Зошто многу третмани не даваат резултат

Кога прскањето „не фати”, првата мисла обично е дека препаратот е слаб, лажен или дека штетникот развил отпорност. Во пракса, во огромно мнозинство случаи причината е поинаква: препаратот бил добар, но не стигнал до целта, се разградил пред да делува, или бил применет во погрешен момент.

Меѓународните препораки за добра практика при заштита на растенијата — од ФАО, ЕППО и европската регулатива за одржлива употреба на пестициди — постојано ја нагласуваат истата работа: ефикасноста на еден третман е производ од квалитетот на препаратот и квалитетот на апликацијата. Ако вториот фактор е нула, првиот е неважен.

Кога ќе се разложи една неуспешна апликација, речиси секогаш се наоѓа комбинација од следниве фактори: неисправно pH на водата, температура над дозволената, лоша покриеност поради истрошени дизни, погрешна фаза на развој на штетникот, некомпатибилна мешавина или дожд неколку часа подоцна.

Колку чини една погрешна апликација

Земјоделците обично сметаат само еден трошок — цената на препаратот. Реалната сметка е значително подолга:

Кај интензивни култури како јаболко, домат во заштитен простор, грозје или праска, една пропуштена апликација во критичен момент лесно чини повеќе од целата годишна програма за заштита. Тоа не е претерување — тоа е математиката на пламеницата и на сивата мувла.

Како неправилната употреба создава резистентност

Резистентноста не се создава од самиот пестицид. Таа се создава од селекциски притисок.

Во секоја популација на габа, инсект или плевел постои мал број единки со природна генетска варијација што ги прави помалку чувствителни на одредена активна материја. Кога се аплицира препарат, чувствителните гинат, а отпорните преживуваат и се размножуваат. Ако истата активна материја се користи постојано, за неколку сезони отпорните единки стануваат мнозинство.

Три пракси го забрзуваат овој процес најмногу:

• Потценета доза. Ова е најопасната грешка од аспект на резистентност. Полната етикетирана доза убива и делумно отпорни единки. Половична доза ги остава да преживеат и да се размножат — буквално се прави селекција на отпорни линии.
• Повторување на иста активна материја или иста група. Групите на дејство се означени со кодови — FRAC за фунгициди, IRAC за инсектициди, HRAC за хербициди. Два различни трговски називи можат да бидат од иста група и да немаат никаква разлика во механизмот.
• Прскање врз зрели, бројни популации. Колку е поголема популацијата, толку е поголема веројатноста да содржи отпорни единки.

Практичното правило што го препорачуваат сите меѓународни стручни тела: не користете иста група на дејство повеќе од два последователни третмана, и не повеќе од 2–3 пати во една сезона.

10 најскапи грешки што ги прават земјоделците

1. Мешање препарати без проверка на компатибилност

Што претставува. Комбинирање на два или повеќе препарати во ист резервоар без претходна проверка дали физички и хемиски се поднесуваат.

Зошто се случува. Секој премин со трактор чини гориво, време и гажење на почвата. Логиката „три работи наеднаш” е економски разбирлива.

Видови некомпатибилност:

• Физичка — мешавината се разделува, се згрутчува, создава пена или талог. Типични проблематични комбинации се препарати во форма на емулзија со препарати во форма на суспензија, или додавање масло во веќе густа мешавина.
• Хемиска — активните материи меѓусебно реагираат и се разградуваат. Најпознат пример се бакарните препарати, кои со многу други производи создаваат нерастворливи соединенија.
• Биолошка (антагонизам) — двата препарати работат, но заедно даваат послаб ефект од секој поединечно.

Последици. Затнати дизни и филтри, целосно уништен резервоар со раствор, фитотоксичност, изгубен третман, а во најлош случај — оштетена прскалка.

Како правилно. Прво читање на етикетите — на многу препарати експлицитно се наведени забранети комбинации. Второ, ограничете се на најмногу два, исклучително три препарати. Трето, направете jar test.

Практичен пример. Производител на јаболка меша фунгицид на база на бакар со фолијарно ѓубриво богато со фосфор. По 20 минути прскање, дизните почнуваат да се затнуваат — бакарот со фосфатите создал нерастворлив талог. Резултат: изгубен раствор, два часа чистење и незаштитен насад пред најавен дожд.

2. Користење вода со несоодветно pH

Што е pH. Мерка за киселост или базност на растворот, на скала од 0 до 14. Под 7 е кисело, 7 е неутрално, над 7 е базно (алкално).

Зошто е важно. Голем дел од активните материи се разградуваат во алкална средина — процес наречен алкална хидролиза. Молекулата на активната материја реагира со хидроксидните јони во водата и се распаѓа на неактивни соединенија. Ова не е теорија — процесот тече во резервоарот, пред препаратот воопшто да го допре растението.

Брзината е драматична. Кај чувствителни активни материи, при pH 8–9 полураспадот може да биде под еден час. Тоа значи дека растворот подготвен наутро, оставен два часа, е практично вода.

Кои материи се најчувствителни. Најгенерално, чувствителни се органофосфорните и карбаматните инсектициди, дел од пиретроидите, дел од сулфонилуреа хербицидите и некои фунгициди од групата на фталимидите. Отпорни на кисела средина, а чувствителни на закиселување, се бакарните препарати и препаратите на база на сулфур — кај нив закиселувањето е грешка.

Како се мери. Со дигитален pH-метар (најточно, потребна е повремена калибрација) или со лакмус ленти за широк опсег. pH-метар од среден ранг се исплаќа за една сезона.

Како се коригира. Со комерцијални средства за закиселување и кондиционирање на водата, кои обично содржат и индикатор за боја. Правилен редослед: прво се наполни резервоарот со вода, се закисели водата, се провери pH, па дури тогаш се додаваат препаратите. Закиселувањето по додавањето на препаратот е бесмислено — разградбата веќе почнала.

Практичен пример. Земјоделец од Овче Поле прска инсектицид со бунарска вода со pH 8,4 и висока тврдост. Ефектот е делумен, штетникот се враќа за пет дена. Следната апликација, со истиот препарат но со коригирано pH на 5,5, дава целосна контрола. Разликата не била во препаратот.

3. Прскање при високи температури

Што се случува. При покачување на температурата се менуваат три работи истовремено: брзината на испарување на капките, состојбата на кутикулата на листот и физиолошката состојба на растението.

Клучни детали. Препаратите на база на сулфур се фитотоксични при температури над приближно 28–30°C. Минералните и парафинските масла во жештина создаваат изгореници. Бакарните препарати во комбинација со висока температура и висока влажност предизвикуваат некрози на лист и плод, особено кај млади насади.

Дополнително, во екстремна жештина растението ги затвора стомите и ја задебелува восочната обвивка. Системичните препарати, кои мораат да навлезат внатре, влегуваат значително послабо.

Како правилно. Прскајте кога температурата е под 25°C, а релативната влажност над 50%. Практично тоа значи рано наутро — но дури откако ќе испари росата — или во доцните вечерни часови. Секогаш проверувајте ја етикетата, бидејќи дел од препаратите имаат експлицитно наведен температурен опсег.

4. Прскање при силен ветер

Што е drift. Заношење на капките од прскањето со воздушна струја надвор од целната површина. Дел од препаратот никогаш не стигнува до културата.

Колкава е загубата. При неповолни услови, значителен дел од аплицираната количина може да заврши надвор од целта. Тоа е директна финансиска загуба, но и правен и еколошки проблем.

Ризици.

• Соседни култури — хербицид заносен врз соседно лозје, овоштарник или градинарска парцела предизвикува оштетувања за кои одговара оној што прскал.
• Пчели — заносен инсектицид врз цветна вегетација во близина е една од најчестите причини за труење на пчелни семејства.
• Води и живеалишта — заношење кон водотек е кршење на прописите за заштитни зони.
• Луѓе — куќи, дворови, патишта.

Како правилно.

• Идеална брзина на ветер: 3–7 км/ч (лесно движење на лисјата).
• Не прскајте при потполно затишје — тогаш се јавува температурна инверзија и ситните капки лебдат во воздухот со часови, а потоа се поместуваат непредвидливо.
• Не прскајте при ветер над 10–12 км/ч.
• Користете дизни што даваат покрупни капки (антидрифт дизни) кога условите се гранични.
• Намалете го притисокот — повисок притисок значи поситни капки и повеќе занос.
• Држете ја лајсната што поблиску до целта.
• Почитувајте ги заштитните зони кон води и соседни парцели.
• Никогаш не прскајте инсектициди врз цветна вегетација во текот на денот. Ако третманот е неопходен, се изведува навечер, по завршување на летот на пчелите.

5. Прскање пред дожд или веднаш по дожд

Што е rainfast период. Времето потребно препаратот да се фиксира на површината на растението или да навлезе во ткивото, по кое дождот повеќе не го отстранува. Овој период е различен за секој препарат и е наведен на етикетата.

Ориентациски вредности:

Клучна разлика. Контактните препарати остануваат на површината — обилен дожд ги измива. Системичните навлегуваат внатре и по апсорпцијата дождот не им наштетува.

Кога се повторува третманот. Ако врнело пред истекот на rainfast периодот, третманот се повторува. Ако врнело подоцна, но врнежот бил обилен (над 20–25 mm), кај контактни препарати заштитата е делумно измиена и вреди да се процени повторување. Кај интензивен пораст, нов, незаштитен лист исто така бара нов третман без оглед на дождот.

Внимание и на другата страна. Прскање врз мокар лист или врз росна површина е исто така грешка — растворот се разредува и се слева на земја, а покриеноста станува нерамномерна.

6. Непочитување на каренцата

Што е каренца. Периодот, изразен во денови, што задолжително мора да помине од последното третирање до бербата, за резидуите на активната материја да паднат под законски дозволената граница (МДК — максимално дозволена концентрација на резидуи).

Што е работна забрана. Тоа е нешто друго и често се меша. Работната забрана е периодот по прскањето во кој е забранет влез на луѓе во третираната површина без заштитна опрема. Изразена е во часови, не денови.

Овие вредности се ориентациски. Точната каренца за секој конкретен препарат е наведена на етикетата и таа е единствената меродавна.

Последици од непочитување.

• Здравствени — резидуи над дозволените граници во храна.
• Законски — прекршочна одговорност, а во потешки случаи и построга.
• Економски — одбиена пратка при инспекција, изгубен договор со откупувач, а кај извоз — потенцијално блокирање на цела серија испораки од земјата.

Најопасна ситуација. Култури со континуирана берба — домат, краставица, боранија, јагода. Тука се бере на секои 2–3 дена, а каренцата е 5–7 дена. Секој третман мора да биде испланиран пред бербата, не помеѓу.

Како правилно. Водете писмена евиденција за секое прскање: датум, парцела, култура, препарат, доза, количина вода, каренца, планиран датум на берба. Ова не е бирократија — тоа е доказ во случај на контрола и алатка за планирање.

7. Неправилна доза

Премала доза. Најчеста причина е штедење или страв од фитотоксичност. Последиците се двојни: делумна контрола (штетникот се враќа) и — што е далеку посериозно — забрзана селекција на отпорни единки.

Преголема доза. Причина е логиката „повеќе значи посигурно”. Последиците се фитотоксичност (изгореници, деформации, застој во раст), поголеми резидуи со ризик од пречекорување на каренцата, непотребен трошок, а кај некои препарати и оштетување на корисната фауна.

Клучен принцип. Дозата на етикетата е утврдена низ повеќегодишни опити како најмала количина што дава сигурна ефикасност. Тоа не е препорака за преговарање.

Внимание на начинот на изразување. Дозата може да биде наведена како:

• количина по хектар (на пр. 1,5 l/ha) — тогаш количината вода не влијае на дозата;
• концентрација (на пр. 0,15%) — тогаш количината препарат зависи директно од количината вода.

Мешањето на овие два начина е една од најчестите пресметковни грешки. Ако етикетата вели 0,15%, а вие ставите 300 l вода наместо 1000 l, сте ставиле три пати помалку препарат по хектар.

8. Лошо калибрирана прскалка

Најдобриот препарат, во точна доза, со совршено pH, дава нула ако не стигне рамномерно до целта.

Дизни. Дизната е најевтиниот и најзанемарен дел од прскалката. Со работа таа се троши — отворот се шири, протокот расте, распрсканоста се влошува. Меѓународната пракса препорачува замена кога протокот на дизната отстапува повеќе од 10% од номиналниот.

Притисок. Повисок притисок не значи подобра заштита. Тој дава поситни капки, поголем занос и побрзо испарување. Работете во опсегот што го препорачува производителот на дизната.

Количина вода. Премала количина значи слаба покриеност; преголема значи слевање и загуба. Ориентациски: полски култури 200–400 l/ha, овоштарници и лозја 400–1000 l/ha зависно од волуменот на крошната.

Брзина. Двојно поголема брзина значи половична количина по хектар. Брзината мора да биде онаа со која е извршена калибрацијата.

9. Неправилна лична заштитна опрема

Ризиците. Најголем дел од изложеноста при работа со пестициди доаѓа преку кожата, не преку дишење. Најизложени се рацете при подготовка на растворот, и лицето и вратот при прскање.

Најчести грешки.

• Кожни или платнени ракавици — тие ја впиваат течноста и ја држат во контакт со кожата подолго од да немате ништо.
• Латекс ракавици — не се отпорни на органски растворувачи.
• Прскање во кратки ракави и без маска „бидејќи е топло”.
• Работна облека што се пере заедно со семејната.
• Јадење, пиење или пушење за време на работа.
• Носење на истата облека дома, во кабината, во куќата.

Правилно ракување. Работната облека се пере одделно од останатата, со претходно испирање. Ракавиците се мијат однадвор пред соблекување и се фрлаат кога се оштетени. Маската и филтрите се чуваат во затворена кеса, а филтрите имаат ограничен рок на употреба по отворањето. По секое прскање — туширање, не само миење раце.

10. Неправилно складирање на пестициди

Температура. Оптимална е стабилна температура меѓу 5 и 30°C. Замрзнувањето е особено штетно за препаратите во форма на суспензија — активната материја кристализира и повеќе не се раствора рамномерно. Прегревањето над 35–40°C ја забрзува разградбата.

Сонце. Директната светлина ја разградува активната материја и низ пластичната амбалажа. Магацинот мора да биде затемнет.

Влажност. Прашкастите и гранулираните формулации во влажен простор се спекнуваат и повеќе не се раствораат правилно.

Рок на употреба. Секој препарат има рок наведен на амбалажата. По неговото истекување ефикасноста не е загарантирана, а во некои случаи производот станува и опасен.

Безбедност. Складот мора да биде заклучен, надвор од дофат на деца и животни, проветруван, со под што не впива, физички одвоен од храна, добиточна храна, семенски материјал и вода за пиење. Препаратите се чуваат исклучиво во оригинална амбалажа со читлива етикета — преточувањето во шишиња од сокови е меѓу најопасните пракси што постојат на село.

Празната амбалажа се исплакнува трипати, водата од исплакнувањето се додава во резервоарот, а амбалажата се предава во системот за собирање. Никогаш не се користи повторно и не се пали.

Најголеми митови за пестицидите

• Мит 1: „Ако ставам двојна доза, ефектот ќе биде двоен.” Не. Над одредена концентрација ефектот застанува, а расте само ризикот од фитотоксичност и резидуи.
• Мит 2: „Ако прскам почесто, ќе имам подобра заштита.” Почестото прскање со иста активна материја директно ја забрзува појавата на резистентност.
• Мит 3: „Скапиот препарат е секогаш подобар.” Цената зависи од патентен статус, формулација и маркетинг. Постариот, поевтин препарат од права група во права фаза дава подобар резултат од скап препарат применет погрешно.
• Мит 4: „Може да се меша сè што е течно.” Некомпатибилноста е физичка и хемиска реалност, а не прашање на агрегатна состојба.
• Мит 5: „Каренцата е препорака.” Каренцата е законска обврска и основа за контрола на резидуи.
• Мит 6: „Ако прскам навечер, дождот утре нема врска.” Има врска — важен е rainfast периодот, не времето од денот.
• Мит 7: „Природните и биолошките средства не бараат мерки на претпазливост.” Многу препарати од природно потекло се токсични, имаат каренца и бараат заштитна опрема. Природно не значи безопасно.
• Мит 8: „Резидуите се проблем само за извоз.” Резидуите се проблем за секој што ја јаде храната, вклучувајќи го и производителот и неговото семејство.
• Мит 9: „Ако штетникот е сè уште жив по два дена, препаратот не работи.” Дел од современите инсектициди прво предизвикуваат престанок на хранење, а смртноста настапува подоцна. Оценка се прави по 5–7 дена.
• Мит 10: „Прскањето во безветрие е најдобро.” При потполно затишје се јавува температурна инверзија — ситните капки остануваат суспендирани и подоцна се движат непредвидливо на голема далечина.
• Мит 11: „Добрата прскалка не бара калибрација.” Дизните се трошен дел кај секоја прскалка, без исклучок.
• Мит 12: „Ако не гледам штетник, нема потреба од евиденција.” Евиденцијата е законска обврска и единствена одбрана при контрола.

Практична чек-листа пред секое прскање

Како правилно се подготвува растворот

Редоследот на додавање не е формалност — тој ја одредува дали мешавината ќе биде стабилна.

Чекор 1. Наполнете го резервоарот со половина од предвидената количина вода. Вклучете ја мешалката.

Чекор 2. Коригирајте го pH на водата и проверете со мерач или лента.

Чекор 3. Додајте кондиционер за вода ако е потребен (за тврда вода).

Чекор 4. Додајте ги препаратите по следниов редослед:

Чекор 5. По секој додаден препарат оставете мешалката да работи 1–2 минути пред да го додадете следниот. Прашкастите формулации претходно се размешуваат во кофа со вода до хомогена каша.

Чекор 6. Долијте ја преостанатата вода до полн волумен, со вклучена мешалка.

Чекор 7. Адјувантите и маслата се додаваат последни, никогаш во празен или полупразен резервоар.

Чекор 8. Растворот се употребува веднаш. Стоење подолго од 2–3 часа значи разградба, таложење и разделување.

Најважни фактори што влијаат на успешноста на прскањето

Табела: најчести грешки и решение

Табела: кога НЕ треба да се прска

Најчесто поставувани прашања (FAQ)

1. Може ли да се мешаат два или повеќе пестициди во една прскалка?

Може, но само по проверка. Прво прочитајте ги етикетите — многу препарати изрично наведуваат со што не смеат да се комбинираат. Второ, ограничете се на најмногу два, исклучиво три препарати; секој дополнителен драстично ја зголемува веројатноста за некомпатибилност и фитотоксичност. Трето, за секоја нова комбинација направете jar test во тегла со 500 ml вода и пропорционално намалени дози, оставете 15–30 минути и проверете за талог, згрутчувања, слој на површината, промена на боја или загревање. Ако има било што од тоа, комбинацијата не се користи. Внимавајте особено на бакарни препарати, кои со голем број производи создаваат нерастворливи соединенија, и на препарати на база на сулфур. Секогаш почитувајте го редоследот на додавање според типот на формулација и оставајте ја мешалката да работи меѓу секое додавање.

2. Како да знам дали pH на водата е соодветно за прскање?

Со мерење — проценка „на око” не постои. Најточен е дигитален pH-метар, кој бара повремена калибрација со стандардни раствори. Поевтина алтернатива се лакмус лентите за широк опсег, кои се доволно прецизни за практична употреба. Мерете ја водата од изворот што реално го користите, бидејќи бунарска, изворска и градска вода имаат различни вредности, а истиот бунар може да варира низ сезоната. За мнозинството инсектициди и системични фунгициди оптималната зона е pH 5,0–6,5. Ако вредноста е над 7,5, задолжително коригирајте со средство за закиселување. Важен детал: прво водата, потоа корекцијата на pH, па дури тогаш препаратите. Исклучок се бакарните и сулфурните препарати — кај нив закиселувањето е грешка.

3. Кога е најдобро време од денот за прскање?

Најдобри се раните утрински часови и доцните вечерни часови. Наутро условите се идеални — ниска температура, висока релативна влажност, слаб ветер — но задолжително почекајте да испари росата, бидејќи прскање врз мокар лист го разредува растворот и дава нерамномерна покриеност. Вечерното прскање, по 19–20 часот, има дополнителна предност: пчелите веќе не летаат, па ризикот за опрашувачите е драстично намален. Тоа е задолжителен избор кога се третираат култури во цветање или кога во близина има цветна вегетација. Избегнувајте го периодот меѓу 11 и 18 часот во топлите месеци — тогаш испарувањето е најголемо, растението е под стрес и апсорпцијата е најслаба.

4. Дали смее да се прска кога температурата е над 30°C?

Не се препорачува. Над 30°C ситните капки испаруваат пред да го допрат листот, растението ги затвора стомите па системичните препарати влегуваат слабо, а ризикот од фитотоксичност значително расте. Препаратите на база на сулфур се фитотоксични веќе над приближно 28–30°C, а минералните масла и бакарните препарати создаваат изгореници при висока температура. Над 35°C прскањето практично нема смисла. Ако третманот е неодложен — на пример при силен притисок на болест пред најавен дожд — единствената прифатлива опција е доцна вечер, кога температурата ќе падне под 25°C. Секогаш проверете ја етикетата: дел од препаратите имаат експлицитно наведен горен температурен праг.

5. Што ќе се случи ако ставам поголема доза од препорачаната?

Ефектот нема да биде посилен, но проблемите ќе бидат реални. Прво, се јавува ризик од фитотоксичност — изгореници по рабовите на листот, деформации, застој во раст, опаѓање на цвет или млад плод. Второ, резидуите остануваат подолго во растението, што значи дека каренцата наведена на етикетата веќе не е доволна и производот може да биде над законски дозволената граница при берба. Трето, тоа е чист непотребен трошок. Четврто, кај некои препарати повисоката доза посилно ја погодува и корисната фауна — предаторски гриња, паразитоидни осички, опрашувачи. Дозата на етикетата е добиена од повеќегодишни полски опити како најмала количина што дава сигурна ефикасност.

6. Што значи каренца и зошто мора да се почитува?

Каренцата е бројот на денови што задолжително мора да поминат од последното прскање до бербата, за резидуите од активната материја да паднат под максимално дозволената концентрација. Таа не е препорака — тоа е законска обврска и основа за инспекциска контрола. Непочитувањето носи три вида последици: здравствени, за секој што ја јаде храната; законски, во вид на прекршочна одговорност; и економски, преку одбиена пратка, раскинат договор со откупувач или блокиран извоз. Најголем ризик носат културите со континуирана берба — домат, краставица, боранија, јагода — каде се бере на секои два-три дена, а каренцата е пет до седум. Кај нив секој третман мора да се испланира однапред. Водете писмена евиденција за секое прскање со планиран датум на берба.

7. Што да направам ако заврне дожд веднаш по прскањето?

Одлуката зависи од два фактора: колку време поминало и каков препарат е употребен. Секој препарат има rainfast период — време потребно да се фиксира или да навлезе во ткивото. Кај системичните фунгициди тој е обично 1–2 часа, кај контактните 2–4 часа, а кај лисно апсорбираните системични хербициди и 4–6 часа. Ако дождот дошол пред истекот на тој период, третманот се повторува. Ако дошол подоцна, кај системичните препарати нема потреба од повторување, а кај контактните зависи од количината врнеж — над 20–25 mm заштитниот слој е делумно измиен и повторувањето е оправдано. Независно од дождот, ако културата во меѓувреме формирала значителна нова лисна маса, таа е незаштитена и бара нов третман.

8. Колку долго може да стои подготвениот раствор во прскалката?

Најкратко можно. Правилото е дека растворот се подготвува непосредно пред употреба и се троши истиот ден. По неколку часа стоење се случуваат три работи: активните материи со чувствителност на pH продолжуваат да се разградуваат, суспензиите се таложат на дното и мешавината повеќе не е хомогена, а кај некои комбинации се јавува разделување на фази. Практична граница е 2–3 часа со повремено мешање. Ако сте принудени да прекинете прскањето, вклучете ја мешалката пред продолжување и не оставајте раствор преку ноќ. Останатиот раствор никогаш не се истура на едно место, во канал или во водотек — се разредува и се аплицира на веќе третирана површина.

9. Како правилно да се исчисти прскалката по третманот?

Прво испразнете го остатокот на веќе третирана површина. Потоа исплакнете го резервоарот со чиста вода, пуштете ја водата низ целиот систем — црева, лајсна, дизни — и испразнете. Повторете го тоа најмалку трипати; секое исплакнување со помала количина е поефикасно од едно со голема. Извадете ги и исчистете ги сите филтри и дизни одделно, со мека четка, никогаш со жица или со дување со уста. Кај хербицидите, особено кај оние што делуваат во многу мали количини, задолжително користете специјално средство за чистење на прскалка — остаток од хербицид во резервоарот може целосно да уништи следната култура што ќе ја третирате. Водата од чистењето се аплицира на третираната површина, не во канализација.

10. Како да ја намалам можноста за појава на резистентност?

Со четири мерки што работат заедно. Прво, ротирајте ги групите на дејство — секој препарат има код (FRAC за фунгициди, IRAC за инсектициди, HRAC за хербициди), а два различни трговски називи можат да бидат од иста група. Не користете иста група повеќе од два последователни третмана. Второ, секогаш применувајте ја полната етикетирана доза — потценетата доза остава делумно отпорни единки да преживеат и е директна селекција на резистентност. Трето, прскајте рано, врз мали популации и во најосетливата фаза на организмот, а не откако бројот ќе експлодира. Четврто, комбинирајте со немапни мерки — плодоред, отпорни сорти, отстранување растителни остатоци, проветреност на насадот, следење со феромонски и лепливи стапици. Хемијата е последната алка во интегралната заштита, не првата.

Речник на поими

15 златни правила за правилна употреба на пестициди

1. Прво утврдете го проблемот, потоа изберете препарат. Прскање „за секој случај” е трошок и селекциски притисок без корист.
2. Прочитајте ја целата етикета. Дозата е една реченица од целата инструкција.
3. Мерете го pH на водата. Тоа е најевтината мерка со најголем ефект врз ефикасноста.
4. Никогаш не мешајте без jar test. Петнаесет минути проверка спасуваат цел резервоар.
5. Не прскајте над 30°C и не прскајте на ветер над 10 км/ч.
6. Почитувајте го rainfast периодот. Проверката на прогнозата е дел од третманот.
7. Секогаш применувајте ја полната етикетирана доза. Половична доза е фабрика за резистентност.
8. Ротирајте ги групите на дејство. Различно име не значи различен механизам.
9. Калибрирајте ја прскалката најмалку еднаш годишно. Дизните се трошен дел.
10. Прскајте рано во развојот на проблемот, врз мали популации и во најосетливата фаза.
11. Носете комплетна заштитна опрема. Најголемиот дел од изложеноста е преку кожата.
12. Почитувајте ја каренцата без исклучок и планирајте ги третманите однапред според бербата.
13. Заштитете ги пчелите. Никогаш инсектицид врз цветна вегетација во текот на денот.
14. Чувајте ги препаратите во оригинална амбалажа, во заклучен и затемнет простор.
15. Водете писмена евиденција за секое прскање. Тоа е и законска обврска и најдобра алатка за учење од сопственото искуство.