Успехот на есенското садење овошки почнува со изборот на парцелата, а не со копањето на дупката. Во потоплите низини најголем ризик е задржувањето вода, додека на повисоките и постудени места треба да се внимава на изложеноста, измрзнувањето на коренот и заштитата од глодари.
Есенското садење може да му даде добар почеток на овошниот насад, но само ако садницата влегува во почва што пропушта вишок вода и има доволно време коренот да се прилепи пред постудениот период. Не постои исто правило за секоја парцела во Македонија: разликите во надморската височина, изложеноста, типот на почвата и локалната есен директно влијаат врз изборот и начинот на работа.
Најчеста грешка е садење во тешка, натопена или ниска почва со надеж дека садницата подоцна ќе се приспособи. Младите корени тешко поднесуваат недостиг на воздух, а водата што се задржува околу кореновиот систем може да предизвика слаб прием, гниење и измрзнување.
Пред да се донесат садниците на нива, треба да се проверат местото, одводнувањето, состојбата на коренот и можноста за заштита од полски глодари. Умерено полевање по садењето е корисно само ако почвата е сувa и водата може нормално да се впие.
- Изберете парцела на која водата не се задржува по дожд.
- Прилагодете го изборот на место на локалната височина и изложеност.
- Дренажата се проверува пред садењето, а не откако садницата ќе почне да венее.
📖 ВО ОВОЈ ТЕКСТ
Заклучок
Парцела се избира според водата, не само според местоположбата
Изберете парцела на која водата не се задржува по дожд.
Ниските делови од рамнините често собираат вода од околните површини, особено ако има непропустлив слој под ораницата. Таквите места може да изгледаат погодни поради длабоката почва, но коренот на младата овошка ќе страда ако почвата долго останува мокра.
На падина, пак, проблем може да биде брзото истекување на водата и испирањето на ситната почва. Изберете стабилен дел со умерено проветрување, без постојан силен ветер и без опасност од површинско слевање кон садниците.
Пред садењето набљудувајте ја парцелата по дожд: каде стои вода, каде се суши површината и од која страна доаѓа истекувањето. Ова едноставно набљудување често открива повеќе од изгледот на почвата во сув период.
- Избегнувајте вдлабнатини, затворени депресии и места со видливи барички.
- Не садете во почва што се лепи за алатот и се гмечи во тврди грутки.
- Проверете дали соседна нива, пат или канал ја насочува водата кон парцелата.
Низина и повисоко место не се однесуваат исто
Прилагодете го изборот на место на локалната височина и изложеност.
Во потоплите низини есента може да биде подолга, но тешките алувијални или глинести почви често задржуваат повеќе вода. Таму предност има лесно оцедна површина, а садењето во најниската точка на парцелата носи непотребен ризик.
На повисоки и постудени места изложеноста кон сонце и заштитата од студени ветрови добиваат поголема тежина. Јужна или југоисточна положба може побрзо да ја суши почвата, но на стрмни терени треба да се спречи ерозија и разнесување на почвата околу садницата.
Не пренесувајте искуство од една микролокација на цел реон. Две парцели во исто село може да имаат различна дренажа, различна длабочина на почвата и различна изложеност кон ветер.
- Во низина проверете ја можноста за одведување на вишокот вода.
- На повисоко место избегнувајте отворени ветровити гребени и плитка почва над камен.
- На падина оставете ја површината стабилна и не ја разорувајте непотребно околу садниците.
Проверете ја дренажата пред да ја ископате дупката
Дренажата се проверува пред садењето, а не откако садницата ќе почне да венее.
На избраното место ископајте пробна дупка со длабочина приближна на онаа што ќе биде потребна за коренот. Наполнете ја со вода и следете дали водата нормално се повлекува. Ова не е лабораториска анализа, но може да покаже дека почвата е затворена или дека под површината има непропустлив слој.
Ако водата се задржува, не создавајте длабока „чаша“ со уште поголем волумен влажен материјал. Подобро е да се подобри истекувањето, да се избере повисок дел или садницата да се постави на благо подигнато место, ако тоа одговара на условите и не го изложува коренот на сушење.
Каналчињата за одводнување мора да ја одведат водата подалеку од кореновиот појас, а не кон соседна парцела или јавен пат. На наклон, проверете дали силен дожд може да ја испере свежо наполнетата дупка.
- Проверете ја дренажата на повеќе точки, а не само на едно место.
- Разликувајте површинска вода од вода што доаѓа од подлабок слој.
- Не користете свежо ѓубриво директно во контакт со коренот.
- Не наполнувајте ја дупката со чист компост или многу ситен материјал што може да задржува вода.
Садницата мора да пристигне здрава и заштитена
Коренот не смее да се исуши пред садењето. Садниците треба да се пренесуваат внимателно, а кореновиот систем да биде заштитен од сонце, ветер и механички оштетувања.
Проверете дали корените се живи, еластични и без гниење. Отстранете само скршени или очигледно оштетени делови со чист и остар алат. Не кратете здрави корени без причина, бидејќи секое дополнително оштетување го отежнува приемот.
Ако садењето се одложи, коренот привремено покријте го со влажна, растресита почва или друг соодветен влажен материјал. Не оставајте го потопен во вода долго време и не го изложувајте на гол студ.
- Не купувајте садници со исушен, поцрнет или слузест корен.
- Означете ги сортите за да не дојде до мешање при садењето.
- Проверете го местото на калемење и не го закопувајте во почвата.
- Садете што е можно побрзо по преземањето на садниците.
Длабочината се одредува според коренот и местото на калемење
Поставете ја садницата на длабочината на која била одгледувана, без затрупување на местото на калемење. Кореновиот врат треба да биде на нивото на околната почва или благо над него, зависно од слегнувањето и типот на почвата.
Местото на калемење мора да остане над земјата и да не биде затрупано со почва, прекривка или остатоци од обработката. Предлабоко садење го отежнува дишењето на коренот и може да предизвика слаб раст, додека плиткото поставување го остава коренот изложен на сушење и студ.
Дупката треба да биде доволно широка корените да се распоредат природно, без свиткување нагоре или притискање во тесен простор. На дното не правете тврд конус врз кој коренот ќе се лизга или ќе остане превисоко по слегнувањето.
- Пред полнењето проверете ја висината на калемот во однос на површината.
- Распоредете ги корените во различни насоки.
- Почвата додавајте ја постепено и протресете ја садницата лесно за да се пополнат празнините.
- Не газете силно врз влажна почва околу стеблото.
Полевањето по садењето треба да биде умерено
По садењето водата треба да го спои коренот со почвата, а не да создаде баричка околу стеблото. Полевајте ако почвата е сува и ако има услови водата да се впие; во веќе влажна или слабо дренирана почва дополнителна вода може да направи штета.
Водата нанесувајте ја полека во кореновиот појас. По впивањето проверете дали се појавиле празнини околу коренот и по потреба дополнете со растресита почва. Не оставајте трајно вдлабнување што ќе собира вода директно до стеблото.
Во потоплите низини полевањето зависи од состојбата на почвата, а не од календарот. На повисоки места студената, влажна почва се суши побавно, па ризикот од претерано полевање е поголем.
- Полевајте бавно, без силен млаз што ја разнесува почвата.
- Проверете ја влажноста под површината, не само изгледот на горниот слој.
- Не оставајте вода да стои околу стеблото.
- По дожд не повторувајте полевање без потреба.
Заштитете ги садниците од глодари и ветер
Младото стебло е ранливо во првата зима, особено на парцели покрај меѓи, канали, необработени површини и насобрани растителни остатоци. Глодарите можат да ја оштетат кората околу целото стебло, со што се прекинува спроведувањето на вода и хранливи материи.
Поставете физичка заштита што не ја стега кората и не создава постојано влажна средина. Материјалот треба да биде стабилен, да овозможи проветрување и да се проверува по врнежи и ветар. Не натрупувајте растителен материјал директно до стеблото.
На ветровити места садницата може да се приврзе за потпора. Врската треба да го држи стеблото исправено, но да не го пресекува или трие при движење. По слегнувањето на почвата проверете дали коренот се разнишал.
- Исчистете ја непосредната околина од висока трева и места за криење на глодари.
- Проверете ја заштитата по силен ветер или врнеж.
- Користете лабава врска со потпора, без остар и тенок материјал што ја оштетува кората.
- Не потпирајте ја садницата со набивање тешки предмети врз кореновиот појас.
Почвата околу садницата нека остане стабилна и чиста
По садењето оформете плиток и широк коренов појас, без длабока јама што ќе собира вода. Почвата треба да биде добро налегната околу коренот, но не и силно збиена со газење, особено ако е влажна.
Органски материјал може да помогне во одржувањето на влажноста и температурата, но не смее да се натрупа до стеблото. Оставете чист простор околу кората и користете само здрав, зрел материјал без знаци на гниење или семе од плевели.
На наклонети парцели површината околу садницата нека биде заштитена од испирање. Ако водата се слева кон стеблото, поправете го правецот на истекување пред да дојдат пообилни врнежи.
- Отстранете ги воздушните празнини со постепено додавање почва.
- Не користете свежо органско ѓубриво во допир со коренот.
- Оставете ја зоната околу стеблото прегледна за контрола.
- Следете дали дождот ја открил или затрупал садницата.
Последна проверка пред постудениот период
По првите врнежи обиколете го насадот и проверете ги сите садници, а не само оние што изгледаат најслабо. Барајте навалено стебло, откриени корени, вода што стои, оштетена заштита и ерозија околу дупката.
На повисоки места проверете ја потпората и врската, бидејќи ветерот може да го разниша коренот и да создаде празнини во почвата. Во низините посебно следете ги местата каде што се собира вода по врнеж.
Ако садницата се слегнала, коригирајте ја внимателно додека почвата е обработлива. Не ја влечете за стеблото и не додавајте голема количина земја преку местото на калемење.
- Проверете ја стабилноста на секоја садница.
- Отстранете вода што доаѓа од канал или повисока парцела.
- Поправете ја заштитата од глодари и оштетените врски.
- Запишете кои места се проблематични за да не се повтори грешката при следното садење.
Прочитајте и на Zemjodelie.mk
Избрани текстови што директно ја дополнуваат темата.
Паднатите лисја под овошките може да бидат органска материја или извор на ризик. Еве како да изберете меѓу собирање, уситнување и компостирање.
Прочитај →
Види ја продавницата →
Најчесто поставувани прашања
Заклучок
Добро есенско садење овошни садници започнува со парцела што пропушта вишок вода и завршува со стабилен корен, правилна длабочина и заштитено стебло. Потоплите низини бараат посебно внимание на дренажата, а повисоките места на изложеноста, ветерот и студот.
Не брзајте со работа во кал и не ја мерете успешноста само според тоа што садницата е ставена во земја. Проверете ја почвата, распоредете ги корените, полевајте само според потребата и направете контрола по првите врнежи.
