домаАгро колумнаСобирање печурки: календар за 20 јадливи видови со слики

Собирање печурки: календар за 20 јадливи видови со слики

🍄 ШУМСКИ ПЕЧУРКИ
Календар за собирање печурки: кога и како се берат 20 јадливи видови во Македонија

Вргањ, лисичарка, сончарка, рујница, смрчка – кој месец, што се собира и со што. Со по три фотографии од секој вид.

halk bank baner horizontalen ovcar

Собирање печурки е стара навика на многу македонски семејства, а за некои и сериозен дополнителен приход. Но, секоја печурка си има свое време. Вргањот и лисичарката се бараат од јуни до ноември, смрчките само напролет, а зимската пенушарка излегува кога другите веќе ги нема. Во продолжение е целосниот календар за 20 јадливи видови – кога се берат, кој дел од печурката се собира и дали се кинат рачно или се сечат со нож.

Pneumatik baner

Ноември е последниот месец за повеќето есенски видови, па сега е вистинското време да ги проверите и правилата. Една грешка во препознавањето може да чини живот.

Семенарна хоризонтален банер
📌 НАЈВАЖНОТО
  • Главната сезона за повеќето шумски печурки е од јуни до ноември.
  • Смрчките се собираат само напролет, од март до мај.
  • Зимската пенушарка расте цела зима, а белата тополка преку цела година.
  • Повеќето видови се берат рачно – со завртување, за да не се оштети мицелиумот во почвата.
  • Собирајте само печурка што 100% ја познавате. Ако се двоумите – не ја берете.
🌿 СОБИРАЊЕ ПЕЧУРКИ НА КРАТКО
20јадливи видови во календарот
јуни–ноемвриглавна сезона
март–мајсмрчки
13 од 20видови се берат рачно
3 вида– се собира само шапката
кошницаникогаш најлонска кеса

Календар за собирање печурки по месеци

Табелата подолу е изготвена според календарот на Секторот за користење на други шумски производи и заштита на животната средина. Зелените полиња го покажуваат периодот кога видот смее да се собира. Кликнете на името за да отидете до описот и сликите.

Reklamiraj se na zemjodelie.mk
petel baner
ℹ️
Календарот покажува кога печурките смеат да се собираат, а не дали ќе ги има. Дали ќе ги има зависи од дождовите, температурата и надморската височина. По силен дожд и топли денови, печурките излегуваат за 5 до 10 дена.

Рачно или со нож – зошто е важно?

Календарот за секој вид прецизира и начинот на собирање. Ова не е формалност – од тоа зависи дали на истото место ќе има печурки и догодина.

  • Рачно – печурката се фаќа за дршката, внимателно се завртува и се извлекува заедно со шапката. Така не се оштетува мицелиумот (подземниот дел од габата) во почвата. Важи за 13 од 20-те видови, меѓу кои вргањот, лисичарката, рујницата и смрчките.
  • Ножици и нож – печурката се сече на горниот дел од дршката или веднаш под шапката. Се користи кај видови што растат во купови на дрво (меденка, бела тополка, буковка) или кај кои дршката е жилава и не се јаде (сончарка, самовилско каранфилче).
💡
По берењето, дупката во почвата покријте ја со лисја или земја. Така мицелиумот не се суши и следната година ќе има нов род на истото место.

Златни правила при собирање печурки

  1. 1Берете само она што сигурно го познавате. Една фотографија или апликација на телефон не е доволна за препознавање.
  2. 2Непознатите печурки покажете ги на миколог или искусен берач пред да ги готвите.
  3. 3Не берете покрај патишта, депонии и индустриски зони – печурките собираат тешки метали.
  4. 4Носете плетена кошница или платнена торба. Во најлонска кеса печурките се запаруваат и брзо се расипуваат.
  5. 5Не берете премногу млади ни престари примероци. Младите тешко се препознаваат, а старите се расипуваат.
  6. 6Не ги мешајте видовите во иста кошница со непознати печурки – парче од отровна може да заврши во тенџерето.
  7. 7Шумските печурки не се јадат сурови. Секогаш термички добро обработени.
⚠️
Знаци на труење (повраќање, пролив, болки во стомакот, вртоглавица) може да се појават и по 6 до 24 часа – кај најопасните видови, симптомите доцнат. Веднаш јавете се на 194 или 112 и понесете остаток од печурките на преглед.

20 јадливи печурки: како изгледаат и кога се берат

За секој вид од календарот имате по неколку фотографии, периодот за собирање, кој дел се собира, начинот на берење и најважното предупредување за опасните двојници.

ferticrop baner
1

Полски шампињон

Agaricus campestris L.
Полски шампињон (Agaricus campestris)
Фото: Wikimedia Commons
Полски шампињон (Agaricus campestris)
Фото: Byrain / Mushroom Observer / Wikimedia Commons
Полски шампињон (Agaricus campestris)
Фото: E. A. (iNaturalist) / Wikimedia Commons
📅 јули – ноември 🍄 плодно тело ✋ рачно

Бела, свилеста шапка од 3 до 10 cm. Ламелите кај младите печурки се розови, а со стареењето стануваат темнокафеави до речиси црни. На дршката има тенок прстен. Расте на ливади и пасишта, особено таму каде што пасел добиток.

⚠️
Најопасна замена е со белите и зелената пупавка (смртоносно отровни). Тие имаат бели ламели и ќесичка (волва) на основата на дршката. Шампињонот никогаш нема бели ламели кај зрел примерок.
2

Голем шампињон

Agaricus macrosporus
📅 јули – ноември 🍄 плодно тело ✋ рачно

Крупен шампињон, со шапка што може да достигне и до 25 cm. Кај младите е бела, подоцна жолтеникава. Месото е дебело, со благ мирис на бадем или анасон. Расте на ливади и рабови на шуми.

⚠️
Важи истото правило како кај полскиот шампињон: бели ламели и волва на дршката значат пупавка – не собирајте!
3

Сончарка, срнска печурка

Macrolepiota procera
Сончарка, срнска печурка (Macrolepiota procera)
Фото: Chrumps / Wikimedia Commons
Сончарка, срнска печурка (Macrolepiota procera)
Фото: George Chernilevsky / Wikimedia Commons
Сончарка, срнска печурка (Macrolepiota procera)
Фото: Ejdzej / Wikimedia Commons
📅 јули – ноември 🍄 само шапката ✂️ ножици и нож

Една од најкрупните јадливи печурки кај нас – шапката може да има 20–30 cm и е покриена со кафеави лушпи. Дршката е висока, со змиеста шара и подвижен прстен што може да се лизга нагоре-надолу. Се собира само шапката, бидејќи дршката е жилава.

⚠️
Не собирајте мали примероци слични на сончарка – некои мали видови од родот Lepiota се смртоносно отровни. Подвижниот прстен и големината се клучни белези.
4

Булка, јајчарка, царска печурка

Amanita caesarea (Scop.) Pers.
Булка, јајчарка, царска печурка (Amanita caesarea)
Фото: Archenzo / Wikimedia Commons
Булка, јајчарка, царска печурка (Amanita caesarea)
Фото: Alexey Yabs (iNaturalist) / Wikimedia Commons
Булка, јајчарка, царска печурка (Amanita caesarea)
Фото: Wikimedia Commons
📅 јуни – октомври 🍄 плодно тело ✋ рачно

Портокалово-црвена шапка, жолти ламели и жолта дршка, а на основата бела ќесичка (волва). Се појавува од „јајце“, по што го добила народното име јајчарка. Расте во дабови и костенови шуми, во потоплите краишта.

⚠️
Ова е печурка за искусни берачи. Се меша со црвената мувоморка (бели ламели, бели дамки на шапката), а затворените „јајца“ лесно се мешаат со смртоносната зелена пупавка. Никогаш не собирајте затворени јајца.
5

Меденка, фосфорна печурка

Armillaria mellea (Vahl.) Kummer
Меденка, фосфорна печурка (Armillaria mellea)
Фото: Stu's Images / Wikimedia Commons
Меденка, фосфорна печурка (Armillaria mellea)
Фото: George Chernilevsky / Wikimedia Commons
Меденка, фосфорна печурка (Armillaria mellea)
Фото: Mushroom Observer / Wikimedia Commons
📅 август – ноември 🍄 плодно тело ✂️ ножици и нож

Расте во густи купови на пенушки, корени и стебла од листопадни дрвја. Шапката е медено-жолта до кафеава, а на дршката има прстен. Се собираат млади примероци.

⚠️
Меденката мора добро да се свари и термички обработи – сурова или недоготвена предизвикува стомачни тегоби. На дрво растат и отровни видови, меѓу кои смртоносната Galerina marginata.
6

Бела тополка

Agrocybe cylindracea (DC.: Fr.) Maire
Бела тополка (Agrocybe cylindracea)
Фото: Holger Krisp / Wikimedia Commons
Бела тополка (Agrocybe cylindracea)
Фото: Wikimedia Commons
Бела тополка (Agrocybe cylindracea)
Фото: Wikimedia Commons
📅 преку цела година 🍄 плодно тело ✂️ ножици и нож

Расте во купови на тополи, врби и други листопадни дрвја, често во градски паркови и покрај реки. Шапката е белузлава до светлокафеава, а на дршката има прстен. Позната е и како одгледувана печурка.

⚠️
Ако не сте сигурни, не собирајте печурки од дрво – на истите места растат и отровни видови.
7

Летен вргањ

Boletus edulis Bull.:Fr.
Летен вргањ (Boletus edulis Bull.:Fr.)
Фото: Nino Barbieri / Wikimedia Commons
Летен вргањ (Boletus edulis Bull.:Fr.)
Фото: Holger Krisp / Wikimedia Commons
Летен вргањ (Boletus edulis Bull.:Fr.)
Фото: Bernie Kohl / Wikimedia Commons
📅 јуни – ноември 🍄 плодно тело ✋ рачно

Кафеава шапка, а одоздола наместо ламели има сунѓерест слој (цевчиња) – бел кај младите, жолтозелен кај постарите. Дршката е задебелена, со фина бела мрежа. Најбараната шумска печурка, расте во букови, дабови и четинарски шуми.

⚠️
Се меша со горчливиот жолчен вргањ (розеви цевчиња, темна мрежа на дршката) и со сатанскиот вргањ (црвени пори, отровен). Вргањ со црвени пори не се собира без проверка.
8

Волчјо лепче, зрнеста масловка

Suillus granulatus (L.: Fr.) Kuntze
Волчјо лепче, зрнеста масловка (Suillus granulatus)
Фото: Holger Krisp / Wikimedia Commons
Волчјо лепче, зрнеста масловка (Suillus granulatus)
Фото: Holger Krisp / Wikimedia Commons
Волчјо лепче, зрнеста масловка (Suillus granulatus)
Фото: Eric Steinert / Wikimedia Commons
📅 јуни – ноември 🍄 плодно тело ✋ рачно

Расте исклучиво под борови. Шапката е леплива и сјајна, жолто-кафеава, а од порите кај младите излегуваат млечни капки. Нема прстен на дршката.

⚠️
Лепливата кожичка на шапката се лупи пред готвење – кај чувствителни лица може да предизвика стомачни тегоби.
9

Оловно-сива пувка

Bovista plumbea Pers.
Оловно-сива пувка (Bovista plumbea Pers.)
Фото: Jerzy Opioła / Wikimedia Commons
Оловно-сива пувка (Bovista plumbea Pers.)
Фото: Mushroom Observer / Wikimedia Commons
📅 јуни – ноември 🍄 плодно тело ✋ рачно

Мала топчеста печурка без дршка, бела кога е млада, а подоцна оловно-сива. Расте на ливади и пасишта. Јадлива е само додека е внатре целосно бела и цврста.

⚠️
Секоја пувка пресечете ја надолжно. Ако внатре се гледа обликот на мала печурка (шапка и дршка) – тоа е пупавка во фаза на „јајце“ и е смртоносно отровна. Темна внатрешност значи лажна пувка – исто така отровна.
10

Лисичарка

Cantharellus cibarius Fr.
Лисичарка (Cantharellus cibarius Fr.)
Фото: George Chernilevsky / Wikimedia Commons
Лисичарка (Cantharellus cibarius Fr.)
Фото: James Lindsey / Wikimedia Commons
Лисичарка (Cantharellus cibarius Fr.)
Фото: Kryštof Boura (iNaturalist) / Wikimedia Commons
📅 јуни – ноември 🍄 плодно тело ✋ рачно

Жолто-портокалова печурка со шапка во облик на инка. Наместо вистински ламели има дебели набори што се спуштаат по дршката. Има пријатен мирис на кајсија. Расте во букови, дабови и четинарски шуми.

⚠️
Се меша со лажната лисичарка и со отровната Omphalotus olearius, која расте во купови на дрво, најчесто на даб и маслинка. Лисичарката расте од почва, а не од дрво.
11

Црна труба

Craterellus cornucopioides (L.: Fr.) Pers.
Црна труба (Craterellus cornucopioides)
Фото: Jean-Pol Grandmont / Wikimedia Commons
Црна труба (Craterellus cornucopioides)
Фото: Holger Krisp / Wikimedia Commons
Црна труба (Craterellus cornucopioides)
Фото: John Kirkpatrick / Mushroom Observer / Wikimedia Commons
📅 август – ноември 🍄 плодно тело ✂️ ножици и нож

Сиво-црна печурка во облик на труба или инка, шуплива до самата основа. Расте во групи во букови и дабови шуми, меѓу паднатите лисја, и поради бојата тешко се забележува. Многу ароматична, особено сушена.

⚠️
Нема опасни двојници со ваков облик, но собирајте само цели, свежи примероци.
12

Жолто еже

Hydnum repandum L.: Fr.
Жолто еже (Hydnum repandum)
Фото: D. J. Kelly / Wikimedia Commons
Жолто еже (Hydnum repandum)
Фото: Holger Krisp / Wikimedia Commons
Жолто еже (Hydnum repandum)
Фото: Mushroom Observer / Wikimedia Commons
📅 август – ноември 🍄 плодно тело ✋ рачно

Кремаста до бледожолта шапка, а одоздола наместо ламели има ситни бодлички (иглички). По тоа лесно се препознава. Расте во листопадни и четинарски шуми.

⚠️
Постарите примероци се горчливи – собирајте млади печурки.
13

Црвенкасто еже

Hydnum rufescens Pers.
Црвенкасто еже (Hydnum rufescens Pers.)
Фото: Wikimedia Commons
Црвенкасто еже (Hydnum rufescens Pers.)
Фото: jensu (iNaturalist) / Wikimedia Commons
Црвенкасто еже (Hydnum rufescens Pers.)
Фото: Wikimedia Commons
📅 август – ноември 🍄 плодно тело ✋ рачно

Помал роднина на жолтото еже, со портокалово-црвенкаста шапка и исто така бодлички наместо ламели. Расте во исти шуми, често во поголеми групи.

⚠️
Важи истото како кај жолтото еже – постарите примероци се горчливи.
14

Рујница, портокалова млечка

Lactarius deliciosus (L. : Fr.) S.F.Gray
Рујница, портокалова млечка (Lactarius deliciosus)
Фото: George Chernilevsky / Wikimedia Commons
Рујница, портокалова млечка (Lactarius deliciosus)
Фото: Petri Tapola / Wikimedia Commons
Рујница, портокалова млечка (Lactarius deliciosus)
Фото: Wikimedia Commons
📅 јуни – ноември 🍄 плодно тело ✋ рачно

Портокалова шапка со концентрични кругови, која со стареење добива зеленкасти дамки. Кога ќе се скрши, пушта портокалов млечен сок што подоцна позеленува. Расте под борови.

⚠️
Отровната влакнеста млечка (Lactarius torminosus) пушта бел млечен сок и има влакнест раб на шапката. Само портокалов сок значи рујница.
15

Смрчина рујница

Lactarius deterrimus Gröger
Смрчина рујница (Lactarius deterrimus Gröger)
Фото: Coyau / Wikimedia Commons
Смрчина рујница (Lactarius deterrimus Gröger)
Фото: Wikimedia Commons
📅 есен (септември – ноември) 🍄 плодно тело ✋ рачно

Многу слична на рујницата, но расте под смрча. Портокаловиот млечен сок со време поцрвенува, а шапката побрзо зеленее. По вкус се смета за послаба од рујницата.

⚠️
Важи истото правило како кај рујницата – бел млечен сок значи друг вид.
16

Самовилско каранфилче

Marasmius oreades (Bolt. : Fr.) Fr.
Самовилско каранфилче (Marasmius oreades)
Фото: Wikimedia Commons
Самовилско каранфилче (Marasmius oreades)
Фото: iNaturalist / Wikimedia Commons
Самовилско каранфилче (Marasmius oreades)
Фото: Mushroom Observer / Wikimedia Commons
📅 мај – ноември 🍄 само шапката ✂️ ножици и нож

Мала светлокафеава печурка што расте на ливади и тревници во кругови, познати како „самовилски кругови“. Дршката е жилава и може да се витка без да се скрши. Се собира само шапката.

⚠️
Особено внимание: на истите ливади растат мали бели инки (Clitocybe) што се смртоносно отровни. Ова е печурка само за многу искусни берачи.
17

Конусна смрчка

Morchella conica Pers.
Конусна смрчка (Morchella conica Pers.)
Фото: Beentree / Wikimedia Commons
Конусна смрчка (Morchella conica Pers.)
Фото: Holger Krisp / Wikimedia Commons
Конусна смрчка (Morchella conica Pers.)
Фото: Jörg Hempel / Wikimedia Commons
📅 март – мај 🍄 плодно тело ✋ рачно

Пролетна печурка со издолжена, конусна шапка покриена со ќелии како пчелино саќе. Шапката и дршката се целосно шупливи. Расте во шуми, градини, овоштарници и на изгорени површини.

⚠️
Лажната смрчка (Gyromitra esculenta) има мозочеста, збрчкана шапка и не е шуплива – отровна е. Смрчките никогаш не се јадат сурови.
18

Смрчка

Morchella esculenta (L.) Pers.
Смрчка (Morchella esculenta)
Фото: mangoblatt (iNaturalist) / Wikimedia Commons
Смрчка (Morchella esculenta)
Фото: Andreas Kunze / Wikimedia Commons
Смрчка (Morchella esculenta)
Фото: Wikimedia Commons
📅 март – мај 🍄 плодно тело ✋ рачно

Пролетна смрчка со заоблена, жолто-кафеава шапка со длабоки ќелии. Исто така е целосно шуплива. Една од најценетите печурки воопшто.

⚠️
Пресечете ја надолжно – вистинската смрчка е шуплива од врвот до основата. Гответе ја добро.
19

Буковка

Pleurotus ostreatus (Jacq.: Fr.) Kummer
Буковка (Pleurotus ostreatus)
Фото: Jean-Pol Grandmont / Wikimedia Commons
Буковка (Pleurotus ostreatus)
Фото: Holger Krisp / Wikimedia Commons
Буковка (Pleurotus ostreatus)
Фото: Michel Langeveld (iNaturalist) / Wikimedia Commons
📅 јуни – септември 🍄 плодно тело 🔪 нож

Расте на дрво – бука, топола, врба – во етажи, како полици. Шапката е во облик на школка, сива до кафеава, а ламелите се спуштаат по кусата странична дршка. Позната е и како одгледувана печурка.

⚠️
Собирајте само свежи примероци. Ако не сте сигурни во видот, не собирајте печурки од дрво.
20

Зимска пенушарка

Flammulina velutipes
Зимска пенушарка (Flammulina velutipes)
Фото: Archenzo / Wikimedia Commons
Зимска пенушарка (Flammulina velutipes)
Фото: Давид Андронов / Wikimedia Commons
Зимска пенушарка (Flammulina velutipes)
Фото: Trougnouf (Benoit Brummer) / Wikimedia Commons
📅 цела зима 🍄 само шапката 🔪 нож

Една од ретките печурки што растат во зима, дури и по мраз. Расте во купови на пенушки и стебла од листопадни дрвја. Шапката е медено-портокалова и леплива, а дршката е темна и кадифена. Одгледуваната форма е познатата „еноки“ печурка.

⚠️
Голема опасност: на дрво, исто така наесен и во блага зима, расте смртоносната Galerina marginata. Без проверка од стручно лице не ја собирајте.

Збирна табела: календар за собирање на 20 видови

Бр.Народно имеЛатинско имеСе собираВреме на собирањеНачин
1Полски шампињонAgaricus campestris L.Плодно телојули – ноемврирачно
2Голем шампињонAgaricus macrosporusПлодно телојули – ноемврирачно
3Сончарка, срнска печуркаMacrolepiota proceraСамо шапкатајули – ноемвриножици и нож
4Булка, јајчарка, царска печуркаAmanita caesarea (Scop.) Pers.Плодно телојуни – октомврирачно
5Меденка, фосфорна печуркаArmillaria mellea (Vahl.) KummerПлодно телоавгуст – ноемвриножици и нож
6Бела тополкаAgrocybe cylindracea (DC.: Fr.) MaireПлодно телопреку цела годинаножици и нож
7Летен вргањBoletus edulis Bull.:Fr.Плодно телојуни – ноемврирачно
8Волчјо лепче, зрнеста масловкаSuillus granulatus (L.: Fr.) KuntzeПлодно телојуни – ноемврирачно
9Оловно-сива пувкаBovista plumbea Pers.Плодно телојуни – ноемврирачно
10ЛисичаркаCantharellus cibarius Fr.Плодно телојуни – ноемврирачно
11Црна трубаCraterellus cornucopioides (L.: Fr.) Pers.Плодно телоавгуст – ноемвриножици и нож
12Жолто ежеHydnum repandum L.: Fr.Плодно телоавгуст – ноемврирачно
13Црвенкасто ежеHydnum rufescens Pers.Плодно телоавгуст – ноемврирачно
14Рујница, портокалова млечкаLactarius deliciosus (L. : Fr.) S.F.GrayПлодно телојуни – ноемврирачно
15Смрчина рујницаLactarius deterrimus GrögerПлодно телоесен (септември – ноември)рачно
16Самовилско каранфилчеMarasmius oreades (Bolt. : Fr.) Fr.Само шапкатамај – ноемвриножици и нож
17Конусна смрчкаMorchella conica Pers.Плодно теломарт – мајрачно
18СмрчкаMorchella esculenta (L.) Pers.Плодно теломарт – мајрачно
19БуковкаPleurotus ostreatus (Jacq.: Fr.) KummerПлодно телојуни – септемвринож
20Зимска пенушаркаFlammulina velutipesСамо шапкатацела зиманож

Заклучок: собирање печурки со знаење, а не со среќа

Македонските шуми се богати со јадливи печурки, а собирањето печурки може да биде и задоволство и добар приход. Следете го календарот, берете со внимание за да има и за следната сезона, и не ризикувајте со видови што не ги познавате. Ако имате и најмал сомнеж – печурката нека остане во шумата.

Прашања и одговори за собирање печурки

Кога е најдобро време за собирање печурки во Македонија?+−
Главната сезона за повеќето шумски видови е од јуни до ноември, со врв во есен по првите поголеми дождови. Смрчките се собираат од март до мај, а зимската пенушарка во текот на зимата.
Кога се бере вргањот?+−
Според календарот, летниот вргањ се собира од јуни до ноември. Се бере рачно, со внимателно завртување на дршката, за да не се оштети мицелиумот.
Зошто некои печурки се берат рачно, а некои со нож?+−
Кај видовите што растат од почва, рачното завртување го чува мицелиумот. Кај видовите што растат во купови на дрво или имаат жилава дршка, печурката се сече со нож или ножици, на горниот дел од дршката или под шапката.
Можам ли да ја препознаам печурката преку апликација на телефон?+−
Апликациите може да помогнат како прва насока, но не смеете да се потпрете на нив. Некои смртоносно отровни видови многу личат на јадливи. Конечна потврда дава само миколог или многу искусен берач.
Кои отровни печурки најчесто се мешаат со јадливите?+−
Најопасни се зелената и белите пупавки, кои се мешаат со шампињоните и со пувките. Опасни се и белите инки на ливадите (близу самовилското каранфилче), лажната смрчка и Galerina marginata, која расте на дрво.
Дали шумските печурки смеат да се јадат сурови?+−
Не. Шумските печурки секогаш се јадат термички добро обработени. Кај некои видови, како меденката и смрчките, суровите или недоготвените печурки предизвикуваат труење.
Што да правам ако се посомневам на труење со печурки?+−
Веднаш јавете се на 194 или 112 и не чекајте симптомите да поминат. Понесете остаток од печурките или од јадењето за да се утврди видот.
Ми треба ли дозвола за собирање печурки за продажба?+−
Собирањето недрвни шумски производи за продажба е уредено со прописите за шуми. Пред да почнете со комерцијално собирање, информирајте се кај надлежното шумско стопанство и надлежните институции за условите и потребните документи.
⚠️ Напомена: Овој текст е информативен и не е замена за стручна проценка. Пред да консумирате диви печурки, проверете ги кај миколог. При какви било здравствени тегоби, консултирајте се со лиценциран лекар. Информациите за дозволи и прописи треба да се проверат со надлежните институции.

📷 Фотографиите се од Wikimedia Commons и се објавени под слободни лиценци (CC BY, CC BY-SA, CC0 или јавна сопственост). Авторот и изворот се наведени под секоја фотографија.

tigar.mk baner
spot_img
spot_img
spot_img
spot_img
spot_img
spot_img
spot_img
spot_img
spot_img