Откупен договор пред берба: вага, класа и рок на плаќање на хартија

Усниот договор со магационер, посредник или возач може да звучи доволно додека бербата е во тек, но тешко се докажува кога ќе настане спор. Кај овошјето, зеленчукот и грозјето, нејасните услови најчесто се појавуваат токму на вагата: различна процена на класата, одбивка за амбалажа, „расип“ што не бил договорен или исплата одложена со образложение дека производот допрва ќе се продаде.

Производителот има право однапред да ги побара основните податоци за откупувачот, договорот, начинот на мерење и приемниот документ. Не треба да се прифаќа формулацијата „цената ќе се знае на денот“ без минимална и максимална цена или јасен начин за пресметка.

Практичното правило пред берба е едноставно: на хартија мора да стои што се предава, како се мери, како се оценува и кога точно се плаќа.

Проверете со кого склучувате договор

Пред да резервирате транспорт или да започнете со берба, побарајте го целосното име на откупувачот, седиштето, даночниот број и лице овластено за потпис. Проверете дали субјектот е регистриран за откуп на конкретниот производ што го предавате. Министерството за земјоделство води одделни регистри за откупувачи на овошје, градинарски култури и грозје.

Регистрацијата не е замена за договор, но е прв филтер против предавање на производ на непознат или нерегистриран субјект. Ако комуницирате со посредник, во договорот треба да биде наведено во чие име работи и кој ја презема обврската за мерење и плаќање.

• Целосен назив и седиште на откупувачот
• Даночен број и податоци за контакт
• Регистрација за откуп на конкретниот вид производ
• Име и функција на лицето што го потпишува договорот
• Точно место или места на прием

Што мора да содржи писмениот откупен договор

Договорот треба да го опише производот без простор за различно толкување: вид, сорта, планирана количина, квалитет, место и период на предавање. Треба да биде наведено дали се предава целокупниот род, договорена количина или процент од очекуваното производство.

Во договорот се внесуваат цената или формулата за пресметка, времетраењето, начинот и рокот на плаќање, како и условите за раскинување. Кај планираниот откуп, писмениот договор за најмалку 50 проценти од реализираните количини се склучува најмалку 45 дена пред откупот. За преостанатите количини може да се склучи писмен договор и на откупното место.

Ако цената е фиксна, запишете ја мерната единица и наведете дали се пресметува пред или по одбитоците. Ако е договорен опсег, мора да бидат внесени минималната и максималната цена и правилото според кое се избира конечната цена.

• Вид, сорта и договорена количина
• Критериуми за квалитет и класа
• Фиксна цена или формула со минимална и максимална вредност
• Место и период на предавање
• Трошоци за транспорт, амбалажа, сортирање и отпад
• Начин и точен рок на исплата
• Услови за промена или раскинување на договорот

Вагата, тарата и приемницата се доказ за предадениот род

Мерењето треба да се изврши на исправна и метрoлошки верификувана вага, а производителот треба да го види резултатот на лице место. Побарајте да се прикаже бруто-тежината, тежината на амбалажата и нето-тежината. Не прифаќајте проценета количина без мерење или бројка што не може да се поврзе со конкретен товар.

За секое предавање побарајте приемница или мерен документ. На него треба да има датум и место, податоци за двете страни, вид и сорта, бруто-тежина, тара, нето-тежина, класа, цена, одбитоци, вкупен износ и потпис или идентификација на лицето што го примило производот.

Кај винското грозје, шеќерните единици треба да се утврдат при приемот со соодветен мерен инструмент. Измерената вредност, сортата, количината и применетата цена или формула треба да бидат внесени во приемниот документ.

• Побарајте мерење пред ваше присуство
• Проверете дали се одделени бруто, тара и нето-тежина
• Направете фотографија од мерниот документ и товарот, ако е дозволено
• Кај грозјето побарајте внесување на измерените шеќерни единици
• Земете копија или фотографија од секоја приемница

Класата не смее да се утврдува само „по око“

Изрази како „прва класа“, „втора класа“ или „индустриска класа“ треба да имаат конкретно значење во договорот. Наведете ја дозволената големина или калибар, степенот на зрелост, бојата, присуството на оштетувања, деформации, гниење и странски примеси, како и максималниот процент на отпад.

Договорете како се зема примерокот и кој го врши сортирањето. Откупното место треба да има услови за мерење, сортирање и калибрирање, но производителот не треба да се потпира само на општ назив на класата. Критериумите мора да бидат доволно јасни за двајца независни лица да можат слично да го оценат истиот товар.

Кај производ со повеќе класи, приемницата треба да покаже колкава количина е примена во секоја класа, а не само една вкупна тежина. Така се избегнува подоцнежно префрлање на целата пратка во пониска категорија.

• Сорта и калибар или големина
• Минимална зрелост и услови за боја
• Дозволен процент на оштетени или неквалитетни парчиња
• Начин на земање примерок и сортирање
• Правило за производ што не ја исполнува договорената класа
• Количина по класа на приемницата

Транспортот, гајбите и отпадот договорете ги пред товарење

Трошокот за транспорт може значително да ја промени конечната исплата, особено ако производот се носи до пункт што е подалеку од местото на производство. Во договорот треба да стои кој го организира и плаќа превозот, товарањето, истоварот и евентуалното враќање на амбалажата.

Истото важи за гајбите, вреќите, палетите, калибрирањето и сортирањето. Ако откупувачот обезбедува амбалажа, запишете дали таа се изнајмува, се купува или се одбива од исплатата. Не прифаќајте нова ставка на приемницата ако претходно не била договорена.

Кај односите опфатени со правилата против нефер трговски практики се ограничуваат еднострано наметнати плаќања и услови. За спорна одбивка побарајте да ви биде дадена пресметка и правна основа во самиот договор или анекс.

• Кој го плаќа превозот и до која локација
• Кој ги обезбедува гајбите и палетите
• Дали амбалажата се враќа или се одбива од сумата
• Кој го плаќа сортирањето, калибрирањето и отпадот
• Како се евидентира расипаниот или одбиениот производ

Рокот на плаќање мора да биде календарски јасен

Основниот рок за исплата е 30 дена од откупот или предавањето во откупниот центар. Договорот може да предвиди аванс и исплата на остатокот, но остатокот не смее да се одложи подолго од 180 дена. Ако до 20 проценти се исплаќаат во рок од 20 дена, преостанатиот износ исто така не смее да биде подоцна од 180 дена.

Побарајте датум или прецизен рок што може да се пресмета од приемницата. Формулации како „по продажбата“, „кога ќе наплати откупувачот“ или „по реализација на производот“ не му даваат на производителот доволно сигурност.

Кај лесно расипливите земјоделски и прехранбени производи важат и правилата против нефер трговски практики, кои го ограничуваат пролонгирањето на плаќањето над законски дозволените рокови. Овие правила се однесуваат на односите меѓу добавувач и купувач, а не на класична продажба меѓу потрошувач и трговец.

• Запишете го датумот на предавање на секоја пратка
• Побарајте јасно наведување на авансот и остатокот
• Проверете дали рокот се смета од приемот, а не од идната препродажба
• Чувајте извод или потврда за секоја извршена уплата
• Не прифаќајте неограничен рок поврзан со продажбата на производот

Што да направите ако условите се сменат по предавањето

Промена на договорените услови не треба да се прави еднострано откако производот е примен. Измената на договорот се прави со согласност на двете страни и најдоцна десет дена пред предавањето на производот. Тоа значи дека по приемот не треба ненадејно да се намалува класата, да се додава нов трошок или да се менува цената без утврдена основа.

Ако откупувачот најави пониска класа или дополнителна одбивка, побарајте писмено образложение, податоци за мерењето и конкретниот критериум што наводно не е исполнет. Не потпишувајте нов документ со кој се согласувате со услови што не се точни. Ако мора да го потпишете приемот за да го преземете примерокот, внесете јасна забелешка дека не се согласувате со класата, количината или одбивката.

Соберете ги договорот, приемниците, фотографиите од товарот и вагата, пораките, имињата на сведоците, регистарската ознака на возилото и датумите на предавање. Државниот инспекторат за земјоделство може да се побара за инспекциски надзор на откупното место, договорите, вагата и деловната документација. За сомнеж во нефер трговска практика може да се поднесе барање до Комисијата за заштита на конкуренцијата, а за наплата на долг може да биде потребна правна постапка.

1. Побарајте писмено објаснување за секоја промена
2. Ставете забелешка на приемницата ако не се согласувате
3. Не потпишувајте анекс со неточни податоци
4. Зачувајте пораки, фотографии и податоци за сведоци
5. Побарајте совет од правник или земјоделска организација ако спорот не се реши

Кратка проверка пред да тргнете на откуп

Еден лист со проверка може да спречи спор што подоцна тешко се решава. Пред товарење споредете ја договорената количина со реалната пратка и проверете дали амбалажата, транспортот и рокот за плаќање се опфатени.

На откупниот пункт не брзајте со потписот. Побарајте да ја видите вагата, прочитајте ја приемницата и проверете дали сите одбитоци се внесени пред да го напуштите местото.

• Имам копија од договорот и податоци за регистриран откупувач
• Знам која цена или формула важи за секоја класа
• Знам како се мери бруто, тара и нето-тежината
• Критериумите за класа се запишани, а не само усно објаснети
• Знам кој ги плаќа транспортот, амбалажата и сортирањето
• На приемницата ќе има количина, класа, одбитоци, цена и рок на плаќање
• Имам начин да зачувам копија од секој документ

Заклучок

Пред берба проверете го откупувачот, потпишете писмен договор и договорете мерливи критериуми за квалитет. На пунктот инсистирајте на исправна вага, јасно одделена тара и нето-тежина, приемница со сите податоци и конкретен рок за исплата.

Ако по предавањето се појави нова класа, трошок или цена, не оставајте го спорот само на усен разговор. Забележете го несогласувањето, зачувајте ја документацијата и побарајте институционална или правна помош според природата на проблемот.

Најчесто поставувани прашања