Подготвената штала за овци и кози треба да биде сува, чиста и добро проветрена, без директен промаен проток врз животните. Одвојувањето на сомнителните грла, чистата опрема и контролираниот влез го намалуваат ризикот од ширење болести во стадото во текот на зимата.
Пред да започнат студените денови, шталата треба да се прегледа како производствен објект, а не само како засолниште од дожд и студ. Влажниот под, наталожениот ѓубривен материјал, нечистите поилки и слободното движење на посетители создаваат услови за проблеми што тешко се решаваат откако стадото ќе биде затворено подолго време.
Подготовката не значи задолжително големи градежни зафати. Често најмногу помагаат добро чистење, поправка на протекувања, доволно сува постилка, одвоен простор за болни или сомнителни животни и јасен редослед за внесување храна, вода и опрема.
Условите се разликуваат меѓу ниските и повисоките места во Македонија. Во повлажни и постудени подрачја потребни се почести контроли на постилката и затворањето на отворите, но без целосно блокирање на вентилацијата.
- Исчистете ја шталата пред повторно да го распоредите стадото.
- Подот мора да остане сув и стабилен.
- Оставете излез за влажен воздух без да создадете директна промаја.
Почнете со празна и детално прегледана штала
Исчистете ја шталата пред повторно да го распоредите стадото.
Отстранете го насобраниот ѓубривен материјал, влажната постилка, остатоците од храна и нечистотијата околу ѕидовите, преградите и хранилките. Посебно проверете ги местата под поилките, бидејќи таму често се создава кал и постилката најбрзо се навлажнува.
По чистењето оставете ги површините колку што е можно да се исушат. Дрвените прегради, вратите и металните делови прегледајте ги за остри рабови, лабави споеви и корозија што може да предизвикаат повреди.
Поправете го покривот, олуците и местата низ кои навлегува дожд или снег. Секоја вода што паѓа во аголот на шталата ја намалува трајноста на постилката и го зголемува ризикот од нечисти копита и влажна волна.
- Извадете ја нечистата постилка и оставете го подот да се просуши.
- Исчистете ги хранилките, поилките, преградите и рачките на вратите.
- Проверете дали водата се одведува надвор од објектот.
- Затворете ги отворите низ кои влегуваат глодари, но не ги блокирајте вентилационите отвори.
Сува постилка и под без лизгање
Подот мора да остане сув и стабилен.
Изберете чист и сув материјал за постилка, без мувла, остар отпад и видливи знаци на расипување. Сламата може да биде практична, но не треба да се внесува ако е влажна или загреана од ферментација. Количината се дополнува според состојбата на подот, а не според однапред зададен распоред.
Влажните делови отстранувајте ги веднаш, особено околу поилките и на местата каде што животните најмногу лежат. Ако подот е мазен, оштетен или постојано лизгав, потребно е да се реши причината со соодветна подлога, поправка или подобар одвод.
Кај јариња и јагниња влагата и студениот промаен воздух создаваат поголем ризик од разладување. Просторот за младите животни треба да биде сув, заштитен од директен воздушен удар и лесен за секојдневна проверка.
- Складирајте ја постилката под покрив и одвоено од местото за сточна храна.
- Не користете материјал со мувла, непријатен мирис или видливи траги од глодари.
- Проверувајте ја влажноста со допир и со набљудување на местата каде што лежи стадото.
- Оставете доволно простор животните да не мора постојано да стојат во нечист или влажен дел.
Вентилација без промаја
Оставете излез за влажен воздух без да создадете директна промаја.
Шталата треба да има движење на воздухот за да се намалат влагата, кондензацијата и непријатните гасови. Целосно затворање на вратите и отворите можеби ја задржува топлината, но истовремено го заробува влажниот воздух и нечистотијата.
Проверете дали на кровот или високо на ѕидовите постојат отвори што овозможуваат излез на топол и влажен воздух. Влезовите за воздух треба да бидат поставени така што студениот проток да не удира директно во местото каде што лежат овците и козите.
Кондензација на кровот, влажни ѕидови и силен мирис во затворена штала се знаци дека проветрувањето не е добро усогласено со бројот на животни и состојбата на постилката.
- Набљудувајте дали кровот се навлажнува одвнатре.
- Не ги затворајте сите отвори со најлон или густа ткаенина.
- Насочете го ладниот воздух над главите на животните, а не кон нивните лежишта.
- Проверете ја вентилацијата и по внесувањето на целото стадо.
Одвојте ги сомнителните и болните грла
Пред внесување во зимскиот распоред, прегледајте го секое животно одделно. Обрнете внимание на кашлање, отежнато дишење, исцедок од носот или очите, пролив, необично мирување, куцање, губење апетит и промени во однесувањето.
Животното со сомнителни знаци не треба автоматски да се меша со останатите. Подгответе одвоен, сув и лесно достапен простор со сопствена хранилка и поилка. Таквиот простор треба да овозможи набљудување и безбедно ракување, без непотребно вознемирување на целото стадо.
Одвојувањето не заменува стручен преглед. Ако знаците се изразени, се влошуваат или се појавуваат кај повеќе животни, побарајте совет од ветеринар. Не користете лекови или препарати според туѓа шема, бидејќи причината, возраста, бременоста и намената на животното може да се разликуваат.
- Направете визуелен преглед при хранење и при враќање од пасиште.
- Одделете го грлото со промени додека не добиете стручна проценка.
- Користете посебна опрема за одвоениот простор ако е можно.
- Работете прво со здравите животни, а потоа со сомнителните и болните.
Исчистете ги и одвојте ги алатите
Кофи, лопати, четки, јажиња и други предмети што се користат во шталата лесно пренесуваат нечистотија меѓу преградите. Прво отстранете ја органската нечистотија со механичко чистење и вода, а потоа применете средство за дезинфекција само според неговата декларација и намената.
Дезинфекцијата има послаб ефект ако површината е покриена со ѓубриво, храна или масна нечистотија. По третманот почитувајте го времето на дејство наведено на производот и не внесувајте животни или храна додека површините не бидат безбедни за употреба.
Не мешајте различни средства за чистење и дезинфекција. Поилките и хранилките исплакнете ги соодветно, за да не останат остатоци што можат да ја одбијат водата или храната.
- Одделете ја опремата за здрави животни од онаа што се користи во изолациониот простор.
- Чувајте ги средствата за чистење затворени и подалеку од добиточна храна.
- Означете ги кофите или алатите што не смеат да се преместуваат меѓу преградите.
- Исчистете ги и местата со кои најчесто допираат рацете: брави, рачки и капаци.
Контролиран влез за луѓе, возила и нови животни
Влезот во шталата треба да има едноставни правила што ги почитуваат сите. Посетителите не треба слободно да се движат меѓу преградите, особено ако претходно биле во друга фарма или имале контакт со други животни.
Поставете место за чистење на обувките и, ако условите дозволуваат, користете работна облека и обувки наменети за шталата. Просторот пред влезот треба да биде колку што е можно сув и без наталожено ѓубриво.
Новокупените или вратените животни не ги мешајте веднаш со стадото. Обезбедете одвоено сместување и следете ги нивната состојба и потекло според советот на ветеринарот. Исто правило важи и за животни што биле надвор од фармата подолг период.
- Држете ја вратата затворена кога нема потреба од влез или излез.
- Ограничете ги посетите на лица кои навистина имаат работа во шталата.
- Побарајте посетителите да користат чиста облека и обувки.
- Не дозволувајте кучиња, возила и туѓа опрема да влегуваат меѓу животните без потреба.
Водете кратка евиденција за посетители и промени
Едноставна тетратка покрај влезот може да помогне да се открие од каде започнал проблемот и кога се појавиле првите знаци. Запишете датум, име или опис на посетителот, причина за посетата и дали имал контакт со други фарми или животни.
Бележете и промени во стадото: ново животно, одвојување на грло, појава на кашлица или пролив, промена на храна и чистење на објектот. Евиденцијата не мора да биде сложена; најважно е записите да бидат читливи и навремени.
Кратките записи се корисни при разговор со ветеринар, особено ако повеќе животни покажат слични знаци. Тие помагаат да не се потпирате само на сеќавање.
- Запишете кој влегол, зошто влегол и со кои животни имал контакт.
- Бележете го датумот на внесување или враќање на животно.
- Запишете кога е исчистен и дезинфициран одвоениот простор.
- Чувајте ја тетратката на суво место, подалеку од сточна храна.
Распоредете ги храната и водата без дополнително загадување
Сточната храна чувајте ја суво, под покрив и одвоено од местото каде што се фрла ѓубривото. Сено или друга храна што навлажнила, замирисала на мувла или била загадена со измет не треба да се внесува во хранилките.
Хранилките поставете ги така што животните да не газат во храната. Секојдневно отстранувајте ги влажните и извалканите остатоци. Поилките треба да се проверуваат почесто во зима, бидејќи нечистотијата, замрзнувањето или оштетувањето можат да го ограничат внесот на вода.
Кофите за вода нека не се користат за собирање отпад или за миење нечиста опрема. Ако водата се носи рачно, користете чисти садови и не ги оставајте на подот каде што можат да се загадат.
- Проверувајте дали покривот над сеното и концентрираната храна пропушта.
- Отстранувајте ја храната што паднала на влажен или извалкан под.
- Чистете ги поилките пред да се насобере лигав слој или нечистотија.
- Поставете ги садовите стабилно за да не се превртуваат.
Последна проверка пред стадото да остане повеќе време внатре
Направете обиколка на шталата откако ќе ги завршите чистењето, поправките и распоредувањето. Проверете дали секоја преграда има суво место за одмор, безбедна врата, пристап до вода и храна и можност за брзо издвојување на животно.
Оставете патека за работа што не поминува низ највалканиот дел од подот. Така полесно ќе се внесува храна и ќе се чисти без непотребно газење низ лежиштата.
По првите студени или врнежливи денови повторно проверете ја влагата, кондензацијата и состојбата на постилката. Подготовката не завршува со еднократно чистење; објектот се приспособува според бројот на животни и условите на теренот.
- Проверете ги бравите, оградите и острите рабови.
- Проверете дали одвоениот простор е достапен и празен.
- Проверете ги покривот, вентилацијата и одводот.
- Проверете ја постилката повторно по врнежи или по внесување на повеќе животни.
Прочитајте и на Zemjodelie.mk
Избрани текстови што директно ја дополнуваат темата.
Нови кокошки не мешајте веднаш со старото јато. Проверете ги во одделен простор, користете посебна опрема и повикајте ветеринар при сомнителни знаци.
Прочитај →
Види ја продавницата →
Најчесто поставувани прашања
Заклучок
Добрата зимска подготовка на шталата се темели на неколку дисциплинирани навики: сув под, чиста и доволна постилка, проветрување без директна промаја, одвоен простор за сомнителни грла и ограничен влез за луѓе и опрема.
Со редовен преглед и кратка евиденција, земјоделецот побрзо забележува промени и полесно реагира пред проблемот да се прошири низ стадото. Ако се појават сериозни или повеќекратни знаци на болест, потребен е совет од ветеринар наместо самостојно лекување.
