Договорен откуп за земјоделски производи: што мора да стои во договорот

Договорениот откуп може да му обезбеди на земјоделецот сигурен купувач и однапред познати услови за пласман. Сепак, потписот сам по себе не е доволна заштита ако договорот ја остава цената на „договор по бербата“, квалитетот на слободна проценка или исплатата без конкретен датум.

Пред да се засее нивата или да се насади површината, производителот треба да знае што точно произведува, колкава количина се очекува, по која формула ќе се пресмета цената и кои трошоци може да бидат одземени. Секој услов што влијае врз конечниот приход треба да биде дел од договорот или од јасен прилог потпишан од двете страни.

Практичната проверка продолжува и при предавањето. Приемницата, кантарната белешка, резултатите од анализите и доказот за плаќање се исто толку важни колку и самиот договор.

Проверете со кого склучувате договор

Пред потпис побарајте го полниот назив на откупувачот, седиштето, ЕМБС, телефонскиот број, електронската адреса и името на лицето овластено за договорирање. Проверете и дали откупувачот е запишан во соодветниот регистар што го води Министерството за земјоделство за конкретната категорија производи.

Постојат одделни категории за овошје, винско грозје, жита и маслодајни семиња, градинарски култури, тутун, млеко, мед и други производи. Регистрацијата не го заменува внимателното читање на договорот, но е корисна проверка пред вложувањето во производство.

Договорот треба да го потпише лице што има овластување да го застапува откупувачот. Побарајте свој потпишан примерок веднаш, а не само фотографија или усно уверување дека документот ќе биде доставен подоцна.

• Полниот назив и седиштето на откупувачот
• ЕМБС и контакт-лице
• Производната категорија за која е регистриран откупувачот
• Датум, потпис и печат или друг соодветен знак на двете страни

Опишете го производот и количината без нејасни формулации

Во договорот треба прецизно да стои културата, сортата или типот на производот, површината, планираната количина, периодот на берба и местото на испорака. Кај производи што се предаваат во повеќе наврати, треба да се наведе дали количината е вкупна или се одредува по испорака.

Изрази како „приближна количина“, „според можностите на производителот“ или „според потребите на откупувачот“ оставаат простор за различно толкување. Ако приносот може да отстапува поради временски услови, тоа може да се уреди со јасен опсег и постапка за известување.

Договорете и кој го организира транспортот, на која локација се предава производот и кој го носи ризикот до моментот на прием. Така се избегнува спор дали количината е предадена, преземена или сè уште е на товар на производителот.

• Култура, сорта или тип
• Површина и договорена количина
• Планиран период и динамика на испорака
• Место на прием и одговорност за транспортот

Разликувајте фиксна цена, минимум и пазарен репер

Фиксната цена е однапред утврден износ по килограм или друга единица мерка. Таа не треба да се менува без писмен анекс потпишан од двете страни. Во договорот наведете дали износот е бруто или нето и дали во него се вклучени транспортот, амбалажата и други трошоци.

Минимално гарантираната цена значи дека откупувачот гарантира исплата најмалку до наведениот износ. Доколку пазарните услови или квалитетот овозможуваат повисока цена, договорот треба да објасни како се утврдува дополнителниот износ.

Кај цената според пазарен репер не е доволно да пишува само „по пазарна цена“. Мора да се наведе кој пазар, индекс или официјален извор се користи, за кој период, дали се зема просек, најниска или најчеста цена и на кој датум се утврдува конечниот износ.

Цената на производителот, откупната цена, продажната цена и цената на зелен или големопродажен пазар не се автоматски исти. Договорот мора да каже која точно категорија се применува.

• Фиксна цена: износот е познат однапред и се менува само писмено
• Минимално гарантирана цена: постои долна граница, со можност за повисока исплата
• Пазарен репер: цената зависи од однапред утврдена формула и извор

Квалитетот мора да се мери, а не само да се опишува

Критериумите за прием треба да бидат доволно прецизни за производителот да може да ги провери пред испораката. Во зависност од културата, тоа може да значи влажност, нечистотии, зрелост, големина, боја, оштетувања, здравствена исправност, класа или присуство на остатоци од препарати.

Ако договорот се повикува на стандард, техничка спецификација или интерен правилник, документот треба да биде приложен и потпишан. Откупувачот не треба по бербата еднострано да воведува нови критериуми или да менува класирање.

Уредете што се случува со производот што не ја исполнува првата класа. Можностите може да бидат прием со пониска класа и цена, дополнително сортирање или целосно одбивање, но секоја одлука треба да има причина и писмен запис.

• Мерливи параметри за секоја класа
• Прилог со стандард или спецификација
• Постапка за производ што отстапува од бараните услови
• Писмена причина при одбивање

Одбитоците мора да имаат формула и горна граница

Нечистотиите, повисоката влажност, оштетените плодови, несоодветната амбалажа, анализите, транспортот или складирањето може да влијаат врз конечната исплата. Затоа во договорот треба да стои дали трошокот е вклучен во цената, се плаќа одделно или се одбива од пресметката.

За секој дозволен одбиток наведете како се утврдува процентот, кој зема примерок, кој врши мерење или анализа и колкав е највисокиот можен одбиток. Општа клаузула дека откупувачот може „по проценка“ да ја намали цената не дава доволно проверлив критериум.

При приемот побарајте пресметка од која се гледа бруто количината, секој одбиток, нето количината, цената и конечниот износ. Ако се користи лабораториски резултат, треба да биде поврзан со конкретната пратка.

• Параметарот што предизвикува одбиток
• Методот на земање примерок и анализа
• Процентот или формулата за намалување
• Горната граница на одбитокот
• Лицето или лабораторијата што го утврдува резултатот

Мерењето и приемот треба да остават трага

Договорот треба да објасни дали се мери бруто тежина, тара и нето тежина, која вага се користи, кој ја обезбедува и дали земјоделецот може да присуствува на мерењето. Кантарната белешка треба да ги содржи датумот, податоците за возилото или пратката, бруто тежината, тарата, нето тежината и потписот или идентификацијата на овластеното лице.

Приемот може да биде без забелешка, со пониска класа или цена, или со целосно одбивање. Одбивањето треба да биде запишано со причина, количина, датум и потпис. Усно кажано „не го примаме“ не е доволна документација за подоцнежен спор.

Побарајте копија од приемницата и кантарната белешка веднаш по предавањето. Ако има несогласување, внесете забелешка пред потпис или испратете писмена реакција истиот ден, со наведување на пратката и спорниот податок.

• Бруто, тара и нето тежина
• Идентификација на вагата или откупното место
• Присуство на производителот или негов претставник
• Кантарна белешка и приемница за секоја испорака
• Писмен запис при намалена класа или одбивање

Рокот и начинот на плаќање внесете ги со конкретни податоци

Формулацијата „исплата по завршување на откупот“ не кажува кога ќе стигне парите. Договорот треба да наведе дали се плаќа по секоја испорака или по конечниот прием, кој документ го активира рокот, на која сметка се врши уплатата и како се потврдува плаќањето.

Ако има аванс, репроматеријали или компензација, внесете ја нивната вредност, датумот на предавање и начинот на пребивање со конечната исплата. Исто така, договорете кој ги плаќа амбалажата, транспортот, анализите и складирањето.

За земјоделецот е корисно во сопствената евиденција да ги спои договорот, приемницата, пресметката и банкарската потврда. Така секоја испорака може да се поврзе со конкретен износ.

• Рок на плаќање по испорака или по конечен прием
• Документ што го активира рокот
• Банкарска сметка и начин на потврда на уплатата
• Правила за аванс, репроматеријали и компензација
• Поделба на транспортните, амбалажните и аналитичките трошоци

Предвидете рекламација и контролен примерок

Договорот треба да каже каде и кому се поднесува рекламација, во кој период по приемот, кој може да побара повторно мерење или анализа и кој го сноси трошокот. Ова е особено корисно кога спорот се однесува на влажност, нечистотии, класа или оштетувања.

За спорни примероци може да се предвиди запечатен контролен примерок што го чуваат двете страни. Друга можност е анализата да ја врши независна лабораторија, според однапред договорена постапка.

Рекламацијата треба да го содржи бројот на приемницата, датумот, количината, спорниот критериум и барањето на производителот. Чувајте ја кореспонденцијата, фотографиите и сите приложени документи.

• Адреса или контакт за поднесување приговор
• Постапка за повторно мерење или анализа
• Правила за контролен примерок
• Начин на избор и плаќање независна лабораторија
• Рок и форма на писмен одговор

Промените нека бидат само писмени

Цената, количината, рокот на испорака, местото на приемот или критериумите за квалитет не треба да се менуваат само со телефонски разговор. Секоја промена нека биде внесена во анекс со датум и потпис од двете страни.

Писмената форма не е корисна само при спор. Таа спречува и недоразбирање меѓу лице што ја договорило соработката, магационерот, контролорот и лицето што врши исплата.

Земјоделецот треба да чува комплетна папка или дигитална архива: договор и анекси, приемници, кантарни белешки, лабораториски резултати, фактури или пресметки, потврди за плаќање и електронска или писмена комуникација.

• Договор и сите анекси
• Приемници и кантарни белешки
• Резултати од анализи и пресметки
• Фактури, потврди за плаќање и кореспонденција
• Фотографии од документи при секоја испорака

Проверете ја врската со поддршката и направете последна контрола

Кај одделни мерки поддршката може да зависи од предавање на производот кај регистриран откупувач или преработувач. Условите се менуваат според годишната програма и конкретната култура, па не треба да се потпирате на стара информација или усно ветување.

Проверете дали името на откупувачот, приемниците и доказите за предадена количина се усогласени со важечките услови за поддршка. Договорот не е замена за проверка на актуелната програма.

Пред потпис, одговорете на пет прашања: колкава количина се договара, по која формула ќе се плати, како се утврдува квалитетот, кои одбитоци се дозволени и до кој датум се очекува исплатата. Ако некој одговор е „ќе се договориме подоцна“, документот бара дополнување.

• Проверете ги условите за конкретната култура и година
• Усогласете ги договорот и приемниците со потребната документација
• Побарајте писмена потврда за секоја промена
• Не започнувајте производство со отворени клучни прашања

Заклучок

Добар договор за откуп не е долг по секоја цена, туку прецизен во деловите што го одредуваат приходот. Пред сеидба или садење побарајте јасна цена или формула, мерлив квалитет, проверливо мерење, ограничени одбитоци и рок на плаќање.

Својот примерок од договорот чувајте го заедно со приемниците, кантарните белешки, анализите и доказите за уплата. Така секоја испорака останува документирана, а несогласувањето може да се провери врз основа на записи, а не на усни тврдења.

Најчесто поставувани прашања