По 21 тон вратени на 29 октомври, бугарската агенција за храна запре нова пратка од 19.350 килограми. Вкупно над 40 тони македонски јаболка за неколку дена не влегоа на пазарот на ЕУ. Што се знае, што не се знае и што значи ова за нашите овоштари.
Јаболка вратени од Бугарија – втор пат за помалку од една недела. Бугарската агенција за безбедност на храната (БАБХ) на 2 ноември соопшти дека забранила влез на пратка македонски јаболка од 19.350 килограми, откако лабораториските анализи покажале остатоци од пестициди над максимално дозволените граници. Пратката не ги исполнува безбедносните стандарди и ќе биде вратена во Македонија.
Само неколку дена порано, на 29 октомври, истата агенција запре друга пратка македонски јаболка од 21.089 килограми. Таму не станувало збор за пречекорено ниво, туку за остаток од пестицид чија употреба е забранета во ЕУ.
- 2 ноември: вратени 19.350 kg јаболка – пестициди над дозволеното ниво.
- 29 октомври: вратени 21.089 kg јаболка – пестицид забранет во ЕУ.
- Вкупно 40.439 kg македонски јаболка запрени на бугарската граница за една недела.
- Двете пратки се откриени при засилените контроли на увезено свежо овошје и зеленчук во Бугарија.
- Јавно не се објавени името на извозникот, активната материја ниту измерените вредности.
Јаболка вратени од Бугарија: што се случи на границата?
Двете пратки ги запрела Бугарската агенција за безбедност на храната во рамки на засилените контроли на свежо овошје и зеленчук што влегуваат во Бугарија. Од секоја пратка се земени примероци за лабораториска анализа.
| Датум | Количина | Причина според БАБХ | Исход |
|---|---|---|---|
| 29 октомври 2026 | 21.089 kg | Остаток од пестицид забранет за употреба во ЕУ | Вратена во Македонија |
| 2 ноември 2026 | 19.350 kg | Остатоци од пестициди над максимално дозволените нивоа | Вратена во Македонија |
| Вкупно | 40.439 kg |
Бидејќи Бугарија е членка на ЕУ, пратките воопшто не влегоа на европскиот пазар. БАБХ најави дека контролите продолжуваат.
ℹ️Разликата е важна: „над дозволеното ниво“ значи дека препаратот е дозволен, но остатокот е поголем од границата. „Забранет пестицид“ значи дека активната материја воопшто не смее да се користи во ЕУ – и тогаш речиси секој пронајден остаток е проблем.
Што сè уште не се знае?
Во соопштенијата на бугарската агенција не се наведени:
- кои активни материи се пронајдени и во колкави количини;
- колку е пречекорувањето – дали малку над границата или повеќекратно;
- кој е извозникот и од кој регион потекнуваат јаболката;
- на кој граничен премин се запрени пратките.
Јавно не е објавено ни што ќе се случи со пратките по враќањето во Македонија – дали Агенцијата за храна и ветеринарство (АХВ) ќе направи нови анализи и под кои услови.
Ова не е прв случај оваа есен
Бугарија во последните месеци засилено ги проверува увезените овошје и зеленчук за остатоци од пестициди. Македонски производи биле враќани и претходно:
- Август 2026: Бугарија врати околу 11,6 тони македонски пиперки поради прекумерни остатоци од пестициди. АХВ ја потврди пратката.
- Септември 2026: АХВ информираше дека во претходните три месеци биле вратени четири пратки – три со пиперки од Бугарија и една со трпезно грозје од Црна Гора.
- Октомври–ноември 2026: двете пратки јаболка, вкупно над 40 тони.
Засилените бугарски контроли не се насочени само кон Македонија. Се проверуваат пратки од повеќе земји, а враќани се и производи од други држави. Но неколку македонски случаи по ред значат и поголемо внимание кон нашите пратки во иднина.
Што значи „максимално дозволено ниво“ на пестициди?
Максималното дозволено ниво (МДН, на англиски MRL) е највисоката количина остаток од одредена активна материја што смее да остане во или на производот. Во ЕУ ги уредува Регулативата 396/2005. За материи без посебно определена граница важи општа граница од 0,01 mg/kg.
Неколку работи што е добро да се знаат:
- МДН не е граница на отровност, туку граница на добра земјоделска пракса – колку остаток останува кога препаратот правилно се користи. Пречекорување е прекршок, но не значи автоматски непосредна опасност по здравјето. Тоа го проценуваат надлежните органи.
- Според Законот за безбедност на храната, македонските максимални нивоа се усогласени со вредностите на ЕУ. Значи, правилата се исти – разликата е во контролата.
- Кај забранетите материи нема „безбедна количина“ за пазарот на ЕУ – се применува најниската граница што може да се измери.
Што се случува со вратените пратки?
Ова е прашањето што најмногу ги интересира потрошувачите. Кај претходните вратени пратки пиперки, АХВ соопшти дека производите повторно биле анализирани во Македонија, во повеќе лаборатории. Бидејќи резултатите биле негативни, двете пратки биле пуштени на пазар или за преработка. Слично било постапено и со вратеното грозје, а една пратка пиперки вратена од Хрватска била уништена.
Различните резултати во две земји отвораат прашања за кои досега нема јавно објаснување – за методите, примероците и времето на анализа. За јаболката засега нема официјална информација што ќе се случи со нив.
⚠️Без паника: вратени се две пратки, а не целиот македонски род. Голем дел од македонските јаболка редовно и без проблем се извезуваат. Но секој вратен камион е удар врз довербата во целото македонско овошје – не само врз еден извозник.
Што значи ова за македонските овоштари?
Јаболкото е еден од најважните извозни производи на македонското овоштарство, особено за Преспа и другите овоштарски краеви. Секоја пратка јаболка вратени од Бугарија има последици и за оние што немаат никаква вина:
- поголема контрола на сите македонски пратки, со повеќе земање примероци и подолго чекање на граница;
- дополнителни трошоци за анализи, складирање и транспорт;
- притисок врз откупната цена ако купувачите почнат да бараат дополнителни гаранции;
- штета за угледот – купувачот во ЕУ не гледа име на производител, гледа „Македонија“.
Затоа вратените пратки се проблем за сите – не само за извозникот чија стока е запрена.
Како да ги заштитите своите јаболка од враќање?
Најголем дел од пречекорувањата не се од намера, туку од грешки во прскањето. Еве што зависи од вас:
Користете само регистрирани препарати за јаболко. Пред купување проверете дали активната материја е дозволена – и во Македонија и во земјата каде ќе се извезува.
Почитувајте ја каренцата. Тоа е бројот на денови меѓу последното прскање и бербата, наведен на етикетата. Прскање „за секој случај“ пред берба е најчеста причина за пречекорување.
Не ја зголемувајте дозата и не мешајте повеќе препарати со иста активна материја. Повеќе не значи подобро.
Водете дневник на прскање: датум, препарат, доза, парцела. Купувачите сè почесто го бараат, а вам ви е доказ ако има спор.
Не купувајте препарати без етикета или од непроверени извори. Забранетите материи често влегуваат токму така.
Пред извоз направете анализа во акредитирана лабораторија. Анализата чини многу помалку од вратен камион.
Прашајте агроном за програма на заштита прилагодена за извоз, особено ако продавате во ЕУ.
💡Совет: ако продавате на откупувач што извезува, прашајте кои пазари ги снабдува и какви се барањата. Некои купувачи во ЕУ бараат и пониски остатоци од законската граница.
Заклучок: македонското јаболко не смее да се врати трет пат
Две пратки јаболка вратени од Бугарија за една недела не значат дека македонското јаболко е лошо. Но тоа е јасен сигнал дека контролите на граница се построги и дека една грешка во еден овоштарник може да му наштети на угледот на сите.
За потрошувачите е важно АХВ јавно да објасни што ќе се случи со вратените јаболка. За овоштарите – правилна заштита, почитување на каренцата и анализа пред извоз. Само така македонското јаболко ќе го задржи местото на европскиот пазар.
Најчесто поставувани прашања
Колку македонски јаболка врати Бугарија? +−
Две пратки за една недела: 21.089 kg на 29 октомври и 19.350 kg на 2 ноември 2026, вкупно 40.439 kg.
Зошто беа вратени јаболката? +−
Во првата пратка е пронајден пестицид забранет во ЕУ, а во втората остатоци над максимално дозволените нивоа.
Кои пестициди се пронајдени? +−
Бугарската агенција не ги објавила активните материи ниту измерените вредности.
Дали вратените јаболка ќе завршат на македонскиот пазар? +−
Засега нема официјална информација. Кај претходните вратени пиперки, АХВ направи нови анализи и ги пушти на пазар откако резултатите беа негативни.
Дали македонските правила за пестициди се поблаги од европските? +−
Не. Македонските максимални нивоа на остатоци се усогласени со вредностите на ЕУ. Разликата е во контролата и почитувањето.
Што е каренца? +−
Најкраткиот период меѓу последното прскање и бербата, наведен на етикетата на препаратот. Ако не се почитува, остатоците може да бидат над дозволеното.
Дали е опасно да се јадат јаболка над дозволеното ниво? +−
Пречекорувањето е прекршок, но не значи автоматски непосредна опасност. Ризикот го проценуваат надлежните органи според материјата и количината.
⚠️Напомена: Текстот се заснова на соопштенијата на Бугарската агенција за безбедност на храната и на информациите од АХВ објавени до 4 ноември 2026. Правилата за пестициди, регистрираните препарати и барањата за извоз проверете ги со надлежните институции – АХВ и Фитосанитарната управа, и со вашиот агроном.
