По бербата и опаѓањето на листот, насадот треба внимателно да се прегледа за мумифицирани плодови, суви гранчиња и растителни остатоци со знаци на болест. Навременото отстранување го намалува количеството заразен материјал што ќе остане до напролет, но не значи дека секој паднат лист или секое суво гранче треба автоматски да се изнесе од насадот.
Откако крошните ќе се разредат, полесно се гледаат плодови што останале на гранките, оштетувања од болести и суви делови скриени во внатрешноста на овошките. Таквиот преглед е особено корисен во насади каде што во текот на сезоната имало гниење на плодови, сушење на гранчиња или ширење на дамкавост.
Потребно е да се разликува што претставува ризичен извор на зараза, што може да се уситни и што може да остане на почвата без да создава дополнителен проблем. Одлуката зависи од видот на овошката, претходните симптоми, влажноста на местото и надморската височина. Во повлажни и постудени предели растителните остатоци обично се разградуваат побавно отколку во топли, проветрени насади.
Санитарното чистење не е замена за дијагноза. Ако симптомите не се јасни, подобро е да се зачува примерок или фотографија за стручна проценка, наместо веднаш да се избере препарат или да се изврши непотребно третирање.
- Поминете низ секој ред и отстранете ги мумифицираните плодови.
- Соберете ги плодовите што се исушени, поцрнети, набрани, со вдлабнатини или со остатоци од гниење.
- Сувото гранче не е автоматски заразено.
Почнете со преглед по редови
Поминете низ секој ред и отстранете ги мумифицираните плодови. Не прегледувајте само оддалеку: дел од заразените плодови остануваат во внатрешноста на крошната, во вилушките на гранките или висат на кратки плодни гранчиња.
Прегледот треба да биде систематичен. Започнете од едниот крај на редот, означете ги дрвјата со повеќе проблеми и проверете ја и зоната под крошната. Така ќе се разликуваат изолирани оштетувања од проблем што се повторува низ целиот насад.
Во помали овоштарници може да се направи визуелна карта со белешка за редот и видот на симптомот. Кај поголеми површини корисно е да се издвојат делови со различна почва, надморска височина или изложеност, бидејќи условите често влијаат врз појавата на болестите.
- Прегледајте ги и надворешните и внатрешните гранки.
- Проверете ја почвата под крошната, особено околу стеблото.
- Означете ги дрвјата кај кои се повторува сушење или гниење.
- Работете по редови за да не се прескокнат делови од насадот.
Мумифицирани плодови не треба да останат во крошната
Соберете ги плодовите што се исушени, поцрнети, набрани, со вдлабнатини или со остатоци од гниење. Овие плодови не треба да останат ниту на гранките, ниту натрупани под дрвото, бидејќи можат да бидат извор на заразен материјал во следната сезона.
При берењето често остануваат плодови што не биле забележани поради лисната маса или затоа што биле оштетени од град, инсекти или птици. По опаѓањето на листот, тие полесно се забележуваат и треба внимателно да се симнат без непотребно кршење на здравите гранчиња.
Собраните мумифицирани плодови не ги оставајте во плитка купчина покрај насадот. Ако имаат јасни знаци на гниење или сушење, однесете ги надвор од производната зона и постапете со нив според можностите на фармата. Не ги користете како храна за животни без проценка дека се безбедни.
- Соберете ги мумифицираните плодови од гранките.
- Исчистете ги и плодовите што лежат непосредно под крошната.
- Не ги мешајте сомнителните плодови со здрав растителен материјал за компостирање.
- Не ги оставајте во вреќи или купови покрај првиот ред.
Разликувајте суво гранче од гранче со сомнителна повреда
Сувото гранче не е автоматски заразено. Може да биде последица од преоптоварување со род, суша, механичко оштетување, измрзнување од претходна сезона или засенување во крошната.
При прегледот барајте промени на кората, вдлабнати или потемнети делови, рани, неправилни задебелувања и јасна граница меѓу живото и сувото ткиво. Ако сушењето се шири од одредена рана или се повторува на повеќе дрвја, не го третирајте само како обично стареење на гранката.
Сомнителните суви делови се издвојуваат за резидба во соодветни суви услови. Кај поголеми гранки не треба да се прават груби резови само за да се заврши работата побрзо, бидејќи големите рани потешко зараснуваат и можат да станат нов влез за проблеми.
- Проверете дали гранчето е целосно суво или има живи пупки.
- Барајте рани, потемнување и неправилни задебелувања.
- Издвојте ги повторливите симптоми за стручна проценка.
- Не отстранувајте големи гранки без јасна причина и план.
Што да се исече и како да се оддели материјалот
Гранките со јасни знаци на сушење, рани или сомнителни промени треба да се отсечат до здраво ткиво, но само ако симптомот е доволно јасен и ако резидбата може безбедно да се изведе. Не оставајте исечени гранки во меѓуредот, под крошната или покрај стеблото.
Одделете го материјалот уште при собирањето. Здравите, тенки и чисти гранчиња може да се уситнат и да се искористат за подобрување на органската материја, ако во насадот нема сомнеж дека се заразени. Сомнителните и јасно заболени гранки не треба да се мешаат со материјалот наменет за површинско оставање.
Алатот исчистете го од сокови и растителни остатоци при преминување од едно проблематично дрво на друго. Особено внимателно работете во делови со повторливо сушење, бидејќи нечист алат може механички да пренесе материјал на свежите резови.
- Здравите тенки гранчиња може да се уситнат само ако се без симптоми.
- Сомнителните гранки одделете ги од чистиот материјал.
- Не оставајте исечоци во купови под крошната.
- Исчистете го алатот при преминување меѓу сомнителни дрвја.
Паднати листови: не сите се третираат еднакво
Паднатиот лист не се третира исто во секој насад. Листовите без видливи симптоми може да се уситнат и да се внесат плитко во почвата или да се остават да се разложуваат во услови каде што нема историја на сериозни листни болести.
Листовите со многу дамки, предвремено сушење или други знаци на заболување не треба едноставно да се собираат во куп под крошната. Во густ, влажен насад тие се разградуваат бавно, а растителниот материјал останува во близина на следната лисна маса.
Во повисоките и поладни подрачја, каде што влагата подолго се задржува, вниманието кон површинските остатоци треба да биде поголемо. Во суви, проветрени и сончеви места разградувањето може да биде побрзо, но тоа не е причина автоматски да се остават остатоци со јасни симптоми.
- Разделете чисти листови од листови со видливи дамки.
- Уситнете го чистиот лист за побрзо разградување.
- Не создавајте дебели, влажни наслаги под стеблото.
- Следете ги локалните услови наместо да применувате исто правило на сите парцели.
Кога растителниот материјал може да се компостира
Чисти листови и ситни гранчиња може да се компостираат ако се одделени од мумифицирани плодови и материјал со јасни знаци на болест. Купот треба да има добра мешавина од сув и влажен материјал, а не да биде составен само од влажни листови.
За сомнителните остатоци, домашното или ладното компостирање не дава доволно сигурност дека проблемот ќе се намали. Таквиот материјал е подобро да се изнесе од производната зона и да не се користи веднаш како прекривка околу овошките.
Не мешајте во компост материјал што е натопен со непознати препарати или со други отпадоци од фармата. Ако се користи компост во овоштарник, треба да биде добро разложен и без препознатливи растителни делови.
- Компостирајте само чист и правилно одделен материјал.
- Не ставајте мумифицирани плодови во обичен домашен компост.
- Избегнувајте користење недоразложени остатоци околу стеблата.
- Не мешајте растителен отпад со амбалажа или непознати хемиски остатоци.
Алат, ракавици и редослед на работа
Чистењето е поефикасно ако прво се отстранат плодовите од крошната, потоа се соберат остатоците од почвата, а дури потоа се изврши ограничена санитарна резидба. Таквиот редослед спречува повторно газење и расфрлање на веќе собраниот материјал.
Користете остри и исправни ножици или пили. Тапиот алат прави гмечење и нерамни рани, а скршените гранчиња често оставаат непотребно голема површина за зараснување. За повисоки крошни користете стабилна опрема и не импровизирајте со нестабилни подлоги.
Ракавиците и облеката исчистете ги по работа во делови со сомнителни симптоми. Складирајте ги алатите суви, а пилите и ножиците проверете ги пред следната употреба.
- Работете од чистите кон проблематичните делови само ако алатот се одржува чист.
- Користете остар алат со исправна рачка и механизам.
- Не се качувајте на нестабилни гајби или импровизирани подлоги.
- Соберете го отпадот пред да преминете на следниот ред.
Прилагодување според насадот и височината
Во низинските и потоплите овоштарници, остатоците може побрзо да се разложуваат, но повисоката влажност во густа крошна и наводнувани парцели може да го продолжи задржувањето на проблематичниот материјал. Во ридските и повисоките места, студот и влагата често го забавуваат распаѓањето, па санитарниот преглед не треба да се одложува до моментот кога повторно ќе започне вегетацијата.
Разликите постојат и меѓу видови и сорти. Густа крошна, тесни вилушки и многу кратки плодни гранчиња задржуваат повеќе плодови и листови. Кај млади насади, механичкото оштетување од обработка или животни може да биде почеста причина за суви делови отколку зараза.
Затоа мерката треба да се прилагоди на конкретната парцела. Насад со мал број симптоми не бара исто чистење како дел каде што гниењето или сушењето се повторувало низ повеќе редови.
- Забележете дали парцелата е влажна, проветрена или изложена на долготрајна роса.
- Разделете ги младите насади од старите при проценката на причините.
- Проверете ги местата со густа крошна и слабо сушење по дожд.
- Не претворајте едно локално оштетување во правило за целиот овоштарник.
Што да не се прави без јасна дијагноза
Не применувајте препарат само затоа што во насадот има суво гранче или паднат лист. Ист симптом може да има различна причина, а изборот на средство, времето на примена и ограничувањата зависат од конкретниот проблем, овошниот вид и одобрението за употреба.
Не отстранувајте голем дел од крошната во обид да го „исчистите“ дрвото. Прекумерната резидба може да создаде големи рани, да го наруши обликот на крошната и да ја зголеми чувствителноста на следните временски услови.
Не палете растителни остатоци во близина на овошки, пластеници, суви треви или објекти. Освен ризикот од пожар и оштетување, неконтролираното горење не е замена за правилно одделување и отстранување на сомнителниот материјал.
- Побарајте стручна проценка при нејасни или повторливи симптоми.
- Не мешајте различни причини за сушење во една дијагноза.
- Не правете силна резидба без план за формирање на крошната.
- Не користете препарат, доза или рок без проверена етикета и јасна причина.
Практична проверка пред напуштање на насадот
На крајот направете уште еден краток обикол на парцелата. Проверете дали нешто останало на најниските гранки, во вилушките на скелетните гранки или зад стеблата каде што материјалот тешко се забележува.
Одделете ги чистите од сомнителните остатоци и запишете каде се појавувале симптомите. Белешката ќе помогне при следниот преглед и ќе спречи секоја година одново да се работи без да се знае кои делови од насадот се проблематични.
По чистењето не треба да останат мумифицирани плодови, купови сомнителни гранки или влажни наслаги со заболени листови под крошните. Ако остане нејасен проблем, оставете го материјалот за проценка наместо да носите брза одлука за третирање.
- Проверете ги најниските и внатрешните гранки.
- Направете белешка за редовите со повторливи симптоми.
- Одделете го отпадот според ризикот, а не само според големината.
- Оставете ја зоната под крошната чиста од мумифицирани плодови и сомнителни гранки.
Прочитајте и на Zemjodelie.mk
Избрани текстови што директно ја дополнуваат темата.
Есенски преглед на овошките по бербата: откријте рани од механизација, глодање, пукнатини и места со вода, па обележете ги и санирајте ги правилно.
Прочитај →
Чистиот појас околу младите овошки ја намалува конкуренцијата од трева и го олеснува откривањето глодари. Научете како да поставите малч и заштита без да ја оштетите кората.
Прочитај →
Види ја продавницата →
Најчесто поставувани прашања
Заклучок
По опаѓањето на листот, најпрво отстранете ги мумифицираните плодови и јасно сомнителните остатоци, а потоа проценете што може да се уситни или компостира. Чистите листови и гранчиња не треба автоматски да се третираат како отпад, но материјалот со знаци на болест не треба да остане под крошната.
Работете според условите на конкретната парцела во Македонија: влажноста, височината, густината на крошната и историјата на симптомите ја одредуваат потребната темелност. Без сигурна дијагноза, санитарното чистење е разумна прва мерка, а примената на препарат треба да се разгледува одделно и внимателно.
