Кељот и зимските зелки можат да останат на отворено и во студениот период, но покривката сама по себе не решава проблем ако лејата задржува вода. Најголемата опасност често е комбинацијата од влажен корен, кондензација и листови што лежат на мокра агротекстилна покривка.
Во Македонија условите за зимско одгледување зелки се разликуваат меѓу топлите низински места, котлините и повисоките села. На отворена, добро дренирана леја кељот и зимските зелки може да продолжат да се береат постепено, додека во ниско место со тешка почва и задржување вода ризикот од пропаѓање е многу поголем.
Заштитата треба да го намали изложувањето на студениот ветер и наглите промени, а не да создаде затворен влажен простор. Под покривка листовите треба да останат суви колку што е можно, воздухот да се движи, а водата од дождот и топењето да има јасен излез од лејата.
Оваа проверка се однесува на кељ и зимски зелки на отворено, а не на зелена салата и спанаќ. Кај зелките цврстата розета, стеблото и кореновиот врат бараат поинаква контрола: покривката не смее да ги притиска листовите, да ја трие розетата или да ја затвора влагата околу основата.
- Проверете каде оди водата по дожд.
- Проверете ја влагата под површината пред наводнување.
- Поставете ја покривката над носечка конструкција.
📖 ВО ОВОЈ ТЕКСТ
Заклучок
Прво проверете ја лејата, не покривката
Проверете каде оди водата по дожд. Ако се собира околу стеблата, прво решете го одводнувањето, а потоа поставувајте заштита.
Ниските делови од парцелата се први што се заситуваат со вода. Таму студот не е единствениот проблем: коренот останува во студена и безвоздушна почва, а долниот дел од стеблото може да потемни и да омекне. Покривка над таква леја само го продолжува задржувањето на влагата.
Погледнете дали меѓу редовите има оформена бразда или природен пад кон канал, тревна површина или друг безбеден излез. Не е потребно длабоко копање покрај коренот; доволно е внимателно да се отвори плиток пат за површинската вода без да се отсечат корените.
- Отстранете ги вдлабнатините во кои стои вода.
- Не натрупувајте свежа земја врз кореновиот врат.
- Оставете простор меѓу редовите за преглед и чистење.
- Проверете ја лејата по дожд, а не само кога почвата изгледа сува.
Почвата треба да е влажна, но не каллива
Проверете ја влагата под површината пред наводнување. Површината може да изгледа сува од ветер, а под неа почвата да биде заситена.
Кај зимските зелки најдобар знак е рамномерна, умерена влажност без леплива кал околу кореновиот врат. Ако земјата се лепи за обувките и се размачкува со рака, одложете го секое дополнително наводнување и работете на одводнувањето. Газењето по мокра леја ја набива почвата и дополнително го намалува воздухот околу коренот.
Наводнувајте само ако растенијата навистина покажуваат потреба и ако почвата може да ја прими водата без да се создаде баричка. Подобро е водата да се насочи во браздата меѓу редовите отколку да се мокри розетата.
- Избегнувајте наводнување пред подолг период на дожд.
- Не разровкувајте тешка, влажна почва со мотика.
- Отстранете кал што се наталожила на долните листови, без силно кинење.
- Оставете плитка, растресита површина само кога почвата е доволно просушена.
Покривката не смее да лежи врз листовите
Поставете ја покривката над носечка конструкција. Така листовите остануваат суви и не се притискаат од материјалот или од насобраната вода.
Агротекстилот може да помогне против студен ветер и силно ноќно заладување, но неговата корист се намалува ако е затегнат директно врз розетите. Контактот создава влажни точки, го трие листот и го задржува кондензатот токму таму каде што нема проветрување.
Лаковите, ниските тунели или едноставната потпорна рамка треба да бидат стабилни и без остри рабови. Рабовите на материјалот прицврстете ги за да не ги крева ветерот, но оставете можност покривката да се подигне или отвори за проветрување.
- Оставете воздушен простор меѓу највисоките листови и покривката.
- Проверете дали материјалот се трие од врвовите при ветер.
- Не дозволувајте вода да се собира во вдлабнатини на тунелот.
- Прицврстете ги рабовите без целосно да ја затворите лејата.
Проветрувањето ја спречува кондензацијата
Кондензацијата се појавува кога влажниот воздух од почвата и растенијата се лади на внатрешната страна од покривката. Капките потоа паѓаат врз листовите и создаваат услови за омекнување и ширење на гниењето, особено ако розетата е густа или има оштетени делови.
Проверувајте ја внатрешноста на покривката во текот на денот, особено по магливо утро, дожд или нагло затоплување. Ако материјалот е постојано мокар одвнатре, кратко проветрување може да биде покорисно од дополнително затворање. Отворот поставете го на страна заштитена од силен ветер.
Не оставајте широк отвор без потреба во период на студен ветер. Целта е влагата да излезе, а растенијата да не бидат изложени на нагло сушење и механичко оштетување.
- Отворете го тунелот кога внатрешноста е влажна и без струење на воздух.
- Затворете го пред вечер ако условите повторно стануваат студени.
- Не допирајте ги листовите со влажни раце или мокра покривка.
- Отстранете ги паднатите и распаднати листови од основата.
Исчистете го кореновиот врат без повредување
Најчувствителното место е преминот меѓу коренот и стеблото. Кал, растителни остатоци и постојана влажност таму го отежнуваат прегледот и можат да го сокријат почетокот на омекнување.
Отстранете ги пожолтените, скршените и распаднатите долни листови со чист алат или со внимателно откинување, без да го повлекувате целото растение. Листовите што се само надворешно оштетени од студ не мора веднаш да се отстранат ако се цврсти и не допираат кал.
Ако основата на растението е мека, има непријатен мирис или темнее, означете го местото и извадете го заболеното растение кога почвата дозволува работа. Не го оставајте распаднатиот материјал под покривката, бидејќи влагата и контактот со соседните листови го зголемуваат ризикот.
- Работете внимателно за да не ја разлабавите розетата.
- Собирајте го заразениот растителен материјал од лејата.
- Не користете мокри остатоци како покривка околу стеблото.
- Оставете сув и чист простор околу кореновиот врат.
Заштита од студ според местото и изложеноста
Истата покривка нема еднаков ефект на секоја парцела. Јужна, сончева леја со заветрина побрзо се суши и се загрева, додека ниско место во котлина може долго да остане влажно и студено. На повисоки и изложени терени ветерот може да ја исуши почвата и да ја оштети покривката, па стабилното прицврстување е исто толку важно како материјалот.
Во места со чести магли и долготрајна роса, не затворајте ја лејата херметички. Во заветрина, лесна и пропустлива покривка може да биде доволна за ублажување на условите, додека потежок материјал бара поголемо внимание на кондензацијата и тежината врз конструкцијата.
Не натрупувајте влажна слама, свежо покосена трева или лисја директно врз розетата. Таков слој ја задржува водата и може да се слегне врз растението. Ако се користи органски материјал околу редот, тој треба да биде релативно сув и да не го допира кореновиот врат.
- На ниски места приоритет е одводнувањето.
- На ветровити места приоритет е стабилното прицврстување.
- На магливи места приоритет е дневното проветрување.
- На сончеви места следете прегревање и нагло сушење под покривката.
Наводнување и прихрана во студениот период
Зимските зелки обично трошат помалку вода кога растот е забавен, па распоредот не треба да се води само според календарот. Проверете ја почвата под површината и земете ги предвид дождот, маглата, изложеноста и видот на почвата.
Наводнувањето доцна во денот, директно врз розетата, го продолжува периодот на мокри листови. Ако е неопходно, насочете ја водата кон почвата и избегнувајте работа додека листовите се влажни. При тешка почва, помала количина со внимателна проверка може да биде побезбедна од обилно полевање.
Не додавајте прихрана на замрзната, каллива или заситена почва без јасна потреба и агрономска проценка. Вишокот хранливи материи не ја заменува сончевата светлина и проветрувањето, а може да поттикне мек, чувствителен раст.
- Проверете ја влагата пред секое полевање.
- Не мокрете ја розетата без потреба.
- Избегнувајте работа со почвата додека е леплива и натопена.
- Прихраната прилагодете ја на состојбата на насадот, а не само на возраста на растенијата.
Преглед по дожд, магла и студено утро
Кратката контрола по неповолни услови често открива проблем пред да се прошири низ целиот ред. Проверете дали покривката се навалила, дали капки паѓаат врз листовите, дали има нова баричка и дали некое растение е потиснато кон влажната земја.
Разликувајте механичко оштетување од гниење. Лист што е само искинат од ветер може да остане цврст, додека гнилиот дел обично омекнува, потемнува и се шири кон соседното ткиво. Отстранувањето на оштетениот материјал треба да се прави внимателно и со чист алат.
Прегледајте ги и рабовите на тунелот. Ако почвата под нив е еродирана или водата се слева кон редот, променете го начинот на прицврстување и насочете го истекот подалеку од растенијата.
- Проверете ја покривката однатре и однадвор.
- Погледнете го кореновиот врат на неколку растенија во различни делови од лејата.
- Отстранете ја водата што се собира во тунелот.
- Водете белешка каде повторно се појавува влажност или гниење.
Бербата нека биде постепена и чиста
Кај кељот и зелките бербата во повеќе наврати го намалува непотребното отворање и повторно затворање на целата покривка. Земете ги зрелите надворешни листови или главици според намената, а помладите делови оставете ги за понатамошен развој ако се здрави.
Не берете и не сечете кога растенијата се целосно мокри, освен ако постои итна потреба да се отстрани гнил дел. Влажниот материјал полесно се оштетува и нечистотијата се пренесува на алатот. По бербата отстранете ги остатоците што допираат до соседните растенија.
За складирање, избирајте здрави и неоштетени главици или листови. Материјал со меки дамки не треба да се меша со здравата берба, бидејќи проблемот може да продолжи и по внесувањето во ладен простор.
- Берете со чист и остар алат.
- Не оставајте исечени листови на мокра почва.
- Одделете ја оштетената берба од здравата.
- Проверете ја бербата повторно пред кратко или подолго чување.
Едноставна зимска проверка за секоја леја
Пред да ја оставите лејата под покривка, направете краток преглед од едниот до другиот крај. Со тоа ќе ги забележите местата што се сушат премногу, местата каде што се собира вода и растенијата што бараат посебно внимание.
Проверка повторете по обилен дожд, магливо утро или промена на времето. Локалните разлики се доволно големи што соседни парцели може да имаат различна потреба од отворање, наводнување и заштита.
- Почвата пропушта вода и нема барички.
- Кореновиот врат е чист, цврст и без непријатен мирис.
- Покривката не ги допира листовите и не задржува вода.
- Внатрешноста може да се проветри.
- Рабовите и потпорите се стабилни.
- Гнилите листови и растителните остатоци се отстранети.
Прочитајте и на Zemjodelie.mk
Избрани текстови што директно ја дополнуваат темата.
Морковот, цвеклото и целерот бараат суво, ладно и проветрено складиште. Проверете ја визбата или ровот, подигнете ги корените од подот и отстранувајте го гниењето навреме.
Прочитај →
Проверете ги кровот, ѕидовите, подот, вратите и аглите зад палетите за протекување и кондензација пред влагата да стигне до складираните производи.
Прочитај →
Види ја продавницата →
Најчесто поставувани прашања
Заклучок
Кељот и зимските зелки најлесно го поминуваат студениот период на чиста, добро дренирана леја со покривка што пропушта воздух и не лежи врз листовите. Пред секое дополнително затворање проверете ја влагата, кореновиот врат и состојбата на тунелот.
Во ниските и влажни места одводнувањето има предност пред подебела заштита. Редовниот краток преглед по дожд и магла ќе спречи малата кондензација или баричка да се претворат во гниење низ целата розета.
