За дел од директните плаќања во 2026 година, говедата, овците, козите и маториците мора да се чуваат најмалку до 30 ноември. Пред можна контрола, сточарот треба да ги усогласи физичкиот број на животни, идентификацијата и податоците во АХВ, а за одредени категории да обезбеди и докази за млеко или животни предадени во кланица.
Обврската за чување до 30 ноември 2026 година не важи за сите животни на фармата, туку за конкретни подмерки од Програмата за директни плаќања. Опфатени се женски говеда на возраст од 18 до 180 месеци, женски говеда од 6 до 18 месеци, овци и кози постари од 12 месеци и женски приплодни свињи – маторици.
Контролата не се сведува на обично броење грла во шталата. Се проверуваат обележувањето на животните, уписот во соодветниот регистар, пријавените движења и промените во бројната состојба внесени преку договорното ветеринарно друштво. Кај овците и возрасните женски говеда се проверуваат и производни докази, зависно од условите за конкретната подмерка.
Најсигурно е сточарот навреме да подготви една папка со барањето за поддршка, изводите или списоците на грлата, документите за движење, пријавите за угинување и годишниот попис. Документите за откуп на млеко и за предавање или колење во регистрирана кланица може да се чуваат одделно, но треба да бидат заедно со останатата документација за лесно да се поврзат со фармата и животните.
Кои категории животни мора да се чуваат до 30 ноември
Рокот опфаќа пет групи животни. Кај говедата се разликуваат возрасните женски грла од 18 до 180 месеци и женските говеда на возраст од 6 до 18 месеци. Кај овците и козите се опфатени грла постари од 12 месеци, а кај свињите – женски приплодни свињи, односно маторици.
Возраста на говедата се пресметува на денот на поднесување на барањето. Затоа списокот на грла треба да се провери според реалната возраст и официјалната идентификација, а не само според проценката на фармерот. Изворните податоци мора да се совпаѓаат со состојбата на фармата.
- Женски говеда од 18 до 180 месеци – најмалку три грла.
- Женски говеда од 6 до 18 месеци.
- Овци постари од 12 месеци – најмалку 30 грла.
- Кози постари од 12 месеци – најмалку 30 грла.
- Женски приплодни свињи – најмалку 10 маторици.
Говедата: проверка на ушните маркици и регистарот
За возрасните женски говеда се бараат најмалку три грла, обележани и заведени во Регистарот на одгледувалишта на говеда. Истите грла треба да се чуваат најмалку до 30 ноември 2026 година. Кај женските говеда од 6 до 18 месеци важат обврските за идентификација, регистрација и чување, но за оваа подмерка не е наведен услов за предадено млеко или заклано грло.
Пред контролата треба физички да се прочита секоја ушна маркица и бројот да се спореди со списокот на пријавени грла. Оштетена, падната или нечитлива маркица треба навреме да се пријави преку договорното ветеринарно друштво, а не да се остава за самиот ден на контролата.
Кај возрасните женски говеда постои и производен услов. Како доказ може да послужи предадено млеко на регистриран откупувач, предадена или заклана говеда во регистриран кланичен капацитет, или евиденција од АХВ за фармата како примарен производител или оператор со храна, зависно од условот што се применува.
- Список или извод на идентификуваните говеда.
- Доказ дека одгледувалиштето е заведено во соодветниот регистар.
- Откупни белешки, фактури или испратници за млеко, ако се користи тој услов.
- Потврда од кланица и придружен документ, ако говедото е предадено или заклано.
Овци: покрај 30 грла, потребен е и производен доказ
За поддршката за овци се бараат најмалку 30 грла постари од 12 месеци. Овците мора да бидат обележани и заведени во Регистарот на одгледувалишта на овци/кози, а пријавениот број треба да одговара на реалната состојба на фармата.
Потребен е и доказ за производство или предавање. Едната можност е најмалку 30 проценти од пријавениот број овци да бидат предадени или заклани во регистрирани кланични капацитети. Другата е предадени најмалку 500 литри овчо млеко во 2026 година на регистриран откупувач.
Доказите зависат од избраниот начин: кантарни листи, откупни документи, фактури или потврди од кланица за јагниња и други животни, односно откупни белешки или фактури за млеко. Секој документ треба да се чува во оригинал или во форма што овозможува јасна проверка.
- Попис или список на овци постари од 12 месеци.
- Кантарни листи и потврди за предадени јагниња.
- Документи од регистрирана кланица за заклани животни.
- Откупни белешки, фактури или потврди за овчо млеко.
Козите: евиденцијата е главниот доказ
За козите се бараат најмалку 30 грла постари од 12 месеци. Тие треба да бидат обележани, внесени во Регистарот на одгледувалишта на овци/кози и чувани најмалку до 30 ноември 2026 година.
Во условите за оваа подмерка не е наведен посебен производен услов за предадено козјо млеко или заклани јариња. Сепак, документите за движење, угинување и промена на бројот на грлата мора да бидат уредни.
Козарот треба да го спореди бројот на животни во шталата со годишниот попис, пријавата за директни плаќања и податоците во АХВ. Несовпаѓањето меѓу овие записи може да предизвика дополнителни прашања иако животните физички се присутни.
- Најмалку 30 кози постари од 12 месеци.
- Читливи идентификациски средства.
- Запис во Регистарот на одгледувалишта на овци/кози.
- Годишен попис и пријави за секое движење или угинување.
Маторици: бројот мора да се совпаѓа со АХВ
Кај женските приплодни свињи се бараат најмалку 10 маторици, кои треба да се чуваат најмалку до 30 ноември 2026 година. За оваа подмерка не е наведена дополнителна обврска за предадено месо, прасиња или друга производна документација.
Главната проверка се однесува на бројот на маториците, пријавената состојба и официјалните податоци во АХВ. Годишниот попис на свињи треба да се спореди со списокот што бил користен при аплицирањето.
Продажбата, угинувањето или набавката на животни ја менуваат бројната состојба. Секој таков настан треба да се пријави преку договорното ветеринарно друштво и да се поткрепи со соодветен документ.
- Список на пријавени маторици.
- Годишен попис на свињи.
- Документи за движење при продажба или набавка.
- Пријава за угинување, ако има промена на бројот.
Движење, угинување и промена на бројната состојба
Животно што е продадено, преместено или испратено во кланица не треба да остане заведено како да се наоѓа на истото одгледувалиште. Одгледувачот го пријавува движењето во или од одгледувалиштето кај договорното ветеринарно друштво, а животните при движење треба да бидат придружени со документ за движење.
Правилото важи за продажба, испорака во кланица, купување нови грла и преместување меѓу одгледувалишта. Документот за движење ги поврзува животното, одгледувалиштето и настанот, па треба да се чува со фактурата, испратницата или потврдата од примателот.
Угинувањето и раѓањето кај говедата се пријавуваат во рок од седум дена. При угинување на говедо, пасошот се враќа преку официјалниот ветеринар или АХВ во рок од седум дена. Кај овците, козите и свињите пријавувањето се врши според правилата за идентификација и регистрација.
- Пријавете го секое движење преку договорното ветеринарно друштво.
- Чувајте го документот за движење со продажната или кланичната документација.
- Пријавете угинување и не задржувајте го животното само во домашен запис.
- За говедо, вратете го пасошот преку официјалниот ветеринар или АХВ во предвидениот рок.
Годишниот попис како проверка пред контролата
За свињите, овците, козите и пчелите се спроведува годишен попис, а податоците се внесуваат во информативниот систем преку ветеринарното друштво. Сточарот треба да побара и да зачува потпишана или заверена копија од пописот.
Пописот треба да се чува заедно со апликацијата за директни плаќања. Се споредуваат бројот на грла, идентификациските броеви, видот и возраста каде што е релевантно. При разлика, проверката и исправката преку надлежното ветеринарно друштво треба да се направат пред евентуална контрола.
Кај говедата особено се важни регистарот и индивидуалната идентификација. Кај овците, козите и свињите пописот е практичен доказ за состојбата на одгледувалиштето во периодот на евидентирање.
- Побарајте копија од годишниот попис.
- Споредете го пописот со копијата од барањето за директни плаќања.
- Проверете дали пријавените промени се внесени во системот.
- Чувајте ги исправките и дополнителните потврди со останатата документација.
Минимална папка за можна контрола
Папката треба да се организира според видот на животните и видот на доказот. За секоја категорија одделете ги идентификациските документи, пописот и документите за движење, а производните докази ставете ги во посебен дел за говеда или овци.
Електронските копии се корисни, но документите мора да бидат читливи и лесно достапни. Потврдата добиена по електронски пат зачувајте ја со датум и назив на животното, одгледувалиштето или откупувачот, за да не се помеша со други записи.
- Копија од барањето за директни плаќања.
- Доказ за регистрирано одгледувалиште.
- Список или извод на идентификуваните грла.
- Годишен попис.
- Документи за движење и продажба.
- Пријави за угинување, раѓање и промена на бројната состојба.
- Докази за предадено млеко или животни предадени во регистрирана кланица, каде што тоа е услов.
Што да се направи ако бројот не се совпаѓа
Ако сточарот забележи разлика меѓу физичкиот број и официјалната евиденција, не треба сам да го менува списокот или да се потпира само на домашна белешка. Прво треба да се утврди дали причината е продажба, угинување, погрешно внесен број, оштетена маркица или непријавено преместување.
Следниот чекор е контакт со договорното ветеринарно друштво, кое може да ја провери состојбата и да го спроведе соодветното пријавување според правилата за идентификација и регистрација. За продажба или кланица се прибираат и документите од примателот, а за угинување се обезбедуваат потребните пријави и пасоши каде што е применливо.
Раната проверка не го заменува официјалното постапување, но спречува документите да останат неусогласени до контролата. Особено внимание треба да се посвети на нечитливите ушни маркици, грлата што се заведени но веќе не се на фармата и животните без документ за движење.
- Направете физичко броење на грлата.
- Проверете ги сите ушни маркици или други идентификациски средства.
- Одделете ги продадените, угинатите и преместените животни.
- Побарајте проверка преку договорното ветеринарно друштво.
- Зачувајте копија од секоја пријава и потврда.
Прочитајте и на Zemjodelie.mk
Избрани текстови што директно ја дополнуваат темата.
Сув бокс, добра вентилација, навремен колострум и редовно следење се основата за помалку проливи, настинки и загуби на прираст кај телињата во зима.
Прочитај →
Пет проверки пред зимската залиха: откријте ризична сточна храна, земете точен примерок и спречете загуби кај говедата, овците, козите и живината.
Прочитај →
Заклучок
До 30 ноември 2026 година сточарот треба да обезбеди две работи: животните од пријавената подмерка да останат на одгледувалиштето според условот, а секоја промена навреме и точно да се евидентира. За возрасните женски говеда и овците дополнително се чуваат докази за млеко или за предавање и колење. Кај младите женски говеда, козите и маториците фокусот е на идентификацијата, бројот и усогласената регистрација.
Најпрактично е проверката да се направи по видови животни: да се пребројат грлата, да се прочитаат маркиците, да се споредат пописот и барањето, а потоа да се подредат документите за движење, угинување и производството. Секое несовпаѓање треба да се разгледа со договорното ветеринарно друштво пред да стане проблем при контрола.
Најчесто поставувани прашања
