По силен дожд, најнапред проверете каде останува вода, дали наносот го покрил кореновиот врат и дали истекувањето ги оголило корените. Плитките површински пречки може внимателно да се отстранат, но копањето, фрезирањето и влезот со трактор треба да почекаат додека почвата не престане да се лепи и гмечи.
Контролата на овоштарникот по силен дожд е практична зимска проверка, а не општо чистење на парцелата. Целта е да се открие каде водата се задржува околу стеблата, дали наносот го сменил нивото на почвата и дали истекувањето направило бразди покрај младите садници.
Ризикот не е еднаков на сите терени. Низинските и глинести парцели почесто задржуваат вода, додека на наклонети места водата може да однесе почва, да оголи плитки корени или да ја разлабави кореновата бала на младо дрвце.
Прегледот направете го пеш и без непотребно газење. Ако почвата е заситена и се лепи за обувките, секој дополнителен премин може да ја набие површината и да го отежне впивањето на следните врнежи.
- Локва што се задржува околу повеќе дрвја е знак за проблем со теренот или профилот на почвата, а не само за затнато место.
- Кореновиот врат се ослободува со внимателно отстранување на свеж нанос, не со додавање земја или дебел малч.
- Големите одводни зафати се планираат по просушување и по утврдување на правецот на водата.
📖 ВО ОВОЈ ТЕКСТ
Прво утврдете каде водата застанува по силен дожд
Во низина со тешка почва, проверете дали по повлекувањето на површинскиот тек останува заситен круг околу стеблото. Подолгото задржување вода го намалува кислородот во кореновата зона и може да предизвика слабеење и гниење на корените.
- Означете ги местата со локви за да се види дали проблемот се повторува.
- Проверете ја најниската точка на секој ред, а не само просторот покрај патот.
- Разликувајте вода што тече низ парцелата од вода што останува во почвата.
Локва или траен проблем?
Краткотрајна баричка што се повлекува по површинскиот тек не значи исто што и локва што останува околу стеблото. Забележете дали водата се собира во најниската точка, меѓу два реда или токму во садната дупка.
Ако повеќе дрвја во ист ред имаат сличен проблем, причината најверојатно е во наклонот, набивањето или непропустлив слој во почвениот профил. Ако е погодено само едно дрво, проверете дали околу него има нанос, слегната почва или неправилно оформена површина.
Проверете го кореновиот врат и наносот
Не додавајте уште земја или дебел малч за да го „заштитите“ затрупаниот коренов врат. Таквиот слој може дополнително да ја задржи влагата и да го продолжи контактот на влажната почва со стеблото.
- Отстранете го само свежиот и јасно препознатлив нанос.
- Не ја менувајте природната висина на стеблото со насипување.
- Оставете поголема корекција за период кога почвата е просушена и состојбата е јасна.
Што треба да се гледа?
Кореновиот врат, односно преминот меѓу стеблото и корените, не треба да биде покриен со свеж нанос или со дебел слој почва. Особено внимателно прегледајте ги младите садници, бидејќи по пороен дожд околу нив може да се наталожат кал, лисја и ситен материјал.
Ако е нанесена почва, отстранете го само очигледниот вишок до приближно првобитното ниво. Работете плитко и рачно, без гребење на кората, без сечење корени и без откопување на целата зона околу стеблото.
Разликувајте ерозија од слегнување на почвата
Кај младо дрвце со стабилна коренова бала, исправувањето може да биде лесно и привремено. Не влечете силно за стеблото; прво намалете го притисокот од околната почва и проверете дали корените се поместуваат.
- Бразда што оди по падината укажува на истекување.
- Вдлабнатина без канал може да биде последица од слегнување.
- Видливи корени не се покриваат со дебел слој над природното ниво.
Знаци на истекување на наклон
На наклонет терен, проверете дали водата направила тесна бразда покрај редот, го однела наносот од едната страна на садницата или оставила плитки корени видливи на површината. Ако стеблото се ниша заедно со кореновата бала, проблемот не е само површински.
Оголените плитки корени може внимателно да се покријат со почва слична на постојната, до нивото на кое биле пред дождот. Не правете дебел насип и не носете материјал што ќе ја промени дренажата околу стеблото.
Кога почвата само слегнала
Слегнувањето обично остава вдлабнатина околу садницата без јасен канал на истекување. Пред да додавате почва, проверете дали вдлабнатината навистина е нова или била дел од првобитната форма на садната површина.
Што може веднаш да се поправи
Најбезбедни се малите површински интервенции што не навлегуваат во кореновиот простор. Отстранете лисја, гранки, кал и нанос што го блокираат плиткиот тек меѓу редовите. Ако локвата има јасен излез кон пониска и безбедна страна, може да се отвори плитка површинска патека, без создавање длабок ров.
Кај младите садници проверете дали кореновата бала е стабилна. Само тогаш внимателно исправете го стеблото и привремено прицврстете го. Врската не треба да го стега стеблото ниту да го влече на една страна.
- Исчистете површинска пречка од лисја, гранки или нанос.
- Отворете плиток тек само ако правецот на водата е јасен.
- Вратете оголена почва до претходното ниво, без дебел насип.
- Привремено стабилизирајте накосена садница со стабилна коренова бала.
Што треба да почека додека почвата се просуши
Ако се повторуваат локви кај повеќе дрвја, трајното решение може да бара процена на наклонот, почвениот профил и постојниот одвод. За поголеми ровови или подземна дренажа потребен е локален агрономски или водостопански проект, а не импровизирано копање меѓу корените.
- Не фрезирајте влажна почва.
- Не исправувајте ја целата парцела веднаш по дожд.
- Не поставувајте подземна дренажа без проверка на правецот и причината за водата.
- Не додавајте вода или прихрана во заситена почва.
Избегнувајте набивање
Не влегувајте со трактор, приколка или тешка механизација во леплива и каллива почва. Ниту рачното газење по истиот појас не е безопасно: влажната структура лесно се гмечи, а затворените пори го забавуваат понатамошното впивање.
Одложете големи зафати
Длабоко прекопување, фрезирање, промена на нивелацијата, подземни цевки и поголеми одводни ровови не треба да се прават само врз основа на една посета по дожд. Прво треба да се види каде се движи водата и дали проблемот се повторува по просушувањето.
Одложете и прихрана или дополнително наводнување додека почвата е заситена. Во такви услови дополнителна вода не го подобрува приемот на хранливите материи и може да го продолжи недостигот од воздух во кореновата зона.
Направете запис за секој проблематичен дел
Поделете го насадот на низински, рамни и наклонети делови, па запишете каде се појавила вода, каде има ерозија и каде се погодени повеќе дрвја во низа. Овој запис е покорисен од општа процена на целата парцела, бидејќи покажува дали проблемот е локален или следи одредена линија на теренот.
Кај постарите овошки не копајте веднаш покрај стеблото. Следете го движењето на водата од повисокиот дел кон понискиот и проверете дали постои затната плитка патека, набиење од механизација или природна вдлабнатина.
Ако по просушување повторно се појавува истата локва, ако кореновиот врат останува влажен или ако повеќе дрвја ослабуваат во истиот појас, побарајте локална стручна процена пред поголем градежен зафат.
- Запишете го датумот на проверката и местото во насадот.
- Фотографирајте ја насоката на истекување и висината на наносот.
- Одделете ги проблемите кај младите садници од оние кај постарите дрвја.
- Следете дали локвата се повторува по следните врнежи.
📚 ПРОЧИТАЈТЕ И
Избрани текстови што директно ја дополнуваат темата.
При садење овошки во глинеста и ниска почва проверете ја дренажата, работете во умерено влажна земја и не го затрупувајте кореновиот врат.
Прочитај →
Младите овошки се ранливи на ветер, затегнати врски и влага околу стеблото. Проверете ги колците, мрежите и одводнувањето според теренот.
Прочитај →
Чистиот појас околу младите овошки ја намалува конкуренцијата од трева и го олеснува откривањето глодари. Научете како да поставите малч и заштита без да ја оштетите кората.
Прочитај →

Ѓубрива и прихранаСредства за прихрана според потребите на растенијата и почвата.Погледни →

Машини и алатиАлати и машини за полесна секојдневна работа на терен.Погледни →

Семиња и саднициИзбор на семиња и садници за новата производна сезона.Погледни →

Заштита на растенијатаРазгледајте ја понудата за заштита на земјоделските култури.Погледни →
Најчесто поставувани прашања
Заклучок
Следната проверка направете ја пеш, по повлекувањето на површинската вода, и означете ги локвите, наносите и браздите по редови. Отстранете само плитки пречки што имаат јасен излез, а поголемите зафати оставете ги за просушена почва и побарајте локална стручна процена ако водата повторно се задржува.
























