Премин од зимски на пролетен оброк: како да нема пад на млекото

Првите зелени пасишта носат свежа храна, но и ризик ако животните одеднаш се пуштат на бујна трева. Младата трева има многу вода и протеин, а често помалку ефективно влакно од сеното. Таквата промена може да ја наруши ферментацијата во бурагот, особено кај високомлечни крави, овци и кози што цела зима биле на сув оброк.

Најчестите знаци дека преминот е пребрз се водест или многу мек измет, намалено преживање, губење апетит, подуеност и нагло намалување на млекото. Решението не е автоматско зголемување на житариците или концентратот, туку повторно балансирање на оброкот според реалниот внес на трева, сеното, продуктивноста и состојбата на стадото.

Почетокот на пасењето не може да се одреди со ист датум за сите фарми во Македонија. Надморската височина, времето, составот и зрелоста на тревата, присуството на луцерка или детелина и квалитетот на зимското сено мора да се земат предвид пред да се продолжи времето на пасење.

Зошто наглата промена го нарушува бурагот

Микроорганизмите во бурагот се приспособени на оброкот што животното го јадело во текот на зимата. Ако сувото сено и досегашниот концентрат преку ноќ се заменат со голема количина сочна трева, микрофлората нема доволно време да се прилагоди на новиот состав и брзината на ферментација.

Последиците може да бидат пролив, намален внес на сува материја, ацидоза и пад на млечноста. Кај кравите може да се намали и млечната маст ако сеното се укине прерано, бидејќи преживањето и стабилноста на бурагот зависат од доволно структурно влакно.

Проблемот не е само во количината на тревата. Важни се и нејзината зрелост, влажност, уделот на легуминози и тоа дали животните излегуваат гладни на пасиштето.

• Промената на микрофлората бара време.
• Многу сочна трева може да го намали внесот на сува материја.
• Недостигот од влакно го намалува преживањето.
• Наглото зголемување на концентратот дополнително го зголемува ризикот од ацидоза.

План за постепен премин од 7 до 14 дена

Најбезбедно е првите денови животните да излегуваат на кратко пасење или да добиваат ограничена количина свежо искосена трева. Во шталата и понатаму треба да има квалитетно суво сено, поставено така што животните навистина можат да го консумираат.

Времето на пасење и количината свежа трева се зголемуваат постепено, додека сеното се намалува според внесот и изгледот на изметот. Ако се појават пролив, намалено преживање или пад на млекото, зголемувањето треба да се запре, а оброкот да се процени повторно.

Следната шема е практична рамка, а не точна формула за секое стадо. Кај високопродуктивни, бремени или скоро отелени животни преминот може да мора да биде уште поспор.

Приближна рамка за управување со преминот:

Не пуштајте гладни животни на бујна трева

Пред излегување на пасиште, особено во првите денови, животните треба да имаат изедено дел од кабастата храна. Полниот или барем делумно наполнет бураг го забавува пребрзото внесување на млада трева и го намалува ризикот од дигестивен стрес.

Посебно внимание е потребно на пасишта со многу луцерка или детелина. Младите легуминози, особено кога се влажни од роса или дожд, можат да предизвикаат пенеста подуеност. Животните не треба веднаш да добијат неограничен пристап до таква површина.

Практични мерки се ограничено пасење, поделба на пасиштето со прегради и постепено продолжување на времето надвор. Во првите денови стадото треба почесто да се набљудува, а не само да се пушти и да се остави без контрола.

• Дајте сено пред излегување.
• Избегнувајте прво пасење на многу влажна луцерка или детелина.
• Користете помала пасечка површина или ограничено време.
• Набљудувајте го стадото по враќањето и во следните часови.

Сеното останува потребно и со добро пасиште

Свежата пролетна трева често изгледа богата, но нејзината висока влажност значи дека животното мора да изеде поголема количина за да внесе доволно сува материја. Во исто време, младата трева може да има помалку ефективно влакно од добро созреано сено.

Затоа сеното не треба да се укине веднаш штом започне пасењето. Тоа обезбедува структура за преживање и помага да се одржи постабилна ферментација. Количината се коригира според тоа колку трева реално внесуваат животните, а не само според времето поминато на пасиште.

Ако кравите помалку лежат и преживаат, ако храната останува неизедена или изметот станува водест, тоа може да значи дека уделот на свежа трева е зголемен пребрзо или дека во оброкот нема доволно влакно.

• Сеното треба да биде чисто, без мувла и со соодветна структура.
• Следете дали животните навистина го јадат, а не само дали е поставено во јаслите.
• Не проценувајте го внесот на трева само според времето на пасење.
• Падот на млечната маст може да укажува на недостиг од ефективно влакно.

Концентратот не се зголемува автоматски

Свежата трева може да го намали внесот на сено и концентрат, но тоа не значи дека секој пад на млекото треба да се надомести со повеќе житарици. Брзото зголемување на концентратот, особено ако животното истовремено внесува многу лесно ферментирачка трева, го зголемува ризикот од ацидоза.

Концентратот треба да се усогласи со реалната количина на трева и сено, фазата на лактација и продуктивноста. Ако се користи, подобро е да биде распределен во најмалку два оброка наместо целата количина да се даде одеднаш.

Кај високопродуктивните крави, како и кај лактирачките овци и кози, потребите за енергија и протеин може да останат високи и покрај пасењето. Сепак, дополнувањето мора да биде пресметано, а не импровизирано по еден ден со пониска млечност.

• Не додавајте концентрат за секој краткотраен пад на млекото.
• Распределете го концентратот во најмалку два оброка.
• Проценете го внесот на трева, сеното и телесната кондиција.
• Побарајте проверка на оброкот кај ветеринар или нутриционист.

Дневна контрола кај кравите: четири сигнали

Кај млечните крави, малите промени често се забележуваат пред да стане очигледен поголем проблем. Затоа секојдневната контрола треба да биде кратка, но редовна и да се прави во ист период од денот.

Преживањето, апетитот, изметот и количината на млеко даваат практична слика за тоа дали бурагот се приспособува. Еден изолиран знак не мора да значи сериозно нарушување, но повеќе знаци заедно бараат брза корекција на оброкот.

Кај овците и козите следете ги истите основни промени, а дополнително проверувајте ја телесната кондиција и состојбата на јарињата или јагнињата.

• Преживање: намалено или нерамномерно преживање е предупредување.
• Апетит: неизедена храна и одбивање на сено бараат проверка.
• Измет: водест или нагло омекнат измет покажува дека промената можеби е пребрза.
• Млеко: ненадеен пад без друга очигледна причина не треба да се игнорира.

Посебни правила за овци и кози

Овците и козите исто така треба постепено да се префрлат на ново пасиште, најчесто во период од една до две недели. Козите повеќе пребираат и брстат, додека овците претежно пасат, но кај двата вида наглата промена може да доведе до пролив, губење апетит и ацидоза.

Сеното треба да остане достапно во преодниот период. Свежото пасиште само по себе не гарантира дека млечните или бремените грла ги добиваат потребните енергија и протеин. Следете ја телесната кондиција, количината на млеко и напредувањето на јарињата и јагнињата.

Послабите и високопродуктивните животни може да имаат потреба од дополнителен оброк, но составот и количината треба да се утврдат според видот, возраста, бременоста, лактацијата и квалитетот на храната.

• Новото пасиште воведувајте постепено.
• Оставете достапно сено и по почетокот на пасењето.
• Следете ја кондицијата на мајките и состојбата на подмладокот.
• Не користете ист концентрат без проверка за овци, кози и говеда.

Вода, минерали и ризикот од недостатоци

Чистата вода мора да биде достапна постојано, и во шталата и на пасиштето. Иако свежата трева содржи многу вода, таа не ги покрива секогаш потребите на животните. Ограничениот пристап до вода може да го намали внесот на сува материја и да придонесе за пад на продуктивноста.

Минералната мешавина мора да одговара на видот. Овците се чувствителни на вишок бакар, па мешавина наменета за говеда не треба автоматски да се користи и кај овци. Кај козите и кравите потребите се различни и зависат од остатокот од оброкот.

Кај кравите што излегуваат на бујна пролетна трева, особено високомлечните и скоро отелените, со ветеринар или нутриционист треба да се процени потребата од магнезиум и целокупната минерална рамнотежа. Раната трева може да има неповолен однос на магнезиум, калиум и влакно.

• Проверувајте дали поилките се чисти и функционални.
• Обезбедете вода без долги прекини.
• Користете минерална мешавина наменета за конкретниот вид.
• Посебно проценете ги скоро отелените и високомлечните крави.

Кои животни бараат побавен премин

Кравите во последната фаза од бременоста и веднаш по телењето имаат повисок ризик од метаболички нарушувања. Кај нив промената на оброкот треба да биде побавна и поконтролирана, со следење на внесот, преживањето, млекото и телесната кондиција.

Исто внимание бараат кравите со висока млечност, животните што влегуваат во пасиште по подолг период во сув оброк и грлата што веќе се послаби или имаат дигестивни проблеми. Истото практично правило важи за млечни овци и кози во лактација.

Ако се појават пролив, губење апетит или нагло опаѓање на млекото, не продолжувајте со зголемување на свежата трева. Побарајте проценка на оброкот и разгледајте дали има друга причина за нарушувањето.

• Скоро отелени крави.
• Крави во последната фаза од бременоста.
• Високомлечни и послаби животни.
• Грла со претходни дигестивни или метаболички проблеми.

Оброкот се прилагодува според фармата, не според календарот

Во пониските и потоплите подрачја тревата може да тргне порано, додека на повисоки места условите доцнат. И во ист регион пасиштата не се развиваат еднакво. Затоа датумот на првото пуштање не треба да биде единствен критериум.

Пред пасење проверете ја зрелоста и составот на тревата, уделот на луцерка или детелина, влажноста и количината на достапна кабаста храна во шталата. Квалитетот на зимското сено исто така влијае на тоа колку брзо може да се намали неговиот удел.

Точниот состав на оброкот треба да го провери ветеринар или нутриционист врз основа на видот, возраста, продуктивноста, фазата на лактација, бременоста, телесната кондиција и анализата на сточната храна.

• Проценете го конкретното пасиште пред пуштање.
• Не применувајте ист распоред на сите фарми и сите региони.
• Сметајте го составот на зимското сено во целата пресметка.
• Коригирајте го оброкот според реакцијата на животните.

Заклучок

Преминот на свежа трева нека трае најмалку една, а според условите и до две недели. Во тој период сеното останува дел од оброкот, концентратот не се зголемува нагло, а водата и минералите се достапни без прекин.

Секојдневното следење на преживањето, апетитот, изметот, млечноста и телесната кондиција овозможува навреме да се забави промената. При подуеност, пролив или нагол пад на млекото потребна е проценка од ветеринар или нутриционист, а не импровизирано додавање храна.

Најчесто поставувани прашања