ИЗВОЗ И БЕЗБЕДНОСТ НА ХРАНА

Бугарија врати над два тона кисело млеко од Македонија – проблемот бил во документите, не во квалитетот

Над два тона кисело млеко од Македонија не поминаа на бугарската граница. Инспекторите на граничниот премин Ѓуешево не ја пуштија пратката од 576 картони бидејќи податоците во придружниот сертификат не се совпаѓале со ознаките на самите пакувања. Камионот е вратен кај испраќачот истиот ден.

Случајот доаѓа само неколку недели откако Бугарија запре повеќе од 21 тон македонски пиперки поради остатоци од пестициди. Разликата е важна: кај киселото млеко, според досега објавеното, не станува збор за утврден здравствен ризик, туку за административна неусогласеност. Но на граница на Европската Унија, и таква грешка значи вратена стока, изгубени пари и нарушена доверба.

НАЈВАЖНОТО

576 картони по 20 пакувања (вкупно 11.520 пакувања), над два тона кисело млеко, вратени на ГП Ѓуешево.
Причина: несовпаѓање меѓу сертификатот и етикетите – не е објавено дека е најдена штетна материја.
Трета македонска пратка храна запрена во Бугарија за околу пет недели, по двете пратки пиперки.

Што точно се случи со пратката кисело млеко од Македонија?

Според соопштението на Бугарската агенција за безбедност на храната (БАБХ), пренесено од македонски и бугарски медиуми на 21 и 22 септември, инспекторите од Дирекцијата за гранична контрола ја прегледале пратката при службена контрола на камион на премин Ѓуешево, кај Крива Паланка.

Во камионот имало 576 картони, секој со по 20 пакувања кисело млеко. При проверката утврдиле дека податоците наведени во придружниот сертификат не одговараат на она што пишува на пакувањата. Поради тоа, производот не добил дозвола за влез во Бугарија, а со тоа ни на пазарот на ЕУ, и бил вратен кај испраќачот истиот ден.

Во објавените информации не се наведени името на млекарницата или извозникот, ниту кој податок конкретно се разликувал – дали серијата, датумот, количината, тежината или бројот на одобрениот објект.

Контекст: БАБХ наведува дека граничните проверки се постојани и имаат цел да спречат на пазарот да влезе храна и добиточна храна што не ги исполнува барањата на Европската Унија. Бугарија е надворешна граница на ЕУ, па секоја пратка што таму ќе ја пропушти, слободно патува низ целиот единствен пазар.

Пиперки, па кисело млеко: хронологија на запрените пратки

Од 3 август Бугарија спроведува засилени тематски контроли на увозот на свежо овошје и зеленчук. Во нив досега се најдени неколку македонски пратки.

Период	Производ	Количина	Премин	Причина	Исход
Средина на август	Пиперки	11,6 тони	Златарево	Пестицид форметанат над дозволеното	Вратени во Македонија
Почеток на септември	Пиперки	9.502 кг	–	Остатоци од пестициди над дозволеното	Насочени кон уништување
Објавено 21 септември	Кисело млеко	Над 2 тона (576 картони)	Ѓуешево	Сертификатот не се совпаѓа со етикетите	Вратено истиот ден

Бугарските и хрватските власти заедно блокирале повеќе од 35 тони пиперки со потекло од Македонија и Албанија, при што дел од нив бил купен од албански производител и препродаван преку македонски трговец.

Пред да се донесат заклучоци дека „се цели” само Македонија, треба да се каже и ова: во истиот период БАБХ врати и пет пратки десертно грозје од Турција, вкупно 53 тона, повторно поради пестициди. Контролите се строги за сите од надвор од ЕУ, а тоа ќе остане така.

Зошто една етикета може да врати цел камион?

Кај производите од животинско потекло, какво што е киселото млеко, ЕУ бара секоја пратка да патува со службен ветеринарно-здравствен сертификат, издаден од надлежниот орган во земјата извозник. Кај нас тоа е Агенцијата за храна и ветеринарство (АХВ).

Граничниот инспектор прави три проверки: на документите, на идентитетот и, по потреба, физичка контрола. Проверката на идентитет значи едноставно прашање – дали она што е во камионот е токму она што пишува во сертификатот? Ако серијата на етикетата е една, а во документот друга, или ако бројот на пакувања и нето-тежината не се совпаѓаат, инспекторот нема право да претпостави дека е „само грешка при пишување”. Сертификатот во тој момент не ја гарантира стоката што стои пред него.

Важно: Вратена пратка не значи дека киселото млеко е расипано или опасно. Значи дека документите не можеле да докажат дека е она што се тврди. За купувачот во ЕУ тоа е доволна причина за одбивање.

Што мора да се совпаѓа меѓу сертификатот и пакувањето?

Македонските млекарници што извезуваат во ЕУ треба пред товарање да ги проверат барем следните податоци:

✓ Точен трговски назив и вид на производот (кисело млеко, масленост, големина на пакување)
✓ Број на серија (лот) – ист на секој картон и во сертификатот
✓ Датум на производство и рок на траење
✓ Број на пакувања, број на картони и нето-тежина
✓ Идентификациска ознака (овалниот знак со ознака на земјата и бројот на одобрениот објект)
✓ Податоци за испраќачот и примачот
✓ Температурен режим на превоз и број на пломба на возилото

Практичен совет: Пред затворање на камионот, фотографирајте ја етикетата од по еден картон од секоја серија и споредете ја ред по ред со нацрт-сертификатот. Пет минути проверка чинат многу помалку од вратен камион, трошоци за превоз во двете насоки и изгубен купувач.

Што значи ова за македонските млекари и сточари?

Киселото млеко од Македонија има добро име во регионот и е производ со кој македонските млекарници можат да се пробијат надвор. Секој вратен камион, дури и поради документација, остава белег во европскиот систем и кај купувачите. Следните пратки од истиот извозник можат да бидат проверувани почесто и потемелно.

Посредно, ова се чувствува и на фармата. Млекарниците што извезуваат се сигурен откупувач на кравјо и овчо млеко. Ако извозот се отежни, притисокот врз откупната цена и врз редовноста на плаќањето паѓа врз сточарите.

Три пораки од овој случај

Документацијата е дел од производот. Квалитетот во пакувањето не вреди ако не може да се докаже на граница.
Контролите нема да попуштат. Бугарија покажува дека засилените проверки се трајна практика, не еднократна акција.
Угледот се гради заедно. Една неуредна пратка го погодува името на целиот македонски сектор, не само на една фирма.

Најчесто поставувани прашања

Колку кисело млеко од Македонија е вратено од Бугарија?+−

Над два тона: 576 картони по 20 пакувања, односно вкупно 11.520 пакувања кисело млеко.

Зошто пратката не е пуштена во Бугарија?+−

Според БАБХ, податоците во придружниот сертификат не се совпаѓале со ознаките на пакувањата.

Дали киселото млеко било расипано или опасно за здравјето?+−

Во објавените информации нема податок дека е утврдена штетна материја или расипан производ. Причината е административна неусогласеност.

На кој граничен премин е запрена пратката?+−

На премин Ѓуешево, на патот Крива Паланка – Ќустендил.

Која млекарница го извезувала киселото млеко?+−

Името на извозникот не е јавно објавено.

Што се случува со вратената стока?+−

Се враќа кај испраќачот. Понатамошното постапување со неа е во надлежност на домашните институции и зависи од тоа дали производот ги исполнува условите за пласман.

Дали ова е поврзано со случаите со пиперките?+−

Не директно. Кај пиперките се најдени пестициди над дозволеното, а кај киселото млеко проблемот е во документите. Заедничко е што сите ги запрела бугарската агенција за безбедност на храната во последните неколку недели.

Дали Бугарија враќа само македонски производи?+−

Не. Во истиот период се вратени и 53 тона грозје од Турција, а се проверуваат и пратки од Косово и Албанија.

Кој го издава сертификатот за извоз на млечни производи?+−

Службениот ветеринарно-здравствен сертификат го издава Агенцијата за храна и ветеринарство (АХВ), врз основа на податоците што ги доставува извозникот.

Како извозниците да избегнат ваков проблем?+−

Со проверка ред по ред на етикетите и сертификатот пред товарање: серија, датуми, количина, тежина и број на одобрен објект.

Заклучок

Враќањето на киселото млеко од Македонија не е приказна за лош производ, туку за скапа невнимателност. Во време кога Бугарија систематски ги проверува пратките од соседните земји, секоја грешка во документацијата ќе заврши на ист начин – со вратен камион. Македонските млекарници имаат производ што може да се продава во Европа, но мораат да бидат беспрекорни и на хартија. Порака за целиот сектор: проверете два пати пред да тргнете еднаш.

Информациите се засноваат на соопштенијата на Бугарската агенција за безбедност на храната пренесени во медиумите. Извозниците треба прописите и потребната документација да ги проверат со надлежните институции, пред сè со Агенцијата за храна и ветеринарство.