебна боја или ознака на колецот. При пролетниот преглед ќе може да се види дали пупките се активираат нормално и дали има потреба од замена, дополнително насочување или друга интервенција.
- Здравите, оштетените и сомнителните лози означете ги одделно.
- Не засекувајте ја кората за да ја проширите раната.
- Свитканите лози стабилизирајте ги постепено.
- Не прикривајте сериозно оштетен калемен спој.
Контрола по поставувањето на заштитата
Поставувањето на заштитата не е последна работа во сезоната. Ветерот може да го помести материјалот, дождот да го слегне, а глодарите да направат нови оштетувања иако лозата првично била добро заштитена.
По силни врнежи, ветер или период со замрзнување и одмрзнување, направете кратка контрола на проблематичните делови од насадот. Проверете дали заштитата допира до кората, дали во неа има вода и дали почвата не се насобрала над калемениот спој.
Не отворајте ги сите лози без потреба при секоја контрола, особено ако со тоа се нарушува стабилноста на заштитата. Прегледајте ги прво рабовите, ниските точки и лозите што биле означени како ризични.
Пред почетокот на пролетната активност, заштитата се отстранува или приспособува според условите, а не според фиксен датум. Прераното откривање може да остави чувствително ткиво изложено, додека предоцна оставен влажен материјал може да создаде проблеми со кората и пупките.
- Проверете ги ризичните места по невреме и обилни врнежи.
- Отстранете вода или кал што се задржале во заштитата.
- Не ја нарушувајте стабилноста со непотребно често отворање.
- Пролетното отстранување приспособете го на реалната состојба на лозата.
Практична проверка пред да го затворите насадот за зимата
Последниот обикол на насадот направете го со едноставна листа, за да не се прескокнат ситните, но важни детали. Работата е полесна ако еден човек ја прегледува лозата, а друг ги коригира врските и ја поставува заштитата.
На секоја лоза проверете четири точки: стабилност, калемен спој, врска и основа. Потоа разгледајте ја зоната околу лозата и одлучете дали има ризик од задржување вода или присуство на глодари.
Материјалите што остануваат во контакт со лозата треба да бидат чисти, без остри рабови и без знаци дека собираат влага. Ако не можете лесно да ја проверите состојбата под заштитата, таа веројатно е премногу затворена.
Со ваков пристап се избегнува непотребно трошење материјал и се насочува трудот кон лозите што навистина имаат ризик. Младото лозје не бара иста интервенција на секоја точка, туку точна проценка на секоја положба и секоја лоза.
- Стабилна ли е лозата и потпорниот колец?
- Дали калемениот спој е без притисок и прекумерна влага?
- Дали врската остава простор за задебелување?
- Има ли траги од глодари или задржување вода?
- Може ли заштитата да се провери без оштетување на лозата?
Види ја продавницата →
Најчесто поставувани прашања
Заклучок
Младото лозје влегува во зима со поголема сигурност кога секоја лоза е прегледана одделно. Калемениот спој треба да биде заштитен, но не задушен; врската треба да држи, но да не засекува; а основата треба да биде чиста, проветрена и недостапна за глодари.
Најсоодветната мерка зависи од влагата, ветерот, наклонот и изложеноста на конкретната парцела. Со означување на проблематичните лози и кратки контроли по невреме, штетите се откриваат навреме и младите насади полесно ја започнуваат следната вегетација.
