Зимското кроење ја поставува рамнотежата меѓу здравата крошна, редовниот род и квалитетот на плодовите. Правилниот термин, чистиот рез и умерената рака се поважни од агресивното отстранување на гранките.
Кроењето на јаболката, крушите и сливите најчесто се изведува во периодот на мирување, по опаѓањето на листот и пред почетокот на активната вегетација. Во услови во Македонија, практично е главната работа да се планира кон крајот на зимата, откако ќе поминат најсилните мразови.
Сувите, заболени, скршени, измрзнати и вкрстени гранки се првите кандидати за отстранување. Потоа се разгледува формата на крошната, осветлувањето, распоредот на родните гранчиња и количината на новиот пораст.
Силното кроење не носи автоматски поголем род. Ако се отстрани преголем дел од крошната, стеблото може да одговори со буен вегетативен пораст и голем број водопии, а плодоносењето да се одложи или да ослаби.
Кога да се започне со зимското кроење
Најсоодветен е периодот на мирување, но не секој зимски ден е погоден за работа. Кроењето треба да се одложи при силен мраз, дожд, магла или висока влажност. Свежите резови во такви услови потешко зараснуваат и полесно се оштетуваат или инфицираат.
Јаболката и крушите обично поднесуваат понагласено кроење во мирување. Кај сливата треба да се избегнува најстудениот дел од зимата, па главната работа е попрактично да се заврши во доцна зима или рана пролет, пред или околу почетокот на вегетацијата, по минувањето на ризикот од силен студ.
- Работете по сув и стабилен ден.
- Проверете дали поминале најсилните мразови.
- Не започнувајте ако кората е замрзната или гранките се кршат од студ.
- Кај сливите поголемите зафати распоредете ги низ повеќе сезони.
Три различни цели: санитарно, формативно и родно кроење
Санитарното кроење е првиот чекор кај сите три овошни видови. Неговата цел е да се отстрани заболено, суво, скршено или опасно дрво и да се намали изворот на инфекции. Отсечените заболени гранки не треба да останат под стеблото или во насадот.
Формативното кроење се применува пред сè кај младите стебла. Со него се избираат основните скелетни гранки, се создава стабилна и добро осветлена крошна и се спречува развој на неповолен агол или згуснат централен простор.
Родното кроење се применува кај стебла што веќе даваат плод. Целта е да се одржи рамнотежа меѓу новиот пораст и родните гранчиња, така што крошната ќе остане осветлена, проветрена и продуктивна.
- Санитарно: отстранување на заболени и оштетени делови.
- Формативно: градење на скелетот на младото стебло.
- Родно: одржување на плодните гранчиња и редовниот род.
Прво исчистете ја крошната од проблематичните гранки
Пред да се скратува која било здрава гранка, внимателно разгледајте ја целата крошна. Отстранете ги сувите, заболени, скршени и измрзнати делови, како и гранките што се тријат една од друга. Гранките што растат кон центарот најчесто ја згуснуваат крошната и го ограничуваат продорот на светлината.
Водопиите што растат вертикално и кон средината најчесто се отстрануваат, но не треба сите механички да се исечат. Добро поставена млада гранка може да послужи како замена за стара, оштетена или неповолно поставена родна гранка.
Кај задебелувања или црни израстоци на сливата, што може да упатуваат на црна јазлеста болест, заразената гранка се отстранува со здраво растојание над видливиот проблем. Материјалот се изнесува од насадот и се уништува според фитосанитарните правила.
- Суви и скршени гранки.
- Заболени и сомнителни делови.
- Гранки што се вкрстуваат или се тријат.
- Гранки насочени кон центарот на крошната.
- Водопии што ја згуснуваат крошната.
Како да се формира здрава крошна кај младите стебла
Формативното кроење треба да создаде рамномерно распоредени основни гранки и доволно светлина во внатрешноста на крошната. Кај слободно растечките јаболка и круши се одржува отворен или добро проветрен централен простор, без густо натрупани гранки околу стеблото.
Основните гранки е пожелно да имаат поширок агол кон стеблото, бидејќи тесните и исправени споеви полесно се кршат под товар од плодови или снег. Кога се скратува гранка, резот над пупката се насочува кон надвор, за новиот пораст да се развива од центарот, а не кон него.
Кај младо стебло не треба одеднаш да се отстранат голем број здрави гранки. Структурата се гради постепено, со почитување на природната форма и силата на растење на конкретната сорта и подлога.
- Оставете добро распоредени основни гранки.
- Избегнувајте тесни агли и гранки што се натпреваруваат со централниот проводник.
- Насочете го новиот пораст кон надворешниот дел на крошната.
- Одржувајте доволно простор за светлина и проветрување.
Посебни правила за јаболката
Јаболкото обично поднесува понагласено зимско кроење од сливата, но и тука мерката е пресудна. Кај родни стебла треба да се зачуваат добро поставените кратки родни гранчиња и острици, наместо автоматски да се отстранат сите едногодишни гранчиња.
Некои сорти формираат родни пупки на врвовите на гранките. Кај нив силното скратување може директно да го намали идниот род. Затоа пред секој рез треба да се процени каде се наоѓаат родните места и дали гранката е здрава и добро осветлена.
Ако крошната е прегуста, прво отстранете една или неколку неповолно поставени гранки до основата, наместо голем број гранки да ги скратите на иста висина. Таквото „потшишување“ често создава густ бран нови леторасти.
- Зачувајте кратки родни гранчиња и острици.
- Внимавајте кај сорти што раѓаат на врвовите.
- Проретчувајте со отстранување на неповолни гранки, а не со рамномерно кратење на целата крошна.
- Оставете доволно здрав едногодишен пораст за идниот род.
Крушата бара полесна рака
Крушата природно создава исправен и буен пораст. Ако се скрати премногу, стеблото често реагира со уште повеќе вертикални леторасти и водопии. Тоа ја згуснува крошната и создава дополнителна работа во следните години.
Кај родните круши приоритет имаат сувите, скршените, вкрстените и неповолно поставените гранки. Наместо силно скратување на целата крошна, подобро е постепено да се отворат најгустите делови и да се зачуваат добро поставените родни гранчиња.
Долгите вертикални гранки што растат кон центарот најчесто се отстрануваат до основа. Ако некоја млада гранка има добар агол и е на соодветно место, може да се остави како замена или да се насочи со умерена корекција.
- Отстранувајте, а не скратувајте без потреба.
- Отворете ги најгустите делови на крошната постепено.
- Не стимулирајте нов бран водопии со големи резови.
- Зачувајте ги здравите и добро поставени родни гранчиња.
Сливата не се крои агресивно во една сезона
Кај сливата најбезбедно е да се отстранат оштетените, заболени и лошо поставени гранки, а поголемите корекции да се распоредат низ повеќе сезони. Агресивното проредување во една година создава големи рани и може да предизвика силен непожелен пораст.
Главното кроење се планира во доцна зима или рана пролет, откако ќе помине ризикот од силен студ. При работа со постари стебла, подобро е прво да се отстрани најопасната или најзгуснувачката гранка, а останатите корекции да следат постепено.
Сомнителните црни задебелувања и израстоци на гранките бараат посебно внимание. Заразените делови се сечат и се отстрануваат од насадот, а алатот се чисти и дезинфицира пред да се продолжи со здрави стебла.
- Избегнувајте најстуден зимски период.
- Поголемите зафати распоредете ги во повеќе години.
- Не оставајте заболено дрво во насадот.
- Дезинфицирајте ја опремата по сомнителни или заболени гранки.
Правилен рез, алат и безбедна работа
Алатот мора да биде остар, чист и дезинфициран. Тапите ножици и пилата ја гмечат кората и создаваат поголема рана, додека остриот алат овозможува мал и чист пресек. При преминување од заболено на здраво стебло, алатот треба повторно да се исчисти и дезинфицира.
Гранката се отстранува до природниот прстен, без сечење рамно со стеблото и без оставање долг чеп. Кај подебелите гранки употребете пила и направете го отстранувањето во неколку чекори, за да не се одрони кората под сопствената тежина.
Повеќето мали и чисти резови не бараат непотребно премачкување со разни материјали. Поважни се сувото време, правилната техника, чистиот алат и избегнувањето големи рани.
- Ножици за тенки гранки.
- Остра пила за подебели гранки.
- Средство за чистење и дезинфекција на алатот.
- Заштитни ракавици и стабилна положба при работа.
- Повеќекратно сечење кај тешки и дебели гранки.
По кроењето исчистете го целиот насад
Зимската работа не завршува со сечењето. Мумифицираните плодови, отсечените заболени гранки и сувите растителни остатоци можат да бидат место за презимување на инфекции и штетници. Материјалот треба да се собере и отстрани од насадот според соодветните локални правила.
Проверете дали под стеблата останале скршени гранки, стари плодови или делови со видливи симптоми. Чистиот под овозможува полесен преглед во рана пролет и го намалува ризикот заразениот материјал повторно да дојде во контакт со крошната.
Редовното и умерено кроење, заедно со зимската санитација, дава подобар резултат од еднократна силна интервенција. Ова е особено важно во насади со различна старост на стеблата, каде што не треба сите дрвја да се кројат по ист шаблон.
- Соберете ги мумифицираните плодови.
- Изнесете ги заболените и отсечени гранки.
- Не оставајте суви растителни остатоци под стеблата.
- Запишете кои стебла бараат дополнителна корекција во следната сезона.
Прочитајте и на Zemjodelie.mk
Избрани текстови што директно ја дополнуваат темата.
Прскалката по сезоната треба да се испразни, исплакне и провери: млазници, филтри, пумпа, манометар и црева пред зимското складирање.
Прочитај →
Заклучок
Добро зимско кроење започнува со процена, а не со ножиците. Прво отстранете го заболениот и опасен материјал, потоа отворете ја крошната и на крај направете ги родните корекции според видот, возраста и состојбата на стеблото.
За јаболката е потребно да се зачуваат родните гранчиња, крушата да се крои умерено поради силниот пораст, а сливата да не се оптоварува со големи зафати во една година. Со чист алат, суво време и постепена работа, овошката добива подобра структура и поголема шанса за редовен и квалитетен род.
Најчесто поставувани прашања
