Штом паднат лисјата, многумина ги вадат ножиците. Дрвото е „голо“, гранките се гледаат и се чини дека е идеално време. Но есенската резидба не е иста за сите овошки. Кај едни е безопасна, а кај други – особено коскестите – може да отвори врата за болести што го сушат цело дрво.
Објаснуваме што смее да се сече сега, што мора да почека до крајот на зимата и како да ги заштитите раните.
- Кај цреша, вишна, кајсија, праска и слива есенската резидба е ризична – раните тешко зараснуваат и низ нив влегуваат бактериски рак и смолотечење.
- Кај јаболко и круша резидба по паѓањето на лисјата е можна во благо и суво време, но најдобро време е крајот на зимата.
- Секогаш смее да се отстранат суви, скршени и болни гранки – тоа е санитарна резидба.
Зошто есенската резидба може да биде грешка?
Секој рез е рана. Во пролет и лето дрвото е активно и раната брзо зараснува. Наесен сокот се повлекува, раната останува отворена со месеци, а влажното и ладно време е идеално за габи и бактерии.
- Бактериски рак и смолотечење – најчест проблем кај цреша, вишна, кајсија и слива. Се шират низ отворени рани во влажно време.
- Измрзнување – свежо сечените гранки и пупките околу реловите се почувствителни на силен мраз.
- Поттикнување раст – ако есента е топла, по резидбата може да тргнат пупки што потоа ќе измрзнат.
Кај која овошка смее, а кај која не?
| Овошка | Есенска резидба | Најдобро време |
|---|---|---|
| Цреша, вишна | Не | Веднаш по бербата (лето) или во цут |
| Кајсија | Не | Пред или во цут, или по бербата |
| Праска, нектарина | Не | Во цут („розова пупка“) |
| Слива | Не се препорачува | Крај на зима – почеток на пролет |
| Јаболко, круша | Можна во благо и суво време | Февруари–март |
| Дуња | Само санитарна | Крај на зима |
| Орев | Не (пролет „тече“) | Крај на лето |
Табелата е општо правило за нашите услови. Во повисоките и постудени краишта резидбата на јаболкото и крушата е подобро целосно да се остави за крајот на зимата.
Што секогаш смее да се отстрани и наесен?
Санитарната резидба не чека. Сега отстранете:
- суви и скршени гранки;
- гранки со рак, рани и смолотечење – сечете во здраво дрво, 10–20 см под заболениот дел;
- мумифицирани плодови што висат на дрвото – тие се извор на зараза следната година;
- водопијци и гранки што се кршат под снегот.
Алатот дезинфицирајте го меѓу дрвјата, особено кога сечете болни гранки.
Ако сепак правите есенска резидба – како да ја намалите штетата?
- Изберете сув ден, без дожд и магла, а најмалку неколку дена без најавен силен мраз.
- Сечете чисто со остри ножици и пила – искинатата кора зараснува полошо.
- Не оставајте чепови, но не сечете ни во самиот прстен на гранката.
- Рани поголеми од 2–3 см премачкајте ги со калем-восок или паста за рани.
- По резидбата, ако е потребно, направете заштитно прскање со бакарен препарат по упатство.
Заклучок: наесен само чистење, вистинската резидба почека
Есенската резидба има смисла само како санитарна мерка – суви, скршени и болни гранки. Кај цреша, кајсија, праска и слива поголема резидба наесен е грешка што може да ја платите со смолотечење и рак. Јаболкото и крушата поднесуваат резидба по паѓањето на лисјата, но и кај нив најсигурното време е крајот на зимата.
Најчесто поставувани прашања
Дали смее есенска резидба на цреша?+−
Кога е најдобро да се кастри јаболко?+−
Што смее да се сече наесен?+−
Дали треба да се премачкуваат раните?+−
Може ли да се кастри по мраз?+−
Кога се кастри праска?+−
Зошто орев не се кастри напролет?+−
Што да правам со болните гранки?+−
