По бербата на винското грозје: хигиена и подготовка на лозјето

По бербата на винското грозје, лозјето останува со растителни остатоци, оштетени ластари и делови што не секогаш се забележуваат додека трае бербата. Токму овој период е погоден за санитарен преглед и бележење на проблемите, пред лозите целосно да влезат во мирување.

Првиот чекор не треба да биде обилно ѓубрење, ниту пак резидба без план. Потребно е да се отстранат можните извори на зараза, да се провери здравствената состојба на стеблата и дрвото, а потоа одлуките за исхрана, резидба и евентуални третмани да се темелат на реалната состојба на секој блок.

Добро направената евиденција по парцели му овозможува на лозарот напролет да не се потпира само на сеќавање. Запишаните симптоми, приносот, бујноста, состојбата на ластарите и потребните поправки создаваат практична основа за следната производна година.

Санитарното чистење започнува веднаш по бербата

При првиот преглед соберете ги сите мумифицирани и заболени гроздови што останале на лозите, како и оние што паднале на почвата. Остатоците со симптоми на сиво гниење можат да презимат и во следната вегетација да придонесат за нова зараза, особено ако останат во влажна и густа средина.

Заболените гроздови и растителниот материјал не треба да се оставаат во меѓуредот. Не ги ставајте ниту во обичен компост, бидејќи со тоа заразениот материјал може повторно да се врати во насадот. Изнесете ги надвор од лозјето и постапете според локалните правила за безбедно отстранување. Длабоко закопување може да биде соодветно за одредени случаи, ако условите и локалните правила го дозволуваат.

Опаднатите заболени листови исто така заслужуваат внимание. Во насади со историја на пламеница, нивното отстранување или соодветно внесување во почвата може да ја намали количината на презимен заразен материјал.

• Соберете ги гроздовите и од лозите и од почвата.
• Одделете го сомнителниот материјал од здравите растителни остатоци.
• Не оставајте заболени остатоци во меѓуредот и не ги користете во обичен компост.

Прегледајте ги ластарите пред зимската резидба

Откако ќе се отстранат гроздовите и поголемиот дел од растителните остатоци, прегледајте ги ластарите по редови. Барајте избелени делови, црни точки, пукнатини, некрози и недоразвиено или недоволно зрело дрво. Симптомите не се секогаш еднакви по целата парцела, па затоа прегледот треба да ги опфати и бујните и послабите делови од насадот.

Кај црната дамкавост, заразените ластари можат да останат извор на спори повеќе години. Сомнителните делови обележете ги уште сега, за при резидбата да бидат отстранети со поголема прецизност. Не е практично целиот насад автоматски да се третира само затоа што на неколку лози се забележани симптоми.

За посистематски преглед, во прирачниците за интегрална заштита се користи инспекција на околу 200 лози по хектар. Избраните лози треба да дадат слика за надворешноста и внатрешноста на надземната маса, како и за ниските, густите и потешко проветруваните делови.

• Означете ги сомнителните лози со трајна ознака по ред и парцела.
• Запишете го видот на симптомот, а не само општата проценка дека лозата е „слаба“.
• Споредете ги симптомите со приносот, бујноста и состојбата на дрвото.

Стеблата, краците и старото дрво бараат посебно внимание

На стеблата, краците и постарото дрво проверете дали има знаци на рак и трулеж. Потемнето или некротирано дрво, вдлабнатини, пукање на кората и постепено слабеење на поединечни лози се причини за дополнителен преглед. Овие знаци не се доволни сами по себе за автоматска одлука за третирање на целата парцела.

Слабата лоза не мора секогаш да има иста причина. Можно е проблемот да е поврзан со болест, оштетување, неповолна исхрана, преоптоварување со род или нарушена потпора. Затоа корисно е да се споредат нејзината состојба, приносот и развојот во текот на сезоната.

При обележувањето користете едноставен систем: број на ред, број на лоза и кратка забелешка. Така зимската резидба може да биде насочена кон конкретните лози, без непотребно отстранување здраво дрво.

• Проверете го спојот меѓу стеблото, краците и ластарите.
• Одделете ги лозите со локален симптом од оние со општо слабеење.
• Фотографирајте или запишете ги невообичаените случаи за споредба во следната сезона.

Резидбата планирајте ја според состојбата на насадот

Планирањето на резидбата треба да следува по целосното опаѓање на листот, кога подобро се гледа состојбата на дрвото и односот меѓу родните и вегетативните делови. Изведувајте ја во сув период и, кога условите дозволуваат, подоцна во фазата на мирување.

Избегнувајте големи засеци непосредно пред или за време на влажно време. Свежите рани полесно можат да станат пат за инфекции. Кај лозите со сомнителни или некротирани делови, резидбата треба да се планира така што заболениот материјал ќе биде отстранет и изнесен од насадот.

Пред да започнете, разгледајте ги белешките за приносот и бујноста. Лоза со прекумерна густина, недоволно созреано дрво или слаб род не треба да се третира со ист пристап како здрава и рамномерно развиена лоза.

• Почекајте листот целосно да опадне за полесна процена на дрвото.
• Изберете суви услови за работа и избегнувајте големи засеци во влажно време.
• Подгответе план по блокови, а не една шема за целото лозје.

Поправете ја потпорната конструкција пред новиот пораст

По бербата полесно се забележуваат свиткани или скршени колци, разлабавени сидра, оштетени жици и места каде што системот ја изгубил затегнатоста. Направете преглед по редови и поправете ги критичните точки пред следната вегетација, кога новите ластари повторно ќе создадат оптоварување.

Добро поставената конструкција ги држи ластарите подигнати и овозможува подобро воздушно струење. Со тоа се намалува задржувањето на влага во зоната на гроздовите, што е корисно за ограничување на условите погодни за сиво гниење.

Поправките не треба да се ограничат само на видливите оштетувања. Проверете дали жиците се функционални по целата должина на редот и дали потпорите се стабилни во почвата.

• Проверете колци, сидра, жици и затегнатост.
• Заменете ги скршените или нестабилните делови.
• Забележете ги редовите што бараат поголема санација или нова потпора.

Опремата исчистете ја пред преместување во здрав блок

Ножиците, пилите, тракторските приклучоци и друга опрема можат да пренесат растителен материјал, нечистотија или штетници од сомнителен во здрав дел од лозјето. По работа во блок со симптоми, отстранете ги насобраните остатоци и темелно исчистете ја опремата.

Дезинфекцијата треба да биде дел од работната рутина особено ако во насадот е забележан лозов штитест или брашнест инсект. Опремата не треба да се преместува во незаразен насад без санитаризација и визуелна проверка.

Чистењето е корисно и за одржување на алатот. Острите и чисти ножици овозможуваат попрецизни засеци при резидбата, а редовната проверка ги открива оштетувањата пред почетокот на зимската работа.

• Исчистете ја опремата од сок, кора, ластари и земја.
• Посветете посебно внимание на алатот користен во сомнителни блокови.
• Не внесувајте нечисти приклучоци и алати во здрав насад.

Ѓубрењето нека почека до резултатите од анализата

Есенската прихрана не треба да се одредува само според навика или според тоа како изгледа лозата на прв поглед. Пред внесување поголеми количини ѓубрива направете анализа на почвата. Каде што е можно, одлуката дополнете ја со листова или петиоларна анализа, податоци за приносот и процена на бујноста.

Таквиот пристап помага да се избегне непотребен трошок, токсичност и нерамнотежа меѓу хранливите елементи. Насад со силен пораст и насад со слаб развој немаат иста потреба, дури и ако се наоѓаат на блиски парцели.

Со азотот во есен треба да се постапува особено внимателно. Прекумерна или предоцна примена може да поттикне нов пораст што нема доволно време да созрее и може да ја зголеми густината на надземната маса.

• Земете почвена анализа пред поголема инвестиција во ѓубрива.
• Разгледајте ги приносот, бујноста и состојбата на дрвото.
• Не внесувајте азот автоматски и без процена на реалната потреба.

Есенските третмани се избираат според конкретната болест

Есенски третман не треба да се применува по календар или со ист препарат за секој проблем во лозјето. Одлуката треба да се темели на болеста што навистина е забележана, нејзината јачина, временските услови и фазата во која се наоѓа лозата.

Процената за сиво гниење, пепелница, пламеница, црна дамкавост или симптоми на дрвенести заболувања не е иста. Отстранувањето на заразениот материјал и резидбата може да имаат различна улога во зависност од причинителот, па затоа сомнителните случаи не треба да се решаваат со универзална шема.

Се користат само фитофармацевтски производи регистрирани за соодветната намена во Македонија. Етикетата, дозволената употреба, дозата и сите ограничувања мора да се почитуваат. Без сигурна дијагноза и проверка на регистрацијата, подобар пристап е консултација со стручно лице отколку произволно прскање.

• Идентификувајте ја конкретната болест пред да планирате третман.
• Проверете дали производот е регистриран за соодветната намена во Македонија.
• Следете ја етикетата и не комбинирајте препарати без стручна основа.

Направете записник по блокови за следната сезона

На крајот од постбербениот преглед составете краток записник за секоја парцела или блок. Запишете ја сортата, приносот, појавата на сиво гниење, пепелница или пламеница, бројот и местоположбата на заболени лозови, состојбата на ластарите и дрвото, како и потребните поправки.

Во истиот документ внесете дали е земена почвена анализа, кои дополнителни анализи се потребни и кои делови треба да се следат напролет. Белешката може да биде едноставна табела, тетратка или дигитална евиденција, но треба да биде доволно прецизна за повторно да се користи при резидбата и прихраната.

Најпрактичен редослед на работа е: собирање на заразен материјал, преглед и означување на лозите, чистење на опремата, поправка на потпората, анализа на почвата, а потоа планирање на резидбата и евентуалните третмани.

1. Водете одделни белешки за секој блок.
2. Запишете ги симптомите и бројот на проблематични лози.
3. Поврзете ги податоците со приносот, бујноста и резултатите од анализите.
4. Користете го записникот при зимската резидба и раните пролетни мерки.

Заклучок

Подготовката на лозјето по бербата на винското грозје се гради од неколку поврзани чекори: чистење на заразениот материјал, внимателен преглед, означување на слабите лози, одржување на потпората и опремата и анализа пред прихрана.

Кога овие активности се направени навреме и по блокови, зимската резидба и пролетната заштита се темелат на реални податоци, а не на општа шема. Така лозарот полесно го намалува ризикот од презимени зарази и ги контролира непотребните трошоци.

Најчесто поставувани прашања