Рузмаринот и лавандата најчесто страдаат од комбинација на студена, влажна почва и затворена покривка, а не само од ниска температура. Во Македонија зимската заштита треба да се приспособи според височината, изложеноста, типот на почвата и тоа дали растението е во насад или во сад.
Ноември е погоден за последна проверка на трајните ароматични насади пред почвата да се залади и зимските врнежи да станат почести. На отворено поле најголем ризик за рузмаринот и лавандата е долготрајното задржување вода околу кореновиот врат, особено на тешки почви и во вдлабнатини.
Ниска покривка понекогаш помага, но дебел слој влажен материјал прилепен до растението може да го намали проветрувањето, да поттикне гниење и да создаде услови за габични проблеми. Затоа подготовката треба да започне со одводнување и избор на соодветна заштита, а не со автоматско завиткување на секоја грмушка.
Растенијата во садови имаат поинаков ризик од оние што се вкоренети во земја. Нивниот коренов простор е мал, садот побрзо се лади и се навлажнува, па местото на поставување и заштитата на садот се исто толку важни како и надземниот дел.
- Проверете каде се задржува вода по дожд.
- Отстранете ја причината за задржување вода пред да поставите покривка.
- Растението во сад заштитете го и од студот и од натопување.
📖 ВО ОВОЈ ТЕКСТ
Заклучок
Прво проценете ја парцелата и микролокацијата
Проверете каде се задржува вода по дожд. Парцелите во вдлабнатини, покрај непропустливи патеки или под стрмнина добиваат дополнителен дотек, а студениот воздух може да се собира во најниските делови.
На повисока и отворена локација проблемот може да биде сув, студен ветер, особено ако растенијата се млади или неодамна пресадени. На заветрена страна ризикот од кршење и исушување е помал, но премногу затворена положба со слабо струење на воздухот не е добра ако почвата останува влажна.
Проверете дали кореновиот врат е на нивото на околната почва. Натрупување земја околу основата за да се добие дополнителна „заштита“ може да ја задржи водата токму на најчувствителното место.
- Отстранете лисја и растителни остатоци што лежат директно врз основата.
- Означете ги местата каде што водата стои по врнежи или се слева од повисок дел.
- Проверете дали насадот е изложен на ветер, но и дали има доволно проветрување.
Одводнувањето е првата зимска заштита
Отстранете ја причината за задржување вода пред да поставите покривка. Исчистете плитки канали, затворени пропусти и места каде што земјата е набивана од трактор или од често движење.
Ако водата стои по целата парцела, само додавање песок или органски материјал на површината нема веднаш да го реши проблемот. Потребно е да се утврди дали причината е тешка почва, непропустлив слој, погрешен пад или дотек од соседна површина.
Кај помалите насади може да помогне садење на благо подигнати редови, со јасен простор меѓу грмушките за истекување. Не создавајте длабока чинија околу стеблото, бидејќи таа собира вода токму во зима.
- Не оставајте затнати одводни бразди покрај редовите.
- Не обработувајте влажна почва со тешка механизација.
- Не насочувајте дождовница од објект или патека кон насадот.
Отворен насад и растение во сад не се штитат исто
Растението во сад заштитете го и од студот и од натопување. Ограничениот волумен на супстрат се лади побрзо од земјата, а садот поставен директно на бетон или плочка нема добра дренажа ако отворите се затнати.
Садовите поставете ги на место со светлина, заштитено од директен зимски ветер и од сливување вода од покрив. Подигнете ги малку од подлогата за да истекува вишокот вода, но не ги затворајте дренажните отвори.
Во отворен насад не треба автоматски да се завиткува секоја грмушка. Добро вкоренети растенија на пропустлива почва може да имаат потреба само од расчистување околу основата и умерен материјал на почвата, додека млади, изложени или оштетени растенија бараат дополнително внимание.
- Проверете ги дренажните отвори на секој сад.
- Не оставајте саксии во чинии полни со вода.
- Групирајте ги садовите на заветрено, но проветрено место.
- Заштитете го садот од директен студ, без да ја затворите целата надземна маса.
Кога покривката помага, а кога штети
Покривката треба да пропушта воздух и да не го допира постојано растението. Неткаен материјал или лабаво поставена заштита може да го намали влијанието на ветерот, но затворена пластика директно врз листовите создава кондензација и задржува влага.
Сламата, сувите лисја и другите материјали можат да се користат внимателно околу почвата, но само ако се суви и не се натрупани врз кореновиот врат. Влажен, слепнат слој станува изолатор со слабо проветрување и може да привлече глодари.
Кај лавандата воздушестата форма на грмушката треба да остане отворена. Кај рузмаринот заштитата од ветер може да биде корисна, особено во повисоки и изложени места, но не треба да се претвори во непропустлива обвивка.
- Користете сув и воздушест материјал, без притискање врз растението.
- Оставете простор околу основата за циркулација на воздух.
- Проверувајте дали покривката се навлажнила, слегнала или се допира до листовите.
- Отстранете оштетена или скапана растителна маса пред покривање.
Не брзајте со силно кроење во доцна есен
Отстранете суви, скршени и заболени делови со чист алат, но избегнувајте силно обликување непосредно пред студен период. Новите резови се изложени, а премногу ниското кроење може да го намали бројот на здрави пупки што ќе тргнат напролет.
Лавандата не треба да се сече длабоко во старото, оголено дрво без јасна причина, бидејќи не секогаш се обновува рамномерно од таков рез. Кај рузмаринот прво отстранете ги оштетените врвови и гранки, а главното обликување приспособете го на состојбата на растението.
Алатот треба да биде чист, а резовите уредни. Ако забележите невообичаено темнење, омекнување или ширење на оштетувањето, одделете го материјалот од здравите растенија и не го оставајте во насадот.
- Отстранете мртви и скршени гранчиња.
- Не кројте силно само за грмушката да изгледа уредно пред зима.
- Соберете сомнителни растителни остатоци и не ги оставајте покрај редот.
Наводнување пред студот: само според почвата
Не наводнувајте по навика. Ако почвата е влажна на длабочината каде што се наоѓа коренот, дополнителна вода не носи корист и може да го зголеми ризикот од гниење.
Од друга страна, целосно исушен сад или младо растение на изложена локација може да влезе во зима под стрес. Проверете ја влажноста со рака во кореновиот простор, а не само на површината, бидејќи горниот слој може да изгледа сув додека под него има вода.
Наводнувајте во кореновата зона, без прскање на целата грмушка. Избегнувајте работа со црево или механизација ако почвата се лепи и остава длабоки траги.
- Проверете ја влагата под површинскиот сув слој.
- Не оставајте вода во подлошки под саксии.
- Не мокрете ја надземната маса непосредно пред студена ноќ.
- Следете ја дренажата по секое обилно наводнување или дожд.
Височината и изложеноста го менуваат ризикот
На повисоки места и на отворени падини ветерот може да ја исуши надземната маса и да ја отежни заштитата, додека на ниски места студениот воздух и влагата може да се задржуваат подолго. Истата сорта затоа не се однесува еднакво на секоја парцела.
Јужна и заветрена положба може да има поблаг дневен режим, но и порано будење на растението при сончеви периоди. Ако следи нагло заладување, меките нови делови се почувствителни. Северна или сенчеста страна обично се суши поспоро, па одводнувањето станува уште поважно.
Погледнете ги соседните растенија и старите оштетувања на грмушките. Тие се корисен локален показател за тоа дали проблемот на парцелата е ветер, вода, засенчување или комбинација од повеќе фактори.
- На изложени места поставете пропустлива ветрозаштита, без целосно затворање на редот.
- Во вдлабнатини приоритет дајте му на истекувањето на водата.
- Не пренесувајте ист начин на покривање од една микролокација на целата фарма.
Контрола на садовите и младите насади
Младите растенија се почувствителни на грешки во садењето, бидејќи коренот сè уште не го освоил околниот простор. Проверете дали земјата се слегнала околу нив и дали при полевање водата се задржува само на едно место.
Кај садовите прегледајте ги пукнатините, врските и потпорите. Пластичен или керамички сад со оштетување може да се распадне при поместување, а лабаво поставена саксија може да се преврти на ветер.
Не внесувајте растение во топол затворен простор без потреба. Наглата промена од надворешни услови во сув, загреан воздух може да предизвика стрес, а недоволната светлина да го наруши растењето. Изберете заштитено, светло и проветрено место со услови соодветни на растението.
- Проверете дали садот стои стабилно и дали водата истекува.
- Не оставајте млади растенија во место каде што се слева вода од покрив.
- Обележете ги редовите за да не ги оштетите при зимско чистење или работа.
Едноставен зимски преглед по врнежи и заладување
Една подготовка не е доволна ако условите се менуваат. По обилни врнежи проверете дали одводните патеки се проодни, дали покривката се слегнала и дали основата на грмушките останала слободна.
По силен ветер проверете ги растенијата во садови, ветрозаштитата и сите лабави материјали. Ако покривката е притисната врз листовите, раздвојте ја и овозможете струење на воздухот во сув период.
Обрнете внимание на омекнати стебла, непријатен мирис од влажната основа, нагло пропаѓање на гранки и промена на бојата. Таквите знаци бараат отстранување на причината, а не дополнително затворање на растението.
- Проверете ја основата на грмушките и состојбата на почвата.
- Отворете ги затнатите одводи и отстранете ја водата што се задржува.
- Разлабавете ја покривката ако се навлажнила или се прилепила.
- Запишете кои места имаат оштетувања за да го подобрите изборот на микролокација.
Прочитајте и на Zemjodelie.mk
Избрани текстови што директно ја дополнуваат темата.
Проверете ги терасите, напречните бразди, преливите и малите брани пред водата да отвори јаруги и да ја однесе плодната почва од наклонетите ниви.
Прочитај →
Пред студениот период проверете ги надворешните цевки на фармата: ниските точки, слепите делови, вентилите и приклучоците мора безбедно да се испразнат.
Прочитај →
Види ја продавницата →
Најчесто поставувани прашања
Заклучок
Рузмаринот и лавандата не се подготвуваат за зима со една иста покривка насекаде. Прво решете го задржувањето вода, потоа проценете ја изложеноста и возраста на растението, а дури потоа изберете воздушеста заштита.
На отворено поле оставете го насадот проветрен и чист околу основата. Кај садовите заштитете го кореновиот простор и обезбедете истекување. Со редовна проверка по врнежи и ветер, зимската подготовка останува умерена и насочена кон вистинскиот ризик.
