Кај младите смокви и калинки, зимската штета често започнува на местото каде што стеблото излегува од почвата. Во топлите јужни положби потребна е умерена заштита, додека на повисоки и изложени места поголем ризик носат студениот ветер, задржаната вода и претерано затворениот коренов врат.
Младите смокви и калинки не реагираат исто на зимата во сите делови на Македонија. Насад на сончева јужна падина, со лесна и добро дренирана почва, има поинакви услови од младо растение во котлина, на тешка почва или на место изложено на северен ветер.
Пред заштитата треба да се провери теренот, а не само висината на стеблото. Ако водата се задржува околу коренот, дебел слој материјал или непропустлива фолија може да направи поголема штета од самиот студ. Кореновиот врат треба да биде заштитен од нагло ладење, но и да остане сув, проветрен и без притисок од натрупана земја.
Најсигурен пристап е заштитата да се приспособи на микролокацијата. Кај едно растение ќе биде доволно расчистување на одводот и воздушен покривач околу надземниот дел, а кај друго ќе биде потребна и дополнителна заштита на почвата, потпора или привремено оградување од глодари.
- Кореновиот врат мора да остане сув.
- Заштитата зависи од положбата.
- Пластиката не смее да лежи врз кората.
📖 ВО ОВОЈ ТЕКСТ
Заклучок
Прво проверете го местото каде што се собира вода
Кореновиот врат мора да остане сув. Пред да додадете каков било покривач, разгледајте ја почвата околу стеблото по дожд или по наводнување и проверете дали водата се задржува во плитка вдлабнатина.
Смоквата и калинката можат да поднесат различни услови, но младото растение е почувствително кога коренот подолго време стои во влажна и студена почва. Проблемот не се решава со уште материјал околу стеблото. Потребно е водата да се одведе кон пониска страна, да се отвори затнат канал или внимателно да се израмни вдлабнатината во која се собира.
Не копајте длабоко непосредно до стеблото, бидејќи со тоа може да се оштетат плитките корени. Ако теренот е тежок и постојано влажен, подобар пристап е плитко површинско одводнување или формирање благо подигнато место при следната соодветна обработка, наместо собирање уште земја врз кореновиот врат.
- Проверете дали водата се задржува околу стеблото по врнежи.
- Отстранете лисја, кал и растителни остатоци што го затвораат површинскиот одвод.
- Не насочувајте вода од повисок дел директно кон младото растение.
- Не покривајте влажна почва со непропустлив материјал.
Јужна падина и повисок реон не бараат иста мерка
Заштитата зависи од положбата. Во топли, сончеви и заветрени места во јужните делови на Македонија, младата смоква или калинка може да има потреба од полесна заштита, особено ако почвата е пропустлива и растението е добро одрвенето.
На повисоки реони, отворени падини и места каде што студениот воздух се задржува, ризикот е поголем. Таму не е доволно само да се натрупа органски материјал околу стеблото. Треба да се проверат и потпората, врските, изложеноста на ветер и можноста материјалот да се навлажни и да замрзне.
Котлините можат да имаат големи разлики меѓу дневната и ноќната температура. Во такви услови претерано затворена заштита може да ја задржи влагата и да предизвика кондензација околу кората. Секое место треба да се процени според почвата, ветарот, сончевата изложеност и возраста на растението.
- Топла јужна положба: умерена заштита и слободен одвод на вода.
- Повисок и ветровит реон: заштита од ветер, проверени врски и сув материјал.
- Котлина или тешка почва: прво проверка на задржувањето вода.
- Млада садница: поголема внимателност од веќе добро вкоренето растение.
Не го затворајте стеблото со пластика
Пластиката не смее да лежи врз кората. Таа може да ја намали загубата на топлина само ако е дел од правилно поставена, проветрена конструкција, но директно завиткување околу стеблото создава кондензација и задржува влага.
За надземната заштита се користи пропустлив материјал што не ја притиска кората и не се распаѓа при ветер. Материјалот се поставува како лабава обвивка или околу едноставна потпорна конструкција, со простор меѓу него и стеблото. Долниот дел не треба да биде затворен така што водата од дожд или топење ќе се слева кон кореновиот врат.
Ако се користи фолија како надворешен штит од врнежи, таа не треба да биде единствениот слој и не треба да допира до кората. Отворите за проветрување и можноста за брзо отстранување се задолжителни, особено при затоплување.
- Користете сув и воздушен материјал што не ја трие кората.
- Оставете простор меѓу покривачот и стеблото.
- Прицврстете ја заштитата за да не ја трие ветерот.
- Отстранете или отворете ја заштитата ако внатрешноста се навлажнува.
Како да го заштитите кореновиот врат
Кореновиот врат е преминот меѓу коренот и стеблото и не треба да биде длабоко затрупан. При проверката отстранете ја наталожената кал и лабавите остатоци, но не ја откривајте почвата до голи корени.
Органскиот материјал може да се распредели како умерена покривка на почвата околу растението, но мора да остане оддалечен од самото стебло. Директно натрупување лисја, слама или незрел материјал до кората го намалува струењето на воздухот и ја одржува влагата.
Покривката треба да биде стабилна, без да се набива во тешка влажна маса. Ако се користи слама или сличен материјал, проверете дали е сув и чист, а по силен дожд повторно разгледајте го кореновиот врат. Натрупаната земја околу стеблото не е замена за квалитетна дренажа.
- Оставете чист прстен околу кората.
- Не користете свежо ферментиран или очигледно влажен материјал.
- Проверете дали покривката не се слегнала врз стеблото.
- Не го закопувајте местото на преминот меѓу коренот и стеблото.
Преглед на садницата пред да ја покриете
Пред зимската заштита, растението треба да се прегледа од коренот до врвот. Отстранете ги само скршените, сувите или очигледно оштетените делови со чист и остар алат, без непотребно скратување на здравите гранчиња.
Проверете дали садницата стои стабилно. Разлабавено растение се ниша на ветер, ги кине младите корени и остава пукнатини околу кореновиот врат во кои може да навлезе вода. Потпората треба да го стабилизира растението, но врската не смее да ја стега кората.
Погледнете дали има оштетување од глодари, триење од колец или рани од механизација. Заштитата од животни треба да биде поставена така што не ја допира влажната кора и не спречува проверка на долниот дел од стеблото.
- Проверете ја стабилноста на растението и состојбата на врската.
- Отстранете само скршени или суви делови.
- Побарајте траги од глодари и механички оштетувања.
- Проверете дали гранките не се притиснати од покривниот материјал.
Наводнување и почвена влага пред студениот период
По влажна есен, дополнително наводнување не треба да се прави само затоа што се подготвува зимата. Проверете ја влагата во почвата на кратко растојание од стеблото и проценете дали водата се повлекува нормално.
На пропустлив терен, младото растение не треба да остане во долготрајно сув коренов простор, но ниту да се наводнува според фиксен календар. Одлуката треба да се темели на реалната состојба на почвата, изложеноста на ветер и количината природна влага.
Наводнувањето доцна во денот и создавањето локва околу стеблото се неповолни навики. Ако е потребно полевање, водата треба да стигне до кореновата зона без да се насочува кон кората, а површината потоа треба да може да се исцеди.
- Проверете ја влагата пред секое дополнително полевање.
- Не создавајте локва околу кореновиот врат.
- Поправете го истекувањето од црево или систем за наводнување.
- Следете ја влагата и по поставувањето на покривката.
Што да се направи на тешка почва или на наклон
Тешката почва бара поголемо внимание на одводнувањето отколку на дебелината на зимската покривка. Ако водата се слева од повисок дел, плиток канал над насадот може да го намали дотекувањето кон стеблата, но не треба да предизвика ерозија или префрлање вода кон соседната парцела.
На наклон, органската покривка може да се измие или натрупа само на едно место. Распоредете ја така што ќе го намалува површинското истекување, но оставете го кореновиот врат видлив и незатрупан. Материјалот треба да се провери по посилен дожд и да се врати на местото ако се поместил.
На рамни површини со слабо впивање, избегнувајте создавање прстенест насип што ја задржува водата околу стеблото. Прстенот може да биде корисен за наводнување во сув период, но во влажна сезона претставува место каде што водата останува подолго.
- Пренасочете ја водата што доаѓа од повисок дел.
- Спречете ерозија на наклонетите места.
- Не правете затворен насип околу растение на влажна почва.
- Проверете ја покривката по дожд и по силен ветер.
Зимска контрола без постојано отворање на заштитата
Заштитата не треба да се постави и да се заборави до пролет. По силен ветер, дожд или ненадејно затоплување, направете краток визуелен преглед без непотребно раскопување на коренот.
Проверете дали покривниот материјал се навлажнил, дали се потпрел врз кората, дали врските се олабавиле и дали водата се собира во основата. При затоплување, проветрувањето е особено корисно ако надворешниот слој е поставен премногу блиску до растението.
Ако се појави мувла, омекната кора или непријатен мирис, заштитата треба внимателно да се отвори и да се отстрани причината за влагата. Не додавајте нов слој врз веќе мокар материјал. По сушењето повторно поставете лабава и проветрива заштита.
- Проверете ја основата по обилни врнежи.
- Побарајте триење, влага и оштетувања од глодари.
- Отворете ја заштитата при затоплување ако има кондензација.
- Заменете го мокриот материјал наместо да го надградувате.
Кратка проверка пред да ја напуштите парцелата
Најдобрата подготовка е онаа што овозможува растението да остане суво, стабилно и достапно за контрола. Пред да завршите, направете обиколка на секоја садница, бидејќи разликите меѓу две соседни места можат да бидат поголеми отколку меѓу две парцели.
Посебно означете ги растенијата на најнискиот дел, покрај канал, до отворена страна на парцелата или на местото каде што минатата сезона имало оштетување. Тие точки први проверете ги по неповолни услови.
- Кореновиот врат е видлив и не е затрупан.
- Нема локва или каллива вдлабнатина околу стеблото.
- Покривката е сува, лабава и оддалечена од кората.
- Садницата е стабилна, а врските не ја стегаат.
- Има можност за брзо проветрување и проверка.
- Заштитата е приспособена на конкретната положба.
Види ја продавницата →
Најчесто поставувани прашања
Заклучок
Младите смокви и калинки се подготвуваат според условите на местото, а не според една универзална шема. Во топлите и добро дренирани положби доволна е умерена, воздушна заштита; на повисоки, ветровити или влажни места прво се решаваат одводнувањето и стабилноста на садницата.
Чист коренов врат, пропустлив покривач, сува почва околу стеблото и редовна кратка контрола се посигурна комбинација од дебело натрупување материјал и непропустливо завиткување.
