Младите јагодници можат да претрпат штета од студ, сув ветер и нагли промени на влагата, особено на отворени и повисоки места во Македонија. Заштитата треба да ја покрие круната и да го намали исушувањето, но да остави доволно воздух за да не се создаде топла и влажна средина под материјалот.
Кај јагодите, најчувствителниот дел е круната – краткото стебло од кое излегуваат листовите и корените. Ако таа биде изложена на студен ветер, недостиг на влага или повторливо замрзнување и одмрзнување, младите растенија можат да ослабнат иако надземниот дел на прв поглед изгледа здрав.
Заштитата на веќе засаден млад насад не треба да се меша со есенското садење јагоди. При садење се внимава на правилната длабочина и добриот контакт на коренот со почвата, а пред зимата се работи на стабилизирање на насадот, чистење на лејата и внимателно поставување покривка.
Условите не се исти во ниска котлина, отворена рамнина, ветровита падина или повисока парцела. Затоа покривката не се поставува автоматски по ист образец, туку според изложеноста, состојбата на растенијата и тоа дали почвата задржува вода.
Круната е местото што мора да остане заштитено
Круната треба да остане на нивото на почвата, без да биде затрупана со земја, дебел слој влажен растителен материјал или тешка покривка. Ако е премногу високо, коренот полесно се суши и се изложува на студ; ако е предлабоко, влагата се задржува околу срцето на растението и се зголемува ризикот од гниење.
Пред поставување на заштитата, внимателно проверете дали круната е цврста, дали листовите се здрави и дали има нови листови што излегуваат од средината. Лабавите или оштетени растенија прво треба да се стабилизираат со лесно придвижување на почвата околу коренот, без затрупување на средишниот пуп.
- Круната треба да биде на рамно со површината на почвата.
- Не ја покривајте средината на растението со влажна земја.
- Проверете дали коренот е добро прицврстен пред да ја поставите покривката.
Најнапред исчистете ја лејата
Сувите и распаднати листови, оштетените плодови, мумифицираните остатоци и плевелот не треба да останат под покривниот материјал. Тие задржуваат влага, го попречуваат сушењето по дожд и создаваат засолниште за штетници и причинители на болести.
Чистењето треба да биде внимателно. Не ги кинете младите листови од средината и не ја повредувајте круната со мотика или остар алат. Остатоците од здравиот насад може да се отстранат од лејата, додека сомнителниот и заболен растителен материјал не треба да се остава покрај редовите.
По чистењето, проверете ги каналите меѓу леите. Ако водата стои околу растенијата, покривката нема да го реши проблемот. На такво место прво треба да се овозможи истекување на вишокот вода.
- Отстранете ги мумифицираните плодови и заболени листови.
- Исчистете го плевелот под и меѓу редовите.
- Оставете ја површината чиста и без насобран влажен материјал околу круната.
Кој материјал е соодветен за зимска заштита
За лесна зимска заштита најчесто се користи пропустлив агротекстил или друга покривка наменета за растенија. Материјалот треба да пропушта воздух и дел од влагата, а истовремено да го намалува влијанието на студениот ветер и наглото ладење.
Обична пластична фолија не треба да се поставува директно врз јагодниците. Под неа се собира кондензација, сончевото затоплување може да биде нагло, а влажните листови подолго остануваат без сушење. Ако фолија се користи како дополнителен покрив, таа треба да биде над растенијата, на конструкција или лакови, со отворени странични делови за проветрување.
Материјалот треба да биде доволно широк за да ги покрие редовите без силно тегнење. Рабовите се прицврстуваат за да не ги подигне ветерот, но не смее да се затвори насадот како непропустлива кеса.
- Предност има лесен и воздушест агротекстил.
- Пластиката не смее да лежи врз листовите и круната.
- Оставете простор меѓу растенијата и надворешниот покрив ако има дополнителна фолија.
Поставување без притисок врз растенијата
Најсигурно е покривниот материјал да се потпре на ниски лакови или друга лесна конструкција, така што да не лежи постојано врз листовите. Така се намалува триењето од ветер и се создава мал воздушен простор над круната.
Рабовите треба да се прицврстат со земја, камења или соодветни клинови, но без остри предмети што можат да го искинат материјалот. Прицврстувањето се проверува по ветровито време, особено на отворени парцели и на падини.
Ако редовите се покриваат одделно, оставете доволно простор за преглед и проветрување. Не затворајте ги краевите без можност за брзо отворање кога условите ќе се затоплат или кога има сончев ден.
- Користете лакови кога материјалот е тежок или кога парцелата е ветровита.
- Прицврстете ги рабовите рамномерно, без силно затегнување.
- Оставете пристап за проверка на круната и почвата.
Проветрувањето го спречува гниењето
Затворената и влажна средина е една од најчестите причини за проблеми под покривката. По дожд, магла или топол сончев период, листовите може да останат мокри, а кондензацијата да се насобере на внатрешната страна на материјалот.
Проверувајте ја лејата со подигнување на раб или на крајот од покривката. Ако под неа има капки, тежок мирис, слузест растителен материјал или омекната круна, заштитата е премногу затворена или почвата е премногу влажна.
Проветрувањето не значи целосно отстранување на заштитата при секое заладување. Се отвора доволно за да излезе заробениот влажен воздух, а потоа покривката повторно се наместува пред студена ноќ. На повисоки и изложени места контролата треба да биде почеста поради ветерот и наглите промени.
- Проверете ја внатрешноста по дожд, магла и сончев период.
- Отворете ги краевите или страничните делови ако се појави кондензација.
- Не оставајте влажен материјал да лежи директно врз круната.
Влагата во почвата треба да биде умерена
Пред покривање, проверете ја почвата под површината, а не само нејзиниот изглед одозгора. Младите јагодници не треба да влезат во студот целосно исушени, но ниту во натопена леја. Во лесна и песоклива почва влагата се губи побрзо, додека тешката почва може долго да остане студена и влажна.
Наводнувањето, ако е потребно, се прави внимателно и без создавање барички. Потребата зависи од почвата, изложеноста и претходните врнежи, па календарски распоред не може да замени проверка на самата леја.
Избегнувајте наводнување доцна во денот ако листовите и круната ќе останат мокри под затворена покривка. Подобро е насадот да се следи и влагата да се одржува рамномерна, наместо да се прават големи промени од сушење до натопување.
- Проверете ја влагата неколку сантиметри под површината.
- Не наводнувајте ако почвата е леплива и заситена со вода.
- Отстранете ги местата каде што се задржуваат барички.
Нова плантажа не се штити исто како стар насад
Јагодниците засадени во есен имаат коренов систем што сè уште се приспособува на местото. Кај нив особено се проверува дали коренот е исправен во почвата, дали нема воздушни празнини и дали круната не е затрупана. Покривката не може да поправи лошо засадено растение.
Кај млад насад што веќе се вкоренил, главната задача е да се намали губењето вода и оштетувањето од студен ветер. Ако има доволно здрави листови и стабилна круна, лесната покривка може да биде доволна, особено на позаштитена парцела.
На високи, ветровити или студени места може да биде потребна посигурна конструкција над редовите, но таа мора да се контролира за да не создава затворена влажна средина. На ниски места со тешка почва, почесто проблем е водата отколку самиот студ.
- Кај новозасадените растенија прво проверете ја длабочината и контактот на коренот со почвата.
- Кај вкоренет млад насад следете ја круната, листовите и влагата.
- Изберете ја заштитата според надморската височина, ветерот и типот на почвата.
Разлики меѓу парцелите во Македонија
Во потоплите и заштитени подрачја покривката може да се постави полесно и да се отвора почесто, бидејќи сончевото затоплување под материјалот може брзо да ја зголеми влагата. Во отворена рамнина, ветерот може да го подигне материјалот и да ги исуши младите растенија, па прицврстувањето е подеднакво важно како и самиот материјал.
На повисоки места студот пристигнува порано и условите можат да се менуваат побрзо. Таму проверете дали покривката е цела, дали рабовите се добро фиксирани и дали снегот или мразот не ја притиснале конструкцијата. Во влажни котлини, пак, особено следете ја кондензацијата и сушењето на листовите.
Долините, падините и парцелите покрај водни површини имаат различна микроклима. Одлуката нека се темели на она што се случува во конкретната леја, а не само на условите во најблиското населено место.
- На ветровити места зајакнете ги рабовите и проверувајте ги по невреме.
- На влажни и ниски места дадете приоритет на одводнувањето.
- На повисоки парцели оставете можност за брзо затворање и повторна контрола.
Контролна проверка по поставувањето
Покривањето не е завршна работа што се прави еднаш. Во првите проверки гледајте дали материјалот се трие од листовите, дали ветерот го подигнал и дали водата тече кон круната наместо надвор од редот.
Прегледајте неколку растенија од почетокот, средината и крајот на парцелата. Така ќе забележите дали има разлика меѓу изложените и заштитените делови. Ако еден дел е постојано влажен, не го решавајте проблемот со уште еден слој покривка.
Бележете каде се појавуваат оштетувања, гниење или сушење. Таквите забелешки ќе помогнат при изборот на материјалот и начинот на поставување во следната сезона.
- Проверете ја покривката по ветер, дожд и сончев период.
- Подигнете ја на неколку места и прегледајте ги круната и листовите.
- Проверете дали рабовите се стабилни и дали водата се одведува од редовите.
Заклучок
За младите јагодници пред студот потребни се чиста леја, стабилна и умерено влажна почва, заштитена круна и покривка што пропушта воздух. Не ја затворајте растителната маса со непропустлив материјал и не дозволувајте водата да стои околу круната.
Поставете ја заштитата според конкретната парцела, а потоа редовно проверувајте ја по ветер, дожд и затоплување. Така покривниот материјал ќе ја намали опасноста од студ и исушување, без да создаде услови за гниење.
🛒 ОД ЗЕМЈОДЕЛИЕ ШОП
Најчесто поставувани прашања
