Есенско садење јагоди: избор на садници, длабочина и подготовка на лејата

Есенското садење јагоди овозможува новиот насад да се подигне по завршувањето на летните горештини. Рокот не е врзан за еден датум, туку се определува според надморската височина, изложеноста на парцелата и есенските температури. Садниците треба да се вкоренат пред да настапи подолготрајно заладување.

Почетните проблеми најчесто произлегуваат од недоволно подготвена парцела, задржување вода, неквалитетен саден материјал или неправилно поставена круна. Јагодата има плиток коренов систем, па грешките со дренажата, влагата и обработката брзо се одразуваат врз приемот на садниците.

Производителите што подигнуваат нов насад треба навреме да ги усогласат изборот на сорта, растојанието, системот за наводнување и формата на леите со совет од агроном. Кај подигнати леји, фолија, двојни редови и интензивно производство, распоредот мора да се провери според условите на конкретната парцела.

Парцелата прво се проверува за вода и претходна култура

Јагодата не поднесува долготрајно задржување вода околу коренот. Местата на кои по дожд се создаваат бари треба да се избегнуваат или да се уредат со дренажни канали и подигнати леји. Дренажата е особено значајна на тешки почви и парцели со слаб природен истек на водата.

Нов насад не треба веднаш да се подигне по домат, пиперка, модар патлиџан, компир или стар насад од јагода. Овие култури можат да остават почвени патогени и заразени растителни остатоци. Пред обработката се отстрануваат остатоците од претходната култура, а плевелите се уништуваат навреме.

• Изберете сончева парцела со добар истек на вишокот вода.
• Не оставајте растителни остатоци од претходната култура во зоната на идните редови.
• Проверете дали на парцелата има места со застој на вода по врнежи.
• Планирајте пристап за наводнување, обработка и берење.

Анализа на почвата пред основање на насадот

Пред подготовката на лејата се прави анализа на почвата. Се проверуваат pH-вредноста, органската материја, фосфорот, калиумот и достапниот азот. Јагодата најчесто се развива во благо кисела до неутрална почва, но корекциите се определуваат според лабораторискиот резултат, а не со ѓубрење по проценка.

Анализата покажува дали треба да се внесе органска материја, да се коригира реакцијата на почвата или да се изврши основно ѓубрење. Органската материја добро се меша со почвата пред садењето, додека минералните ѓубрива се применуваат според препорака и без директен допир со коренот.

• Земете репрезентативен примерок од повеќе точки на парцелата.
• Одделно разгледајте ги различните почвени зони ако парцелата е нерамномерна.
• Не додавајте висока доза азот само затоа што се подигнува нов насад.
• Побарајте стручна препорака за корекција на pH и основно ѓубрење.

Како да се изберат здрави и сигурни садници

За есенско садење се избираат здрави, добро вкоренети и сортно идентификувани садници. Коренот треба да биде свеж и развиен, круната цврста, а надземниот дел без сомнителни дамки, гниење и механички оштетувања. Садници со исушен корен, оштетена круна или слаб коренов систем не се внесуваат во новиот насад.

Садниот материјал се набавува од регистриран производител, со декларација и соодветна официјална сертификација каде што е применливо. Така се обезбедува поголема сигурност во однос на сортата, здравствената состојба и потеклото на материјалот.

Голокорените садници се чуваат кратко, на ладно и заштитено место, со навлажнет корен. Додека се подготвува лејата, не смеат да останат изложени на сонце и ветер. Садењето се изведува што е можно побрзо по приемот.

• Отстранете садници со гниење, исушен корен или сомнителни дамки.
• Не купувајте материјал без јасна сортна идентификација.
• Проверете ја декларацијата и потеклото на садниците.
• Коренот одржувајте го влажен, но не потопен во застоена вода.

Подготовка на лејата и распоред на редовите

Лејата треба да биде рамна или умерено подигната, добро обработена и чиста од крупни остатоци и плевели. На парцели со ризик од задржување вода, подигнатите леји помагаат кореновата зона да остане проветрена и го намалуваат задржувањето на влага.

Распоредот се определува според сортата, начинот на производство, механизацијата, системот за наводнување и планираниот начин на берење. Кај редовно одгледување може да се користи ориентација од околу 45–60 сантиметри меѓу растенијата во редот и 90–120 сантиметри меѓу редовите. Овие мерки не се универзално правило за секој насад.

• Обележете ги редовите пред отворањето на дупките или браздите.
• Оставете доволно простор за движење, берење и одржување.
• Поставете ја лентата за капково наводнување пред или заедно со садењето.
• Кај фолија и двојни редови усогласете го распоредот со конкретниот систем.

Правилна длабочина: круната е главната ориентирна точка

Длабочината не се определува со иста сантиметарска мерка за секоја садница. Дупката или браздата треба да овозможи корените да се распоредат надолу и странично, без виткање во форма на буквата „Ј“. Средината на круната мора да остане рамна со површината на почвата.

Затрупаната круна го зголемува ризикот од гниење и пропаѓање. Ако е поставена превисоко, корените може да се сушат, а растението да се разлабави. По поставувањето, почвата лесно се притиска околу коренот за да се отстранат воздушните празнини.

Корените не треба да бидат свиткани нагоре или собрани во тесна дупка. Садницата се поставува исправено, со круната на нивото на лејата, а не според висината на листовите.

1. Раширете ги корените надолу и странично.
2. Не ги виткајте корените во форма на „Ј“.
3. Круната оставете ја на нивото на почвата.
4. Лесно притиснете ја почвата околу коренот.
5. Проверете дали садницата стои исправено и стабилно.

Наводнување веднаш по садењето

По садењето се полева за добро да се навлажни зоната на коренот и почвата да слегне околу садницата. Со тоа се отстрануваат воздушните празнини, а се проверува и дали некоја садница се накривила или се извадила од земјата.

По првото полевање влагата се одржува рамномерно, без прелевање. Капковото наводнување е практично бидејќи водата се насочува кон кореновата зона, без непотребно мокрење на листовите. Количината и зачестеноста зависат од почвата, времето, системот на производство и состојбата на садниците.

• Проверете дали секој ред добива вода.
• Следете ја влажноста во зоната на коренот, а не само површината.
• Отстранете застој на вода околу леите.
• Прилагодете го полевањето по врнежи и посвежи есенски денови.

Првата прихрана без претерано стимулирање со азот

Прихраната по садењето се планира според анализата на почвата и системот на производство. Фосфорот и калиумот, како и делот од азотот, се внесуваат само во рамките на стручна препорака. Високата доза азот може да поттикне буен, но понежен раст и да го зголеми ризикот од проблеми во насадот.

Гранулираното ѓубриво не смее да дојде во директен контакт со коренот. Предвиденото основно ѓубрење се распределува и меша во почвата пред садењето. Дополнителната прихрана се усогласува со развојот на растенијата, почвената анализа и условите во насадот.

• Не внесувајте висока доза азот автоматски.
• Почитувајте ја препораката од анализата на почвата.
• Не оставајте гранули директно до коренот.
• Следете го растот пред да одлучите за дополнителна прихрана.

Контрола по садењето и подготовка за зимата

Во првите недели насадот се проверува редовно. Се следат извадени корени, накривени круни, празни места, застој на вода и појава на плевели. Слабите или оштетените садници се отстрануваат, а празните места се пополнуваат со здрав материјал ако условите и достапноста на садници го дозволуваат.

За зимска заштита може да се употреби соодветна органска прекривка. Таа не треба да ја покрие круната, да го затрупа срцето на растението или да задржува вода околу садницата. Средствата за заштита се применуваат само при утврден конкретен проблем, со регистриран препарат и строго според етикетата.

Производителите што планираат инвестиција во нов насад треба навреме да ги проверат актуелните услови во Програмата за финансиска поддршка и јавните повици на Агенцијата, бидејќи минималните површини, бројот на садници и роковите може да се менуваат.

• Прегледајте ги редовите по првото полевање и по посилен дожд.
• Поправете ги накривените садници пред да се вкоренат во погрешна положба.
• Отстранете ги празните и очигледно пропаднатите садници.
• Држете ја прекривката подалеку од круната.
• Следете ги плевелите без да го оштетите плиткиот коренов систем.

Заклучок

Новото јагодово насадување се планира од почвата кон садницата: најнапред анализа, дренажа и чиста леја, а потоа проверен саден материјал и точен распоред. При садењето корените се исправуваат, круната останува на нивото на почвата, а првото полевање се врши веднаш.

Во следните недели контролата на влагата, плевелите, празните места и состојбата на круната покажува дали насадот добро се примил. Со умерена прихрана според анализата и заштита само по потреба, растенијата влегуваат во зима со подобра основа за пролетен развој.

Најчесто поставувани прашања