Собирање билки во зима: што се бере од јануари до март

🌿 БИЛКИ ВО ЈАНУАРИ, ФЕВРУАРИ И МАРТ

Што се бере во јануари, февруари и март: корени, крушина, лишаи и првите пролетни билки

17 видови што смеат да се собираат во зима и рана пролет – со слики и на што да внимавате.

Собирање билки во зима е можно, само треба да се знае што и кога. Во јануари и февруари продолжува собирањето корени, на гранките сè уште виси киселиот трн, а од февруари се враќаат лишаите и почнува собирањето кора од крушина. Во март, со првото сонце, на ред се првите пролетни билки: подбелот, јагликата и миризливата синоличка.

Списокот е според календарот на Секторот за користење на други шумски производи. Целиот календар за 70 видови е во текстот „Календар за собирање билки“.

📌 НАЈВАЖНОТО

Во јануари смеат да се собираат 8 вида, во февруари 13, а во март 16.
Март е последниот месец за корените од вилино сито, грмотрн, сладок папрат, чуен и перуника.
Од февруари почнуваат лишаите и кората од крушина, а од март подбелот, јагликата, синоличката и пиревината.
Корените се копаат само во деновите кога земјата не е замрзната.

📖 ВО ОВОЈ ТЕКСТ

Преглед по месеци Првите пролетни билки Корени Плодови и кора Имела Лишаи Прашања

Собирање билки во зима: што се бере во кој месец

Вид	Што се собира	Јан	Фев	Мар
Чичок	корен	✅	✅	✅
Вилино сито	корен	✅	✅	✅
Грмотрн, зајачки трн	корен	✅	✅	✅
Сладок папрат	корен (ризом)	✅	✅	✅
Чуен	корен	✅	✅	✅
Перуника	корен (ризом)	✅	✅	✅
Кисел трн	плод, корен	✅	✅	—
Крушина ⚠️ 🆕	кора	—	✅	✅
Бела имела ☠️	цела билка, лист	✅	✅	✅
Исландски лишај	цела билка	—	✅	✅
Буков, боров и дабов лишај	цела билка	—	✅	✅
Пиревина 🆕	корен (ризом)	—	—	✅
Подбел ⚠️ 🆕	цвет, лист	—	—	✅
Петопрст, јаглика 🆕	цвет	—	—	✅
Миризлива синоличка 🆕	цвет	—	—	✅

🆕 = вид што не се собирал во ноември и декември. Буковиот, боровиот и дабовиот лишај се во ист ред.

Март: првите пролетни билки

Со март почнува новата сезона. Првите цветови се појавуваат на сончевите места и во пониските краишта, а на планина по 2–4 недели подоцна.

Пиревина

Elymus repens (Agropyron repens)

📅 март – октомври🌿 корен (ризом)🆕 ново во сезонатајануари ✗февруари ✗март ✓

Тешко искоренлив плевел во ниви, градини и овоштарници, со долги, бели, колено-членести подземни стебла (ризоми). Секое парче ризом што ќе остане во земјата дава ново растение. Се собираат ризомите, од март до октомври, а традиционално се користат во чаеви за мочните патишта.

⚠️

Не собирајте пиревина од ниви и градини каде што се прскало со хербициди.

Подбел ⚠️

Tussilago farfara

📅 март – октомври🌿 цвет, лист🆕 ново во сезонатајануари ✗февруари ✗март ✓

Еден од првите пролетни цветови. Жолтите главички излегуваат во март, пред листовите, на насипи, крај патишта и на глинести, влажни почви. Листовите се појавуваат подоцна: крупни, срцевидни, одоздола бели и меки. Традиционално се користи за кашлица.

⚠️

Подбелот содржи пиролизидински алкалоиди, кои при подолга употреба можат да го оштетат црниот дроб. Не се користи подолго време, ниту во бременост и доење, ниту кај деца, освен по совет од лекар или фармацевт.

Петопрст, јаглика

Primula veris

📅 март – април🌿 цвет🆕 ново во сезонатајануари ✗февруари ✗март ✓

Ниско растение со розета од збрчкани листови и китка од мирисни, жолти, ѕвонести цветови со портокалови дамки во средината. Расте на сончеви ливади и рабови на шуми. Се собира цветот, во март и април.

⚠️

На многу места јагликата е сè поретка. Берете само мал дел од цветовите, а растението со коренот оставете го.

Миризлива синоличка

Viola odorata

📅 март – април🌿 цвет🆕 ново во сезонатајануари ✗февруари ✗март ✓

Ниско растение со срцевидни листови и ситни, темновиолетови, ретко бели цветови со силен, сладок мирис. Расте во градини, под живи огради и по рабовите на шумите. Цветот се собира во март и април и традиционално се прави сируп.

Корени: до крајот на март

Јануари, февруари и март се последните месеци за собирање корени, пред растенијата да почнат да растат. Копајте само во деновите кога земјата не е замрзната.

Чичок

Arctium lappa

📅 октомври – јули🌿 коренјануари ✓февруари ✓март ✓

Коренот се копа од млади растенија, во деновите кога земјата не е замрзната. Од март растението повторно пушта листови. Подетално во текстот за ноември и декември →

Вилино сито

Carlina acaulis

📅 октомври – март🌿 коренјануари ✓февруари ✓март ✓

Сребрената „ѕвезда“ од планинските пасишта. Март е последниот месец за собирање на коренот. Подетално во текстот за ноември и декември →

Грмотрн, зајачки трн

Ononis spinosa

📅 октомври – март🌿 коренјануари ✓февруари ✓март ✓

Трнлив полугрм од сувите ливади. Коренот се собира до крајот на март. Подетално во текстот за ноември и декември →

Сладок папрат

Polypodium vulgare

📅 октомври – март🌿 корен (ризом)јануари ✓февруари ✓март ✓

Мал зимзелен папрат врз камења и мов, па лесно се наоѓа и во зима, кога другите растенија ги нема. Подетално во текстот за ноември и декември →

⚠️

Не мешајте го со другите папрати – машката папрат е отровна.

Чуен

Saponaria officinalis

📅 октомври – март🌿 коренјануари ✓февруари ✓март ✓

Коренот што пени како сапун. Се собира до крајот на март. Подетално во текстот за ноември и декември →

⚠️

Не е за пиење дома – сапонините го надразнуваат стомакот.

Перуника

Iris spp.

📅 октомври – март🌿 корен (ризом)јануари ✓февруари ✓март ✓

Ризомот се собира до крајот на март, пред растението да почне да расте. Подетално во текстот за ноември и декември →

⚠️

Свежиот ризом е отровен и не е за домашна употреба.

Плодови и кора

Кисел трн

Berberis vulgaris

📅 септември – февруари🌿 плод, коренјануари ✓февруари ✓март ✗

Црвените плодови висат на гранките цела зима. Февруари е последниот месец за собирање. Подетално во текстот за ноември и декември →

Крушина ⚠️

Frangula alnus

📅 февруари – април🌿 кора🆕 ново во сезонатајануари ✗февруари ✓март ✓

Грм или мало дрво високо до 5 метри, кое расте покрај потоци, реки и во влажни шуми. Кората е сиво-кафеава со ситни светли точки. Се собира кората од млади гранки, во февруари и март, пред листањето. Наесен има црни бобинки.

⚠️

Свежата кора е отровна и предизвикува повраќање и грчеви. Пред употреба мора да одлежи најмалку една година. Има силно лаксативно дејство и се користи само по совет од лекар или фармацевт. Бобинките не се јадат.

Бела имела

Бела имела ☠️

Viscum album

📅 ноември – март🌿 цела билка, листјануари ✓февруари ✓март ✓

Зимзелените топки на гранките најлесно се гледаат во зима, кога дрвјата се без лисја. Март е последниот месец за собирање. Подетално во текстот за ноември и декември →

☠️

Отровно растение. Се собира само за индустријата, не за домашен чај без совет од лекар.

Лишаи: сезоната повторно почнува во февруари

Исландски лишај

Cetraria islandica

📅 февруари – ноември🌿 цела билкајануари ✗февруари ✓март ✓

Сезоната на лишаите повторно почнува од февруари. Исландскиот лишај расте на високите планински пасишта, па собирањето зависи од снегот. Подетално во текстот за ноември и декември →

Буков, боров и дабов лишај

Usnea barbata и лишаи од бор и даб

📅 февруари – ноември🌿 цела билкајануари ✗февруари ✓март ✓

По зимските ветришта и снегот има многу паднати гранки со лишаи. Тоа е најдобриот начин за собирање, без да се оштетуваат живите дрвја. Подетално во текстот за ноември и декември →

⚠️

Лишаите растат многу бавно. Собирајте ги само од паднати гранки.

Совети за собирање билки во зима и рана пролет

1Копајте корени во сончеви денови, кога земјата е одмрзната. Од замрзнатата земја коренот се кине и се оштетува.
2Кората се собира само од млади гранки што се сечат при чистење, никогаш со лупење на живото стебло.
3Првите цветови берете ги умерено. Тоа е првата храна за пчелите по зимата.
4Сушете ги цветовите веднаш, во сенка, во тенок слој. Пролетните цветови брзо поцрнуваат ако стојат во кеса.
5Од корен земете најмногу 20% од растенијата на едно место.

💡

Ако напролет ја плевите градината, ризомите од пиревина не ги фрлајте. Измијте ги и исушете ги – истиот плевел е лековита билка.

Заклучок

Собирање билки во зима не значи само корени: јануари и февруари се месеци за корени, кора и лишаи, а март е почеток на новата сезона. Берете умерено, внимавајте на крушината, подбелот и имелата, и оставете ги првите цветови и за пчелите. Од април продолжуваме со пролетниот календар.

🛒 Од Земјоделие шопВиди ја продавницата →

Семиња и саднициПодгответе се за пролетната сеидба.Погледни →

Машини и алатиМотички, ашовчиња и алат за градина.Погледни →

Обувки и работна облекаТопли чизми за кал и снег.Погледни →

МеханизацијаТрактори и земјоделска механизација.Погледни →

Прашања и одговори

Дали е можно собирање билки во зима, во јануари?+−

Да, но пред сè корени (чичок, вилино сито, грмотрн, сладок папрат, чуен, перуника), плодовите од кисел трн и белата имела. Корените се копаат само кога земјата не е замрзната.

Кога се бере подбелот?+−

Според календарот, од март до октомври. Цветовите излегуваат први, во март, а листовите подоцна. Поради алкалоидите што ги содржи, подбелот не се користи подолго време без совет од лекар или фармацевт.

Зошто кората од крушина не смее да се користи свежа?+−

Свежата кора содржи материи што предизвикуваат повраќање и грчеви. Мора да одлежи најмалку една година. И тогаш има силно лаксативно дејство, па се користи само по совет од лекар или фармацевт.

Кога почнува сезоната на лишаите?+−

Според календарот, лишаите се собираат од февруари до ноември. Во декември и јануари не се собираат.

Кога се берат јагликата и синоличката?+−

Двете во март и април, кога цветаат. Се собира само цветот, а растението се остава.

⚠️ Напомена: Текстот е информативен и не е медицински совет. Пред употреба на која било билка, особено при болест, бременост, доење, кај деца или ако земате лекови, консултирајте се со лиценциран лекар или фармацевт. Условите за собирање и откуп за продажба проверете ги со надлежните институции.

📷 Фотографиите се од Wikimedia Commons и се објавени под слободни лиценци (CC BY, CC BY-SA, CC0 или јавна сопственост). Авторот и изворот се наведени под секоја фотографија.

Следете го Земјоделие.мк

Портал 🛒 Продавница Стојна AI Facebook FB Група Telegram Viber BUM.MK Petel.mk