ТРИПС – сериозен штетник во градинарското производство

Трипсот е еден од најопасните штетници во градинарското производство, особено во пластеници и стакленици, каде што може да се развива речиси цела година. Поради брзото размножување, тешкото сузбивање и способноста да пренесува вирусни заболувања, трипсот може да предизвика значителни економски загуби.

Според стручниот материјал, кај нас најштетни се два вида: Калифорниски трипс (Frankliniella occidentalis) и Тутунов трипс (Thrips tabaci)

Најопасни видови на трипс кај нас

1) Калифорниски трипс (Frankliniella occidentalis)

Овој вид е исклучително опасен бидејќи:

• е полифаген (нападнува многу растенија)
• најчесто се јавува во заштитен простор
• може да биде пренесувач на вирусни заболувања кај доматите
• брзо развива резистентност на инсектициди

2) Тутунов трипс (Thrips tabaci)

Тутуновиот трипс прави штети и на отворено и во пластеници. Најмногу го има на:

• кромид и праз (Alliaceae)
• зелка, краставица, пиперка, домат
• тутун (каде што прави големи штети)

Кои култури најмногу страдаат?

Трипсот често напаѓа:

• пиперка
• краставица
• кромид, праз
• зелка, салата
• домат (во зависност од условите)

Во материјалот се наведува дека пиперката и краставицата се меѓу најчесто нападнатите култури, додека кај доматот понекогаш штетите можат да бидат помали

Како да го препознаете трипсот?

Трипсот е мал инсект со издолжено меко тело. Се храни така што:

• ја пробива кутикулата на листот
• смука сокови од клетките
• по што во празните клетки влегува воздух
  и се јавуваат карактеристични симптоми

Најчести симптоми:

• сребрено-сјајни дамки на листовите
• белузникави неправилни дамки
• постепено спојување на дамките и покафенување
• присуство на ларви/возрасни инсекти на лист и цвет

Стручно мислење (корисно за производители):
Трипсот често се крие во цветовите, па ако се проверуваат само листови, лесно може да се промаши вистинската популација.

Штети на пиперка (најризична култура)

Кај пиперката трипсот може да го нападне и плодот, при што:

• плодот се деформира
• останува ситен
• се јавуваат некротични дамки
• дамките се белузникави и неправилни

Животен циклус и зошто третманите често „не фаќаат“

Трипсот има животен циклус што го прави тешко сузбив:

• јајцата се полагаат во растително ткиво (заштитени од инсектицид)
• ларвите и имагата се хранат во цветот (скриени)
• куклењето се одвива во почвата

Во заштитен простор може да има околу 15 генерации годишно, со испреплетени стадиуми на развој

Како се врши сузбивање (практични чекори)

1) Хигиена и превенција

• отстранување растителни остатоци
• одржување чист простор
• контрола на плевели во близина на објектот

2) Следење со лепливи плочи

Во пластеници се поставуваат сино-жолти лепливи траки, со кои:

• се следи присуството
• може да се намали популацијата при поголем број траки

3) Хемиска заштита (кога ќе се утврди присуство)

По утврдување на штетникот, се препорачува третирање на:

• 3–5 дена (во зависност од препаратот)

Добри резултати се наведуваат со:

• препарати на база на Spinosad (пр. Laser)
• FASTAK 10 SC (делува и на белокрилка)

Важно:
Да се внимава на каренцата и да не се користи долго време ист препарат или иста група, поради резистентност

Најчесто поставувани прашања за трипс

1) Што е трипс?

Трипсот е мал инсект кој смука сокови од растенијата и предизвикува директни штети на листовите, цветовите и плодовите.

2) Кои се најопасните видови трипс кај нас?

Најштетни се Калифорниски трипс (Frankliniella occidentalis) и Тутунов трипс (Thrips tabaci)

3) Кои култури најчесто ги напаѓа трипсот?

Најчесто: пиперка, краставица, кромид, праз, зелка, салата, домат и други градинарски култури

4) Како изгледаат симптомите на трипс?

На листовите се појавуваат:

• светло-сребрени дамки
• белузникави неправилни површини
• подоцна дамките се спојуваат и листот покафенува

5) Зошто трипсот е тешко да се сузбие?

Затоа што:

• јајцата се во ткивото (заштитени)
• инсектот често е во цветот (скриен)
• куклењето е во почвата

6) Колку брзо се развива трипсот?

На 25–30°C развојот трае 15–18 дена, а на температура под 15°C може да трае и до 45 дена

7) Колку генерации може да има во пластеник?

Во заштитен простор може да има околу 15 генерации годишно

8) Како се следи присуството на трипс?

Со поставување сино-жолти лепливи траки, каде што се гледа присуството и се намалува популацијата

9) Кои препарати се препорачуваат во материјалот?

Во документот се наведуваат добри резултати со:

• Spinosad (пр. Laser)
• FASTAK 10 SC

10) Колку често треба третирање при појава?

Се препорачува третирање на 3–5 дена, зависно од препаратот.

Придружете се во нашата заедница на Земјоделие.мк на Вибер, Телеграм, Фејсбук бидете дел од најголемето земјоделско семејство во кое сте секогаш добредојдени. 

Доколку нешто продавате или купувате посетете го огласникот WWW.PETEL.MK