Повисоката цена по неколку месеци не значи автоматски и поголем приход. Одлуката треба да се донесе откако ќе се одземат транспортот, сушењето, складирањето, загубата на тежина, каматата и ризикот од пад на квалитетот или цената.
По бербата земјоделецот најчесто избира меѓу две опции: веднаш да го предаде производот по моменталната откупна цена или да го чува и да чека подобра понуда. Втората можност изгледа привлечна само ако идната продажна цена е доволно висока да ги покрие сите трошоци и загуби.
Кај житото најголемата заблуда е дека секој килограм произведен денес ќе биде продаден и подоцна. Сушењето ја намалува тежината, чистењето отстранува дел од материјалот, а лошите услови можат да предизвикаат расипување или пониска класа. Кај овошјето, покрај губењето тежина, пресудно е колкав дел ќе остане во прва класа.
Најкорисна е пресметка со реални понуди од најмалку три откупувачи. Официјалните статистички податоци можат да помогнат за следење на трендот, но не се замена за конкретна цена, услови и рок на плаќање во вашиот регион.
Почнете со две јасни опции
Прво пресметајте колку пари би добиле ако производот го продадете веднаш. Потоа пресметајте колку би останале доколку го складирате и го продадете подоцна. За споредбата да биде точна, кај двете опции користете иста почетна количина и внесете ги сите трошоци што се разликуваат.
Основната формула е: нето приход од складирање = идната цена × количината што останала за продажба − сите дополнителни трошоци и загуби. Складирањето има економска смисла само ако резултатот е повисок од нето приходот при веднашна продажба.
- Моментална откупна цена и количина што може да се предаде веднаш.
- Реално очекувана идна цена, а не највисоката цена што сте ја слушнале.
- Трошоци за транспорт, сушење, магацин, ладилник, амбалажа и претовар.
- Загуба на тежина, расипување, пад на квалитетот и одложена наплата.
Соберете три свежи понуди од откупувачи
Пред да внесете бројки во тетратка или калкулатор, побарајте најмалку три актуелни понуди. Од секој откупувач треба да се провери дали цената е фиксна, како се мери влагата, колкави се дозволените нечистотии и дали има одбитоци за квалитет.
Побарајте и јасен одговор кој го плаќа транспортот, кога се врши мерењето и во кој рок се исплаќа производот. Понуда без овие услови не е доволно сигурна за одлука за складирање.
Базата на Државниот завод за статистика за откуп и продажба на земјоделски производи, ажурирана на 27 август 2026 година, е корисна за следење на обемот и вредноста на пазарот. Податоците се објавуваат квартално и се изразени во илјади денари, па не треба автоматски да се читаат како цена што ќе ја добие конкретен производител.
- Цена по килограм и услови за влага.
- Дозволено количество нечистотии и услови за класа или квалитет.
- Транспорт до откупниот пункт или до магацинот.
- Рок на плаќање и можни дополнителни одбитоци.
- Име и статус на откупувачот во соодветниот регистар.
Сушењето ја намалува количината што ја продавате
Кај житото сушењето не е само ставка на фактурата. Со отстранувањето на водата се намалува и продажната тежина. Формулата е: нова количина = почетна количина × (1 − почетна влага) ÷ (1 − целна влага). Потоа треба да се внесат и загубите при чистење или претовар.
Примерот со 1.000 килограми жито со 18 проценти влага, сушено до 14 проценти, дава околу 953,5 килограми. Ако дополнително се пресметаат два проценти загуба, количината за продажба паѓа на околу 934,4 килограми.
- Измерете ја почетната влага пред да ја планирате продажбата.
- Проверете ја целната влага според условите на откупувачот и типот на складирање.
- Додајте го трошокот за сушење по тон или по килограм.
- Внесете посебна проценка за чистење, растур и претовар.
Пример: колкава треба да биде идната цена на житото?
Да претпоставиме дека 1.000 килограми жито можат веднаш да се продадат по 12 денари за килограм. Бруто приходот е 12.000 денари. Ако по сушење и дополнителна загуба останат околу 934,4 килограми, а сушењето, складирањето, каматата и транспортот чинат вкупно 2.500 денари, идната цена мора да достигне приближно 15,52 денари за килограм за складирањето само да го израмни приходот од веднашната продажба.
Секоја цена над ова ниво би создала дополнителен приход само ако нема нови одбитоци, дополнително расипување или доцнење во наплатата. Пресметката е илустративна и не претставува пазарна понуда.
- Приход при веднашна продажба: 1.000 × 12 = 12.000 денари.
- Количина по сушење и загуба: околу 934,4 килограми.
- Дополнителни трошоци: 2.500 денари.
- Минимална идна цена за израмнување: околу 15,52 денари за килограм.
Магацинот мора да се следи, не само да се наполни
Влага, висока температура, инсекти и мувла можат да предизвикаат губење тежина и пад на квалитетот. Кај житото постои и ризик од микотоксини, особено ако условите за контрола, вентилација и мерење не се соодветни.
Во трошокот внесете реална проценка за расипување, наместо да претпоставите дека загубата ќе биде нула. Ако магацинот нема мерење на температура и влага и редовна контрола, претпоставката треба да биде поконзервативна.
- Проверка на влага пред складирање.
- Следење на температурата и состојбата на зрното.
- Вентилација и контрола на инсекти според условите на складиштето.
- Одвојување на сомнителни или оштетени количества.
Кај овошјето пресудна е класата, не само цената
Овошјето не треба да се споредува само со една цена по килограм. Складирањето може да донесе повисока цена за првата класа, но дел од производот може да премине во втора класа или во индустриска преработка. Кало, гниење, губење вода, модринки и физиолошки нарушувања го намалуваат крајниот приход.
Во калкулацијата внесете колкав процент очекувате да остане во прва класа, колкав ќе биде продаден по пониска цена и колкав може да биде отпад. Додајте ги сортирањето, гајбите, ладниот транспорт и трошокот за ладилник.
Ладното складирање го забавува губењето квалитет, но не го отстранува ризикот. Несоодветната температура или превисоката влажност можат да го зголемат сушењето, појавата на патогени и гниењето.
- Процент на прва класа по складирањето.
- Процент на втора класа или индустриска преработка.
- Кало, гниење и губење вода.
- Сортирање, амбалажа, гајби, ладен транспорт и ладилник.
- Рок до наплатата на продаденото овошје.
Каматата и ризикот ја менуваат границата
Парите од веднашната продажба имаат вредност и ако земјоделецот нема формален кредит. Ако средствата можеле да се употребат за гориво, репроматеријали, поправка или друга активност, тој пропуштен приход треба да се внесе како трошок на складирањето.
Истото важи и за каматата на кредитот. Продажбата по четири или шест месеци може да изгледа подобра на хартија, но дел од повисоката цена можеби само ја надоместува каматата и трошокот од чекањето.
- Каматна стапка ако средствата се финансираат со кредит.
- Пропуштен приход од парите што би биле добиени веднаш.
- Дополнителен трошок ако наплатата се одложи.
- Ризик од пониска идна цена или пониска класа.
Пазарниот просек не е понуда за вашето производство
Во првото тримесечје на 2026 година, откупот и продажбата на земјоделски производи во Македонија изнесувале 4,08 милијарди денари, што е 29 проценти помалку од истиот период во 2025 година. Кај откупот од индивидуални производители бил забележан пад од 46,2 проценти. Овие податоци покажуваат променлив пазар, но не кажуваат колку ќе плати конкретен откупувач во конкретен регион.
Како локална пазарна ориентација, на кванташкиот пазар во Скопје на 20 јули 2026 година било објавено движење од 70 до 75 денари за килограм за трпезно грозје, без наведување сорта. Тоа е цена на конкретен пазар и датум, а не национална откупна цена и не цена за винско грозје.
- Користете статистика за тренд, а теренска понуда за одлука.
- Разликувајте кванташка, малопродажна и откупна цена.
- Проверете дали цената се однесува на трпезен или индустриски производ.
- Не мешајте различни сорти, класи и услови на испорака.
Практична одлука пред предавање или складирање
Пред да го наполните магацинот или да го испратите производот кај откупувач, направете кратка табела со почетната количина, реалната количина по загубите и сите трошоци. Потоа проверете го резултатот во оптимистичко, реално и неповолно сценарио.
Откупувачот проверете го во соодветниот регистар на Министерството за земјоделство. Субвенцијата не ја внесувајте како сигурен приход додека не се потврдени мерката, условите, рокот и очекуваниот датум на исплата.
- Запишете ги сите понуди и услови на ист ден.
- Измерете ја влагата и направете проценка на продажната количина по сушењето.
- Внесете трошок за секој транспорт, дури и ако дел од него го вршите со сопствено возило.
- Направете три сценарија за идната цена и квалитет.
- Размислете за делумна продажба ако ризикот е висок.
Прочитајте и на Zemjodelie.mk
Избрани текстови што директно ја дополнуваат темата.
Европа има најмал род на јаболка во девет години, но цените не растат. Детална анализа на цените по сорти и калибар, индустриското јаболко, концентратот, Србија, македонскиот извоз
Прочитај →
Преглед на кванташките цени на зеленчук и овошје за 18 септември 2024 година.
Прочитај →
По бербата на грозјето лозарите треба да го исчистат насадот, да го дезинфицираат алатот, да го запишат приносот и да ја испланираат анализата и резидбата.
Прочитај →
Заклучок
Најсигурната одлука не е секогаш целосна продажба или целосно складирање. Направете пресметка по килограм и по цела количина, внесете ги загубите и споредете ја идната нето вредност со парите што можете да ги добиете веднаш.
Ако резултатот е неизвесен, делумната продажба го намалува ризикот. Така се обезбедува тековен приход, а само количината што може безбедно да се чува останува за можна подоцнежна продажба.
Најчесто поставувани прашања
