Контрола на субвенции во Охридско-Струшкиот регион покажа дека пријавеното на хартија и она што стои на терен не секогаш се совпаѓаат. Инспекторите на Агенцијата за финансиска поддршка во земјоделството и руралниот развој (АФПЗРР) спроведоа ден на теренски ex-post контроли, а наодите кај неколку корисници отвораат сериозни прашања за тоа како се користат парите наменети за земјоделско производство.
- Трактор купен во 2023 година преку програмата за рурален развој не е пронајден на фармата во с. Бичево, Струшко.
- Пчелар со 50 пријавени пчелни семејства – на терен не е најдено ниту едно.
- Друг пчелар пријавил 600 семејства – најдени се 190 со пчели и 10 празни кошници; 400 ги нема.
- Од Агенцијата најавуваат контроли пред исплата, по исплата и низ целиот договорен период.
Тракторот купен со поддршка – на фармата го нема
Првиот случај е од селото Бичево, Струшко. Корисник купил трактор во 2023 година преку мерка од програмата за рурален развој. При контролата, тракторот не бил затечен ниту во дворот на стопанството ниту на пријавеното земјоделско земјиште.
Според присутните, тракторот бил даден на користење на друго лице. Во дворот немало никаков знак дека машината воопшто се чува таму. До Агенцијата стигнале и писмени пријави дека тракторот е продаден, но тоа засега се тврдења што допрва треба да се проверат.
Пчеларите: пријавени 650 семејства, најдени 190
Уште поголема разлика меѓу документите и реалноста инспекторите затекнале кај двајца пчелари.
| Корисник | Пријавени семејства | Најдени со пчели | Празни кошници | Не се пронајдени |
|---|---|---|---|---|
| Пчелар 1 | 50 | 0 | 0 | 50 |
| Пчелар 2 | 600 | 190 | 10 | 400 |
| Вкупно | 650 | 190 | 10 | 450 |
Кај првиот пчелар нема ниту една кошница на терен, а според достапните податоци нема ни регистарски број на пчеларник (РБО). Кај вториот, од 600 пријавени семејства инспекторите избројале 190 живи семејства и 10 празни кошници. За останатите 400 – ни трага.
Што е ex-post контрола на субвенции и зошто е важна?
Ex-post контролата се прави откако парите се веќе исплатени. Инспекторите проверуваат дали купената машина, подигнатиот насад или пријавените грла и пчелни семејства навистина постојат и се користат онака како што е договорено.
Од Агенцијата порачаа дека поддршката не е само право да се добијат пари, туку и одговорност – да се исполнат условите и да се почитуваат обврските. Нивната задача, како што велат, е да ги заштитат чесните земјоделци и јавните пари да одат во вистинско производство. Најавија дека контрола на субвенции ќе има и понатаму пред исплата, по исплата и низ целиот период на договорот, без селективност и без привилегирани.
Агенцијата засега не соопшти какви конкретни мерки ќе бидат преземени кон корисниците кај кои се утврдени неусогласености.
Ако сте добиле поддршка – на што да внимавате
Секоја контрола на субвенции што открива вакви случаи фрла сенка врз сите, а најмногу штетат на земјоделците што работат чесно и секој денар го вложуваат во производство. Затоа е добро секој корисник да ги знае своите обврски:
- Чувајте ја инвестицијата на стопанството. Машината треба да биде на фармата или на вашето земјиште, а не кај роднина или сосед.
- Не продавајте и не изнајмувајте пред истекот на рокот. Обврската обично трае неколку години – проверете ја точно во вашиот договор.
- Ажурирајте ги регистрите. Број на грла, пчелни семејства, површини – податоците мора да одговараат на состојбата на терен.
- Чувајте ги документите. Фактури, договори, записници – инспекторот може да ги побара и неколку години по исплатата.
- Ако нешто се промени, јавете се прво. Кражба, дефект, загуба на пчели – известете ја Агенцијата навреме, пред да дојде контрола.
Заклучок: правилата важат за сите
Оваа контрола на субвенции во Струшко покажува дека Агенцијата сè почесто излегува на терен. Тоа е добра вест за илјадниците земјоделци што ги трошат парите онаму каде што треба. Секој трактор што „исчезнал“ и секоја пријавена, а непостоечка кошница значи помалку пари и помалку доверба за оние што навистина произведуваат.
Информациите треба да се проверат со надлежните институции. За точните обврски од вашиот договор обратете се до АФПЗРР.
Често поставувани прашања
Што е ex-post контрола? +−
Тоа е проверка на терен откако поддршката е веќе исплатена. Се проверува дали инвестицијата постои и дали се користи според договорот.
Колку години морам да ја чувам машината купена со поддршка? +−
Во случајот со тракторот од Струшко обврската е најмалку пет години. Точниот рок за вашата инвестиција е запишан во договорот со Агенцијата.
Смеам ли да му го позајмам тракторот на сосед? +−
Договорот предвидува инвестицијата да не се дава на трети лица. Ако сте во дилема, прашајте ја Агенцијата пред да направите било што.
Што е РБО кај пчеларите? +−
Регистарски број на пчеларник. Без регистриран пчеларник, пчеларот нема основа да аплицира за поддршка.
Што ако ми угинат пчелите пред контрола? +−
Навреме известете ги надлежните и ажурирајте ги податоците во регистарот. Документирана загуба е многу поразлична ситуација од непријавена разлика.
Дали Агенцијата соопшти казни? +−
Засега не. Агенцијата најави дека контролите ќе продолжат, но не соопшти конкретни мерки за овие корисници.
