Механизација · Настани

Светски шампиони во орање: како изгледа натпревар каде секоја бразда се мери

Орањето обично го гледаме како обична есенска работа. Но постои натпревар каде токму тоа — правецот на браздата, длабочината и зарувањето на остатоците — одлучува кој е најдобар во светот. Заврши 71. Светски шампионат во орање, а титулите отидоа во Словенија и Франција.

На фармата Митровац во Баранја (Хрватска), на 4 и 5 септември, се одржа 71. Светски шампионат во орање. На нива излегоа 51 натпреварувач од 26 земји — светската елита на оваа стара, но сè уште жива вештина. Победниците не ги одлучи брзината, туку прецизноста, искуството и способноста за прилагодување на условите на почвата.

Кој ги понесе титулите

Натпреварот се одвива во две категории — раванок (плуг што превртува во една насока) и преметњак (плуг што превртува на двете страни). Во категоријата раванок, титулата светски шампион ја освои Матеј Синиц од Словенија — прв пат оваа земја има светски првак во орање. Во категоријата преметњак, најдобар беше Матје Корморш од Франција.

„Сè уште не можам да поверувам дека се случи. Пресреќен сум. Имавме тешки услови на нивата, но трудот на крајот се исплати”, изјави Синиц, инаку земјоделец од Прекмурје и дипломиран машински инженер, кој на семејното стопанство се занимава со поледелство и сточарство.

Корморш, пак, е еколошки производител на житарици и зеленчук од околината на Лион. И тој нагласи дека почвата била многу сува, што ја отежнало работата: „Беше тешко да се влезе со машината во земјата и да се извлече бразда, но успеавме да завршиме добра работа.”

Двајцата шампиони добија статуа Златен плуг за најдобар светски орач. Хрватските претставници, Саша Вишак и Јосип Мартиновиќ, се пласираа на 13. и 14. место во силна меѓународна конкуренција.

Како всушност се суди орањето?

Ова е делот што најмногу изненадува — орањето на овој натпревар се оценува со прецизност на хируршка операција. Според Синиша Хргович, тренер на хрватската репрезентација, за врвен резултат не е доволна сила на машината.

„Три се основните елементи: отворање, наор и разор. Изведбата мора да биде многу попрецизна, поточна и поквалитетна”, објаснува Хргович.

Судиите оценуваат цела низа критериуми: правецот на орање, отворањето и затворањето на браздата, изедначеноста, влезот и излезот од парцелата и квалитетното зарување на растителните остатоци. Кај раванок се доделуваат вкупно 13 основни оцени, а кај преметњак 14 — а бидејќи се оценува и другата страна на парцелата, бројот на критериуми дополнително расте.

Што се оценува	Зошто е важно
Отворање на браздата	Првиот потег го одредува квалитетот на целата парцела
Правец и изедначеност	Браздите мора да се прави и меѓусебно паралелни
Влез и излез од парцелата	Работата мора да е чиста од почеток до крај
Зарување на остатоците	Растителните остатоци мора целосно да се внесат во почвата
Наор и разор	Начинот на кој се спојуваат и делат браздите

Зошто е ова релевантно за нас: Истите принципи важат и на секоја македонска нива. Правилното орање — со добро зарување на остатоците и рамномерна длабочина — е основа за здрав посев. Она што натпреварувачите го прават до совршенство, секој поледелец го прави во помал обем на својата парцела.

Сувата почва — предизвик за сите

Годинашните услови им ја отежнаа работата на натпреварувачите. По сушниот период, почвата на дел од парцелите беше исклучително тврда, па прецизноста и искуството станаа уште поважни. Ова е проблем што македонските земјоделци добро го познаваат — сувата, збиена почва бара повеќе сила, поголемо внимание и добро прилагодена машина за да се добие квалитетна бразда.

Орањето — традиција што сè уште има смисла

Иако денес се користат и техники на обработка без плуг, орањето останува клучна агротехничка операција таму каде што почвата и климатските услови го дозволуваат тоа. Тоа е особено важно при зарување на жетвените остатоци и за сузбивање на одделни болести — прашање со кое се соочува и секој наш поледелец на крајот од сезоната.

Настанот има и пошироко значење: тој е прилика за размена на знаење за обработката на почвата, користењето механизација и прилагодувањето на земјоделството кон климатските промени. Најсовремените машини сепак зависат од човекот што управува со нив.

Интересен факт: Традицијата на овие натпревари е долга — првото натпреварување во регионот е одржано уште во 1957 година. Следниот, 72. Светски шампионат ќе се одржи во Кенија во 2027 година.

Често поставувани прашања

Кој ги освои титулите на 71. Светски шампионат? +−

Во категоријата раванок победи Матеј Синиц од Словенија (прв пат за таа земја), а во категоријата преметњак — Матје Корморш од Франција. Двајцата добија статуа Златен плуг.

Каква е разликата меѓу раванок и преметњак? +−

Раванок е плуг што ја превртува почвата секогаш во иста насока, па се ора во една линија напред-назад. Преметњак може да преврти на двете страни, што овозможува непрекинато орање без празни ходови. Секој бара различна вештина.

Како се одредува победникот? +−

Не по брзина, туку по квалитет. Судиите оценуваат отворање и затворање на браздата, правец, изедначеност, влез и излез од парцелата и зарување на остатоците. Кај раванок има 13 основни оцени, кај преметњак 14, а се оценуваат и двете страни на парцелата.

Зошто орањето е важно кога има и обработка без плуг? +−

Орањето останува клучно таму каде почвата и климата го дозволуваат. Особено е корисно за зарување на жетвените остатоци и за сузбивање на некои болести. Изборот меѓу орање и обработка без плуг зависи од карактеристиките на почвата.

Каде ќе се одржи следниот шампионат? +−

Следниот, 72. Светски шампионат во орање ќе се одржи во Кенија во 2027 година.