Навремено подготвената, чиста и сува бокса го намалува ризикот од лизгање, нечистотија и тешко снаоѓање при јагнењето. На малите фарми во Македонија особено помага секојдневното набљудување на овците и однапред подготвената опрема за брза реакција.
Ноември е погоден период фармерот да го провери местото каде што ќе се одделуваат бремените овци пред јагнење. Условите не се исти во низинските и повисоките подрачја: на постудени места почесто се јавуваат студен под, кондензација и влага, додека во потоплите долини поголем проблем може да биде недоволното проветрување.
Подготовката не се сведува само на внесување повеќе слама. Боксата треба да биде чиста, сува, без лизгави делови и без остри предмети, а овцата да има доволно простор за легнување и станување. Водата треба да биде достапна без животното да мора да поминува низ мокар или лизгав дел.
Раното забележување на промените во однесувањето му овозможува на сточарот навреме да ја оддели овцата, да го следи породувањето и да побара ветеринар кога состојбата отстапува од нормалниот тек.
- Подгответе чиста и сува бокса пред овцата да покаже силни знаци на јагнење.
- Проверете го подот со одење низ боксата пред да ја внесете овцата.
- Набљудувајте ги овците секој ден без непотребно вознемирување.
📖 ВО ОВОЈ ТЕКСТ
Заклучок
Прво проверете ја боксата за јагнење
Подгответе чиста и сува бокса пред овцата да покаже силни знаци на јагнење.
Местото не треба да биде последен момент издвоено од шталата. Исчистете го старото ѓубре, отстранете ги влажните делови и измијте ги површините ако тоа може да се направи без задржување влага. Пред внесување на овцата, подот мора да биде сув, а просторот без остатоци од средства за чистење.
Боксата треба да биде заштитена од директен провев, но не и целосно затворена. Воздухот што стои го зголемува мирисот, влагата и нечистотијата, додека силното струење директно кон легнатата овца создава непотребен студен стрес.
Проверете дали вратата се затвора сигурно и дали сточарот може лесно да влезе со кофа, чиста слама и основната опрема. Во тесен или преполн простор овцата потешко се наместува, а фармерот потешко го следи текот на породувањето.
- отстранете ја влажната и загадена постилка
- проверете ги ѕидовите, преградите и вратата за остри рабови
- оставете доволно простор за овцата да легне и да стане без пречки
- обезбедете проветрување без директен провев
- подгответе чиста сува слама во близина
Намалете го ризикот од лизгање и повреди
Проверете го подот со одење низ боксата пред да ја внесете овцата.
Влажниот бетон, наталожениот измет, истурената вода и мазните пластични или метални површини можат да предизвикаат лизгање. Бремена овца потешко ја одржува рамнотежата, особено при станување, вртење или напрегање.
Ако подот е тврд, рамната и доволно дебела сува постилка создава подобар контакт со копитата. Не оставајте купови или длабоки нерамнини по кои животното може да се сопне. Доколку водата се истура од поилката, поместете ја или поставете ја така што мокрењето ќе биде ограничено на лесно чистлив дел.
На фарми во ридски и планински места влезовите често се навлажнуваат од дожд и топење на снег. Таму пристапот до боксата треба да се прегледа исто како и самиот под: калта пред вратата може да стане опасна при префрлање на овцата.
- не оставајте мазна влажна површина под постилката
- отстранете ги даските, жиците и предметите што можат да ја повредат овцата
- исправете ги лабавите прегради и оштетените прагови
- проверете го просторот околу поилката по секое полнење
- одржувајте сув и прооден влез до боксата
Следете ги првите промени кај бремената овца
Набљудувајте ги овците секој ден без непотребно вознемирување.
Овцата што се приближува кон јагнење може да се одвојува од стадото, почесто да станува и да легнува, да биде немирна или да бара помирен агол. Може да се забележи и намален интерес за храна, промена во изгледот на вимето и опуштање околу задниот дел на телото. Овие знаци не се појавуваат кај секоја овца со ист интензитет.
Наместо да се потпирате на еден знак, следете го целокупното однесување. Запишете која овца е променета, кога е забележано тоа и дали продолжува да пие, да се движи и да реагира нормално. Кратка белешка помага да не се помеша привремена вознемиреност со почеток на породување.
Најдобро е проверките да бидат почести во периодот кога очекувате јагнење, но без постојано влегување во боксата. Мирна средина е корисна и за овцата и за новороденото јагне.
- набљудувајте дали овцата се одвојува од стадото
- проверете дали има невообичаен немир или повторливо легнување и станување
- следете го внесувањето вода и храната без нагло менување на оброкот
- забележете промени во вимето и задниот дел на телото
- водете едноставна белешка за секоја овца со очекувано јагнење
Водата и пристапот до неа нека бидат сигурни
Поставете ја водата на место до кое овцата стигнува без лизгање.
Поилката треба да биде чиста и стабилна, без остри рабови и без можност лесно да се преврти. Ако се користи кофа, таа треба да стои така што овцата не може да заглави со ногата или да ја истури при вртење.
Во студени ноќи проверете дали водата не замрзнала, особено во неогревани објекти и на повисоки места. Во потоплите и затворени штали, следете дали водата брзо се загадува со постилка и измет.
Водата не треба да биде поставена веднаш до местото каде што овцата лежи. Така се намалува мокрењето на постилката, а се одржува почиста зона за легнување.
- проверувајте ја поилката при секоја обиколка
- отстранувајте ја нечистотијата и насобраната постилка околу неа
- спречете замрзнување во студени ноќи
- користете стабилна поилка или кофа со безбеден раб
- оставете сув премин помеѓу местото за легнување и водата
Што да подготвите пред јагнењето
Опремата за прва помош нека биде чиста, сува и на дофат пред да се појави потреба од неа. На малите фарми често се губи време во барање кофа, чисти крпи или дополнителна слама токму кога овцата бара мир и брза процена.
Подгответе чисти крпи, ракавици за еднократна употреба, кофа за чиста вода, дополнителна слама, средство за дезинфекција на папочната врвца според упатството на ветеринарот и телефонски број од ветеринарната служба. Не користете препарати или раствори со произволна концентрација.
Проверете дали осветлувањето овозможува безбедно набљудување навечер, без силно и непотребно вознемирување на овцата. Фармерот треба да може да ја види овцата и подот околу неа, а не да се потпира на претпоставки.
Одржувајте го пристапот до боксата слободен. Ако патеката е затрупана со храна, алати или влажна постилка, префрлањето на овцата може да стане потешко и поопасно.
- чисти крпи и ракавици
- дополнителна сува слама
- чиста кофа и вода
- соодветно осветлување
- телефонски контакт со ветеринар
- чиста опрема за основна нега по јагнењето
Кога да побарате ветеринар
Побарајте ветеринар ако овцата изгледа исцрпено, има силна болка, не може да стане или состојбата не се развива нормално. Особено внимание бара продолжено напрегање без напредок, необично крвавење, лош мирис, пролапс или видлива положба на јагнето што не се менува.
Не обидувајте се со грубо влечење или со внесување на рака без знаење, чисти услови и јасна процена. Неправилната интервенција може да ја повреди овцата, јагнето или да внесе нечистотија во породилниот канал.
Ветеринарна процена е потребна и кога овцата по јагнењето е невообичаено слаба, не станува, не покажува интерес за јагнето или има знаци на влошување. Истото важи ако има сомнеж дека останала плацента или ако се појави абнормален исцедок.
Кога се јавувате, кажете која овца е, кога сте ги забележале промените, дали има активни породилни напори и што точно се гледа. Јасен опис му помага на ветеринарот подобро да ја процени итноста.
- силно напрегање без видлив напредок
- овцата не може да стане или брзо слабее
- необично крвавење или непријатен мирис
- сомнеж за неправилна положба на јагнето
- пролапс или друга видлива повреда
- влошување по јагнењето
Разлики меѓу низински, ридски и повисоки места
Местото на фармата ја менува главната зимска опасност, па боксата не се подготвува исто насекаде во Македонија. Во повисоките и постудени подрачја приоритет се сув под, заштита од провев, безбеден влез и редовна проверка на водата. Во низинските и потоплите делови, особено по врнежи, поголемо внимание бараат одводнувањето околу објектот и проветрувањето.
Водата од покривот не смее да се слева кон вратата или под ѕидот на боксата. Исчистете ги олуците и каналите, а калливиот пристап поправете го со материјал што не создава нова лизгава површина.
Во затворени простории не ја блокирајте секоја вентилација за да се задржи топлина. Влажниот воздух и кондензацијата ја навлажнуваат постилката, па потребно е да се најде рамнотежа меѓу заштита од провев и размена на воздух.
Овците од различни групи не треба автоматски да се мешаат во последен момент. Мирна овца со блиско јагнење полесно се следи во одвоен простор, особено ако стадото е поголемо.
- проверете каде се слева дождовната вода околу шталата
- исчистете ги олуците и одводните канали
- заштитете го влезот од кал и лизгање
- следете ја кондензацијата на ѕидовите и покривот
- прилагодете го проветрувањето според влагата, а не само според студот
Дневна проверка без непотребен стрес
Кратката и редовна обиколка дава подобра слика од ретка, долга проверка. При секое набљудување прво гледајте оддалеку: дали овцата стои, лежи, јаде, пие и се движи како вообичаено. Потоа проверете ја постилката, поилката и состојбата на боксата.
Не ја бркајте овцата за да ја прегледате ако нема причина. Грубото фаќање и префрлање може да предизвика лизгање и непотребна вознемиреност. Ако мора да ја преместите, расчистете ја патеката и движете ја полека, без туркање одзади.
За секоја бремена овца запишете кратки забелешки: однесување, апетит, движење, состојба на вимето и кога е одделена. Евиденцијата е особено корисна кога повеќе овци се блиску до јагнење или кога на фармата работат повеќе членови од семејството.
- набљудувајте оддалеку пред да влезете во боксата
- проверете го подот и водата при секоја обиколка
- не ја вознемирувајте овцата без потреба
- запишете ги забележаните промени
- одделете ја овцата мирно и по расчистена патека
Последна проверка пред да падне температурата
Пред студена ноќ проверете ја целата патека од стадото до боксата, а не само местото каде што ќе лежи овцата. Вратата треба да се отвора без заглавување, кровот да не пропушта вода, а постилката да биде доволно сува за овцата да не лежи на гол бетон или влажна почва.
Подгответе чиста слама, наполнете ја поилката и проверете го осветлувањето. Ако објектот е на место каде што често снемува струја, практично е при рака да има безбедна резервна светилка.
Фармерот треба однапред да знае кој ќе ја врши вечерната проверка и кому ќе се јави при проблем. Ова е особено важно кај малите семејни фарми каде што една личност често ги извршува сите работи.
Со мала, навремена подготовка се избегнуваат брзање, туркање на овцата низ кал и импровизирање со несоодветна опрема. Сувата бокса и внимателното набљудување не го заменуваат ветеринарот, но овозможуваат побезбедни услови за почетокот на јагнењето.
- проверете го кровот и одводот на водата
- исчистете го пристапот до боксата
- подгответе сува слама и чиста вода
- проверете го осветлувањето
- договорете кој ја врши вечерната контрола
- чувајте го контактот со ветеринар на достапно место
Прочитајте и на Zemjodelie.mk
Избрани текстови што директно ја дополнуваат темата.
Пред зимата направете точен попис на семето, ѓубривата, средствата за заштита, амбалажата и резервните делови за да избегнете оштетување и двојни набавки.
Прочитај →
Види ја продавницата →
Најчесто поставувани прашања
Заклучок
За бремените овци, најмногу значат чиста и сува бокса, стабилен под, достапна вода и мирно набљудување. Прилагодете ја подготовката на условите на фармата: во повисоките места заштитете го просторот од студ и провев, а во влажните низини решете ги одводнувањето и кондензацијата.
Следете ги промените кај секоја овца, чувајте ја основната опрема подготвена и побарајте ветеринар при тешко јагнење или брзо влошување. Навремената реакција е посигурна од ризична интервенција направена без стручна процена.
