Договор за откуп на земјоделски производи – Откупот на земјоделските производи е важен дел од секое земјоделско производство, но уште поважно е производителите да знаат под кои услови го предаваат својот род. Токму затоа, договорот за откуп на земјоделски производи има големо значење и претставува основна заштита и за земјоделецот и за откупувачот.
Според Законот за земјоделство и рурален развој, договорот за откуп на земјоделски производи мора да биде склучен во писмена форма. Тоа значи дека усен договор или неформален договор не е доволен кога станува збор за откуп на производи што имаат цена, рок на исплата и договорена количина.
Што претставува договорот за откуп на земјоделски производи
Договорот за откуп е правен документ со кој однапред се утврдуваат условите под кои земјоделецот ќе го предаде својот производ, а откупувачот ќе го преземе и ќе го исплати. Со овој договор се избегнуваат недоразбирања околу цената, количината, квалитетот и рокот на плаќање.
За земјоделецот, ваквиот договор е особено важен затоа што обезбедува јасни правила уште пред да започне откупот. Ако условите не се ставени на хартија, многу полесно може да дојде до спор околу тоа што било договорено.
Што задолжително мора да содржи договорот
Според член 32 од законот, договорот за откуп на земјоделски производи особено треба да ги содржи следните елементи:
- вид на производ и квалитет
- цена и количина на производот
- времетраење на договорот
- локација и време на предавање на производот
- начин и рок на исплата
- одредби за престанување и раскинување на договорот
Овие точки се клучни, затоа што токму во нив најчесто настануваат недоразбирања меѓу производителите и откупувачите. Колку појасен е договорот, толку е помал ризикот од проблеми при откупот.
За колку производни години може да важи договорот
Законот предвидува договорот да може да се однесува на една или повеќе производни години. Тоа значи дека не мора задолжително да биде само за една сезона, туку може да се склучи и за подолг период, ако двете страни така се договорат.
Ова е важно за земјоделците што сакаат однапред да имаат сигурен пласман на производството, особено ако станува збор за поголеми количини или за производство кое бара однапред планирање.
Кој е рокот за исплата на земјоделските производи
Една од најважните точки за секој производител е рокот на исплата. Според законот, откупувачот е должен исплатата на откупените земјоделски производи да ја изврши во рок од 30 дена од денот на откупот, односно од денот кога производот е предаден во откупен центар.
Оваа одредба е многу значајна затоа што им дава сигурност на производителите и спречува неразумно одолговлекување на исплатата.
Кога е дозволена авансна исплата
Законот предвидува и исклучок од основниот рок за исплата. Договорот може да содржи одредба за авансна исплата, при што остатокот од вредноста на производот мора да биде исплатен најдоцна до 90 дена од денот на откупот.
Исто така, можно е да се исплатат средства во висина до 20 проценти од вредноста на производот во рок од 20 дена од денот на откупот, а остатокот да биде исплатен во рок што не смее да биде подолг од 90 дена од денот на откупот.
Затоа земјоделците мора внимателно да читаат што точно стои во делот за исплата, за да нема изненадувања по предавањето на производот.
Може ли договорот да се менува
Измени на договорот се дозволени, но законот пропишува дека договорните страни можат да ги направат најдоцна десет дена пред предавањето на производот.
Тоа значи дека ако има промена во количината, цената, местото на предавање или некој друг услов, таа мора навреме да биде утврдена и внесена во договорот.
Што значи кога цената е определена во опсег
Во некои случаи, договорот не содржи една фиксна цена, туку минимална и максимална цена. Во таков случај, законот пропишува како се пресметува дозволениот опсег на договорната цена.
Точниот износ на цената треба да се утврди најдоцна на денот на откупот, во рамките на договорениот опсег, земајќи ја предвид пазарната цена на производот.
Ако пазарната цена е повисока од максималната цена утврдена во договорот, тогаш важи максималната договорена цена. Ако пазарната цена е пониска од минималната цена во договорот, тогаш важи минималната договорена цена.
Оваа одредба е важна затоа што им дава рамка и на производителот и на откупувачот, особено во периоди кога има големи ценовни промени на пазарот.
Што не смее да направи производителот
Законот јасно предвидува дека производителот не смее да склучува договор за количини од одреден земјоделски производ за кои веќе има склучено договор со друг откупувач.
Со ова се спречуваат ситуации во кои иста количина производ е ветена на две различни страни, што би довело до правни и деловни проблеми.
Зошто писмениот договор е заштита за земјоделецот
Писмениот договор е најдобрата заштита за земјоделецот. Во него однапред се утврдува што се предава, во каква количина, под какви услови, по која цена и кога ќе биде извршена исплатата.
Во пракса, најголеми проблеми настануваат токму кога нема јасно запишани услови. Затоа, секој производител пред да го предаде својот род треба внимателно да провери дали договорот ги содржи сите важни елементи и дали роковите за исплата се точно наведени.
Најважната поука е едноставна: не предавајте земјоделски производ без писмен договор и без точно утврдени услови за откуп и исплата.
Придружете се во нашата заедница на Земјоделие.мк на Вибер, Телеграм, Фејсбук бидете дел од најголемето земјоделско семејство во кое сте секогаш добредојдени.
Доколку нешто продавате или купувате посетете го огласникот WWW.PETEL.MK
