Риболов под нови правила: Државата воведува јасни забрани, минимални големини и строги стандарди за прибор и чамци

Со цел заштита на рибниот фонд, подобра контрола на риболовот и намалување на незаконските практики, Министерството за земјоделство, шумарство и водостопанство донесе нов Правилник за времето на забрана, дозволените риболовни средства, минималната големина на риби под која не смеат да се ловат, како и начинот на обележување на пловните објекти и означувањето и евидентирањето на рибарскиот прибор.

Овој документ, донесен врз основа на член 37 став (4) од Законот за рибарство и аквакултура, претставува обид за модернизирање на правилата и за воведување појасен систем кој ќе важи еднакво за комерцијалниот и рекреативниот риболов низ целата држава.

Најмалку 30 дена забрана годишно – пастрмките под посебен режим

Една од најважните новини е јасно дефинираниот минимум на годишни забрани. Според правилникот, риболовот на сите видови риби мора да биде забранет најмалку 30 дена во годината, додека за пастрмските видови забраната мора да биде најмалку 90 дена.

Периодите по видови, како што се наведува, се определуваат од корисниците на рибите во рамки на пропишаните временски прозорци. Во пракса, тоа значи дека системот добива флексибилност, но во строго дефинирани граници.

Кога точно се забранува риболовот? – календар по видови

Правилникот воведува детална табела со забрани, каде за секој значаен вид е наведен периодот во кој риболовот е строго забранет.

Пастрмки (Salmonidae)

Охридска пастрмка (Salmo letnica): од 01.11. до 31.03. (во наредната година)
Охридска белвица (Salmo ohridanus): од 01.11. до 31.03.
Пастрмка (Salmo macedonicus, Salmo pelagonicus, Salmo farioides): од 01.10. до 31.01.

Краповидни (Cyprinidae)

Крап: од 15.04. до 30.06.
Клен/утман/бушар: од 15.04. до 30.06.
Бојник/скобуст/подуст: од 15.04. до 15.07.
Бела мрена: од 15.05. до 15.07.
Црна мрена: од 15.04. до 30.07.
Писа/платица: од 01.05. до 15.06.
Црвеноперка: од 15.04. до 15.06.
Попадика/еѓупка: од 01.05. до 30.06.
Златен карас: од 15.04. до 31.05.
Лињак/линиш: од 01.05. до 30.06.

Перкии (Percidae)

Костреш: од 15.03. до 31.05.
Смуѓ: од 01.02. до 31.03.

Сомови (Siluridae)

Сом: од 01.04. до 15.06.

Штуки (Esocidae)

Штука: од 01.02. до 31.03.

Важна одредба: Рибите што не се во табелата – се ловат цела година

Правилникот јасно наведува дека видовите риби кои не се наведени во табелата на забрани може да се ловат во текот на целата година без ограничување. Ова е клучна точка која ќе влијае врз рекреативците, но и врз комерцијалните рибари, бидејќи ја намалува правната конфузија околу „што е дозволено“.

Трајни забрани: видови што воопшто не смеат да се ловат

Покрај сезонските забрани, правилникот воведува и листа на трајно забранети видови, со посебни ограничувања по риболовни подрачја.

Меѓу најзначајните се:

Преспанска пастрмка (Salmo peristericus) – трајна забрана во Преспанско Езеро
Клен/утман/бушар (Squalius prespensis) – трајна забрана во Преспанско Езеро
Црна мрена (Barbus prespensis) – трајна забрана во Преспанско Езеро
Златен карас – трајна забрана во Вардар (средно и долно течение) и Црна Река
Лињак/линиш – трајна забрана во Вардар (долно течение)
Вретенар (Zingel balcanicus) – трајна забрана

Оваа мерка се чита како директна интервенција за заштита на ретки и локално загрозени видови, особено во Преспанскиот регион, каде екосистемот е под сериозен притисок.

Посебен случај: Дојранското Езеро – забрана во координација со Грција

Во правилникот се вметнува и посебна одредба која ја признава специфичноста на Дојранското Езеро. Таму, времето на забрана за ловење на сите видови риби се определува на годишно ниво во соработка со Република Грција, во периодот од 15 април до 30 јуни.

Ова е важен сигнал дека управувањето со прекуграничните води мора да биде усогласено, особено кога се работи за заеднички природни ресурси.

Што е дозволено? – алат, прибор и опрема

Правилникот прави јасна разлика меѓу:

рибараски алат за комерцијален риболов,
риболовен прибор за рекреативен и спортски риболов, и
риболовна опрема за комерцијален и рекреативен риболов.

Оваа поделба е суштинска, бидејќи за секоја категорија следуваат различни ограничувања.

Комерцијален риболов: мрежи, струкови и блинкери – но со строги лимити

Според правилникот, комерцијалниот риболов може да се врши со:

стоечки мрежи и повлечни мрежи,
струкови,
блинкери.

Но, документот оди многу подлабоко, со конкретни максимуми.

Колку мрежи се дозволени?

На пример:

За охридска пастрмка: најмногу 10 стоечки мрежи, должина до 50 м, висина до 5 м, окца минимум 50 мм
За охридска белвица: најмногу 10, должина до 50 м, висина до 5 м, окца минимум 26 мм
За крап: најмногу 10, должина до 50 м, висина до 10 м, окца минимум 60 мм
За охридска плашица: најмногу 10, должина до 50 м, висина до 5 м, окца 10–14 мм
За останати видови: најмногу 10, должина до 50 м, висина до 10 м, окца минимум 20 мм

Повлечни мрежи

За сите видови: должина до 500 м, висина до 5 м, окца минимум 10 мм.

Струкови

Дозволени за сом, крап и јагула – со најмногу 100 јадици на конец.

Блинкери за влечење (комерцијално)

најмногу 2 стапа на пловен објект
најмногу 10 блинкери на стап
и 5 топки со најмногу 7 блинкери на топка.

Недела и празници: различни правила за комерцијален и рекреативен риболов

Една од најинтересните одредби е временското ограничување по денови.

За комерцијален риболов на охридска пастрмка и белвица со блинкери: дозволено е сите денови освен недела и државни празници.
За рекреативен риболов на истите видови со блинкери: дозволено е токму во недела и државни празници.

Ова практично создава јасно раздвојување меѓу комерцијалниот притисок и рекреативната активност.

Рекреативен риболов: што е дозволено за граѓаните?

За рекреативците, правилникот пропишува дека дозволен прибор се:

риболовна трска,
машинка (орша),
конец и јадица,
природни и вештачки мамци (блинкери, воблери, вештачки мушички).

Лимити по трски и јадици

најмногу 2 трски со по 3 јадици, или
3 трски со по 1 јадица (за сите риби освен пастрмка).

За пастрмка

1 трска + 1 блинкер (со една јадица) или
1 воблер (со две јадици) или
3 мушички (со еднокраки јадици).

Чамци до 15 метри – ограничување на пловната опрема

Правилникот пропишува дека дозволена риболовна опрема се пловни објекти чија должина е најмногу 15 метри.

Оваа мерка е важна за да се спречат индустриски капацитети да „влезат“ во води каде риболовот треба да биде регулиран на локално и одржливо ниво.

Минимална големина: рибите под мерка мора да се пуштат назад

Еден од најстрогите сегменти во правилникот е табелата со минимални големини.

Според документот, не смеат да се ловат:

крап под 40 см
сом под 70 см
штука под 40 см
смуѓ под 35 см
јагула под 60 см
охридска белвица под 22 см

Исто така, пастрмката има различни минимални големини во зависност од типот на вода:

во стоечки води: 35 см
во истечни води: 30 см

Правилникот дополнително појаснува дека големината се мери од врвот на муцунката до крајот на опашната перка, кога перката е нормално отворена.

Обележување на чамци: „ВКР“ и евидентен број – флуоресцентно и видливо

За комерцијалниот риболов се воведува обврска пловните објекти да бидат дополнително обележани.

Покрај регистарската ознака, чамецот мора:

на двете страни на средината да има ознака „ВКР“ (вршител на комерцијален риболов)
и евидентен број
испишано со флуоресцентна боја, различна од бојата на чамецот.

Големината на буквите мора да биде доволно голема за видливост од далечина, но не смее да биде помала од:

10 см висина
5 см ширина.

Пломби, пловки и евиденција: крај на „невидливиот“ алат во вода

Правилникот детално уредува и како се означува рибарскиот алат.

Одредени мрежи мора да бидат означени на горните два краја со оловна пломба со жиг.
При поставување во вода, алатот мора да има пловки со истиот евидентен број како чамецот.
Означувањето мора да се изврши пред првата употреба, а алатот се евидентира по означувањето и се брише при расходување.

Ова е мерка што директно го таргетира проблемот со нелегални мрежи и алат што останува во вода без сопственик и без контрола.

Укинување на стари правилници: нов документ ги заменува правилата од 2008 и 2011 година

Со денот на влегувањето во сила на новиот правилник, престануваат да важат неколку претходни документи, меѓу кои:

правилникот за обележување на пловни објекти и пломбирање (2008),
правилникот за минимална големина на риби (2011, со измени),
правилникот за дозволени риболовни средства (2011, со измени).

Ова значи дека државата прави консолидација на правилата во еден пообемен документ.

Кога стапува на сила и кој го потпишува?

Правилникот е донесен во Скопје на 29 октомври 2025 година, со број 33-2706/3, а го потпишува министерот Цветан Трипуновски.

Стапува на сила наредниот ден од денот на објавувањето во „Службен весник на Република Северна Македонија“.

Пораката на правилникот: повеќе ред, повеќе заштита, помалку злоупотреби

Новите правила испраќаат јасна порака: риболовот веќе не може да се третира како „слободна зона“ без надзор.

Со прецизни забрани по видови, трајни забрани за загрозени риби, лимитирани мрежи, јасни стандарди за алат, минимални големини и задолжително обележување на чамци, државата поставува механизми кои имаат две цели:

одржување на биолошката рамнотежа, и
воспоставување контрола и одговорност кај сите што ловат – без разлика дали се професионалци или рекреативци.

Во следниот период, клучното прашање ќе биде дали инспекциските служби ќе имаат капацитет да ги спроведат овие мерки доследно, и дали риболовните корисници ќе ја преземат својата улога не само како „корисници“, туку и како чувари на рибниот фонд.

Придружете се во нашата заедница на Земјоделие.мк на Вибер, Телеграм, Фејсбук бидете дел од најголемето земјоделско семејство во кое сте секогаш добредојдени.

Доколку нешто продавате или купувате посетете го огласникот WWW.PETEL.MK