Не секоја празнина по никнењето значи дека посевот е пропаднат или дека веднаш треба да се преземе мерка. Со проверка на никулците, коренот, влагата и штетите по различни зони на парцелата, земјоделецот може да ја утврди причината и да ја следи состојбата без непотребни трошоци.
По никнењето на пченицата и јачменот парцелата често изгледа нерамномерно: едниот дел е густ и зелен, а другиот има празни места, ситни растенија или никулци со пожолтени врвови. Таквата слика не дава доволно основа сама по себе за одлука. Причината може да биде различна длабочина на сеидба, задржана вода, сушење на површинскиот слој, почвена кора, оштетено семе или активност на штетници.
Најкорисната проверка се прави по зони, а не само на едно место во парцелата. Одделно прегледајте ги влезот, средината, рабовите, вдлабнатините, свртиштата и местата каде што машината работела со различна брзина или длабочина.
Целта во оваа фаза не е повторно броење за досејување, туку точна дијагноза и бележење на проблематичните делови. Така зимската контрола ќе покаже дали посевот се израмнува или слабоста останува и бара стручна проценка.
- Прегледајте најмалку три различни зони од парцелата.
- Погледнете го целото растение, од листот до местото каде што излегува од почвата.
- Раскопајте ја почвата околу слабите растенија.
Почнете со споредба на различни зони
Прегледајте најмалку три различни зони од парцелата.
Изберете по едно место во добриот, преодниот и слабиот дел, па направете визуелна споредба на растенијата и почвата. Не се потпирајте само на рабовите, бидејќи таму често има различна влажност, повеќе светлина или механички оштетувања.
Корисно е секоја зона да се фотографира од иста висина и да се запише нејзината положба во парцелата. Бележете дали слабоста се појавува во ленти, кружни дамки, вдлабнатини, свртишта или по целата површина.
Ако разликата се следи по правецот на движење на сеалката, можно е причината да е поврзана со машината. Ако се следи по микрорелјефот, поголема улога може да имаат влагата, почвената кора или набивањето.
- Влез и свртишта на парцелата
- Средина и рабови со различна изложеност
- Вдлабнатини и места каде што се задржува вода
- Ленти што го следат движењето на сеалката
Проверете го никулецот, а не само зелената боја
Погледнете го целото растение, од листот до местото каде што излегува од почвата.
Здрав никулец има исправен лист, цврсто стебленце и добро прицврстен коренов врат. Кај доцна или нерамномерно никнати растенија, листот може да биде пократок без растението веднаш да е изгубено, особено ако коренот е жив и почвата има доволно влага.
Извадете неколку растенија внимателно со мала лопатка од добрата и од слабата зона. Проверете дали коренчето е белузлаво и разгрането или е кафеаво, пресечено, иструлено и лесно се извлекува од почвата. Ситен надземен дел со здрав корен може постепено да напредува, додека зелен лист со оштетен корен бара поголемо внимание.
Кинењето на никулците со рака може да го откине коренот и да создаде погрешна слика. Ископајте го растението со мал грут земја, па отстранете ја почвата нежно со прсти.
- Проверете ја бојата и цврстината на коренот
- Побарајте коренов врат што не е стегнат или пресечен
- Споредете растение од густа и од ретка зона
- Разликувајте ситен, но жив никулец од растение со распаднат корен
Почвата објаснува многу празни места
Раскопајте ја почвата околу слабите растенија.
Проверете дали семето е поставено на приближно иста длабочина и дали околу него има ситна, добро затворена почва. Ако семето лежи во сува грутка, под почвена кора или на различна длабочина од соседните растенија, никнењето може да биде нерамномерно и без трајно губење на целиот посев.
Почвената кора по дожд или силно наводнување може да го отежне излегувањето на никулците. Во таков случај може да се видат свиткани листови под површината, празни места со ситни пукнатини или никулци што се скршиле при пробивањето.
Во потешки почви проверете дали под површинскиот слој има мазен и збиен слој. Коренот што не може да навлезе подлабоко полесно страда од сушење на горниот слој и од задржување вода по врнежи.
- Длабочина и положба на семето
- Почвена кора над редот
- Грутки или воздушни празнини околу семето
- Набиен слој под површината
- Разлика меѓу суви и влажни микронижи
Водата создава различни слики во истата нива
Проверете ја влагата на длабочина на коренот, не само површината.
Сувата површина не значи секогаш дека целата зона е сува, ниту влажниот горен слој гарантира добри услови за коренот. Ископајте до местото каде што се развиваат младите коренчиња и споредете ја почвата меѓу добрата и слабата зона.
Каде што водата се задржува, растенијата може да никнат, а потоа да пожолтат или да заостанат. Вишокот вода ги намалува воздушните простори во почвата и го ослабува коренот. На повисоките делови, пак, сувиот површински слој може да го одложи никнењето, особено ако семето не е поставено рамномерно.
Запишете по дожд или по наводнување колку брзо се сушат различните делови. Таквата белешка ќе помогне да се разликува траен проблем со одводнување од краткотрајна разлика во влагата.
- Проверка на влагата под површината
- Набљудување на вдлабнатини и истекување вода
- Споредба меѓу повисок и понизок дел
- Бележeње колку долго останува влажна почвата
Разликувајте штета од птици, глодари и инсекти
Штетите обично имаат препознатлив распоред и изглед.
Птиците и дивечот често оставаат прекинати или извадени растенија, отпечатoци, излижани листови и оштетувања по рабовите или на отворени делови. Глодарите може да остават шуплини, изгризани семиња и прекини во кратки линии. Кај инсектите оштетувањето може да биде на коренот, стебленцето под површината или на листот.
Извадете неколку оштетени и неколку здрави растенија од непосредна близина. Споредете го коренот и стебленцето, а околу нив побарајте ходници, изгризани делови или присуство на ларви. Не претпоставувајте причинител само од фотографија на празно место.
Ако штетата е ограничена на рабовите, означете ја како посебна зона. Ако се шири во внатрешноста или се појавува во повеќе парцели, побарајте теренска проценка пред избор на препарат или друга мерка.
- Извадени или изгризани никулци
- Прекини по рабови и отворени делови
- Оштетено стебленце под почвата
- Ходници, шуплини или траги околу растението
Кога причината е во сеидбата и машината
Проверете дали слабите ленти се совпаѓаат со трагите на сеалката.
Различна длабочина, затнат отвор, нерамномерен притисок на работните органи или пребрзо движење може да создадат повторлив образец по целата парцела. Кај свртиштата, пролизгувањето и набивањето може да го нарушат и никнењето и подоцнежниот развој на коренот.
Соберете информации за условите при сеидбата: дали почвата била премногу влажна, дали имало грутки, дали бункерот се празнел нерамномерно и дали по сеидбата се формирала кора. Овие податоци се покорисни од општа оценка дека „семето не било добро“.
Не менувајте повеќе фактори одеднаш без белешка. Ако следната сезона се смени и машината и обработката и семето, тешко ќе се утврди што ја подобрило состојбата.
- Проверка на редовите по целата должина
- Преглед на свртишта и преклопи
- Белешка за влажноста при сеидба
- Проверка на сеалката по завршување на работата
Како да водите зимска контрола без забуна
Направете карта на проблемот пред состојбата да се промени.
На скица означете ги зоните со различен ризик и покрај нив запишете ја забележаната причина: вода, кора, длабочина, штетник, набивање или непознато. Фотографирајте ги и растението и поширокиот распоред на проблемот, за подоцна да се препознае истата точка.
При следната контрола споредете ги истите места, а не случајно избрани делови. Следете дали има нови листови, дали се појавуваат дополнителни растенија, дали слабите зони се зголемуваат и дали оштетувањето продолжува.
Временските и висинските услови не се исти во цела Македонија. Пониските и потопли подрачја, повисоките и постудени терени, како и парцелите со различна изложеност може да имаат различен развој во ист период. Затоа записот од сопствената нива има поголема вредност од општа проценка за сите региони.
- Датум на секоја контрола
- Место и опис на зоната
- Фотографија одблизу и од поширок агол
- Причина што е утврдена или сè уште е непозната
- Промена во однос на претходната контрола
Што да не се прави набрзина
Не коригирајте непознат проблем со повеќе различни мерки истовремено.
Дополнително ѓубрење не ја решава празнината ако причината е гниење на коренот, почвена кора, длабоко поставено семе или механичко оштетување. Исто така, заштитата од штетници нема да помогне ако растенијата страдаат од задржување вода или од набивање.
Избегнувајте обработка, газење или друга интервенција на премногу влажна почва. Така може да се создаде уште погуст слој и да се оштети и она што никнало. Секој потег треба да биде поврзан со утврдена причина и со услови во конкретната парцела.
Ако не може да се разликуваат симптомите, соберете растенија со почва околу коренот и побарајте агрономска проценка. Особено внимание е потребно кога слабоста се шири, кога корените се распаѓаат или кога има сомнеж за штетник.
- Не додавајте ѓубриво без дијагноза
- Не газете и не обработувајте премногу влажна почва
- Не мешајте штета од вода со штета од инсекти
- Не третирајте без утврден причинител и проверено упатство
Види ја продавницата →
Најчесто поставувани прашања
Заклучок
Слабата никулка и празното место треба да се читаат како трага, а не како конечна пресуда за посевот. Прегледајте ја парцелата по зони, ископајте растенија, проверете ги коренот и влагата, побарајте образец на штета и запишете го на карта.
Со таква дијагноза ќе разликувате посев што само доцни од посев со траен проблем. Зимската контрола потоа ќе се темели на исти точки и докази, а не на впечаток создаден од една нерамномерна површина.
