Ненајавена контрола на земјоделско стопанство: кои записи треба да бидат подготвени

Агенцијата за финансиска поддршка во земјоделството и руралниот развој на 25 септември 2026 година објави информација за спроведување најавени и ненајавени теренски контроли кај физички и правни лица-корисници на финансиска поддршка. При контролата се споредуваат состојбата на теренот, податоците во пријавата, записите и документите доставени во постапката.

Ненајавената контрола не значи дека секое стопанство однапред се смета за неправилно. Таа е начин да се провери дали пријавените површини, животни, производство или инвестиции одговараат на реалната состојба и на условите за конкретната мерка.

Најдобрата подготовка е уредна евиденција, а не собирање документи во последен момент. Сепак, списокот подолу е практична општа насока: точниот обем зависи од мерката, видот на корисникот и условите во важечките правила за 2026 година.

Како се спроведува теренската проверка

Контролата на самото место по правило се спроведува без претходна најава. По исклучок, може да има известување најмногу 48 часа однапред, ако таквото известување не ја загрозува целта на проверката. Затоа земјоделецот треба постојано да има основна документација достапна, наместо да очекува посебен рок за подготовка.

Контролорот може да ја споредува реалната состојба на земјиштето, насадите, објектите, животните и производните записи со податоците од поднесеното барање. Пристапот треба да се овозможи до местата, книгите и документите што се предмет на барањето.

По извршената проверка се составува записник. Земјоделецот може да внесе забелешки, а ако се утврдени неправилности, треба да добие копија од записникот.

• Обезбедете пристап до пријавените парцели, објекти и животни.
• Побарајте да видите што е внесено во записникот пред да го потпишете.
• Ако не се согласувате со одреден наод, побарајте забелешката да биде внесена во записникот.

Прво подгответе ја пријавата за поддршка

Основата за споредба е барањето што сте го поднеле. Во една папка или дигитална архива чувајте копија од барањето за поддршка, податоците за мерката, приложените изјави и потврди, како и решението или договорот доколку веќе сте го добиле.

Корисно е на првата страница да запишете за која мерка сте аплицирале и дали поддршката се однесува на површина, грла, производство, предадена количина или инвестиција. Така полесно се утврдуваат документите што се навистина поврзани со контролата.

Секој документ треба да може да се поврзе со податок од пријавата. Ако има промена во однос на првично пријавеното, подгответе објаснување и документација што ја покажува причината, без да се прават дополнителни непотврдени исправки.

• Копија од поднесеното барање.
• Изјави, потврди и прилози доставени со барањето.
• Решение или договор, ако е издаден.
• Белешка за мерката и пријавените површини, животни или количини.

Парцелите и доказот за користење на земјиштето

Кај мерките поврзани со површина, пријавените парцели треба да се усогласат со податоците во Единствениот регистар на земјоделски стопанства и во Системот за идентификација на земјишните парцели. Површината, културата и фактичката употреба треба што попрецизно да одговараат на внесените податоци.

Покрај податоците за парцелата, подгответе доказ дека имате право да го користите земјиштето. Тоа може да биде имотен лист, договор за закуп, договор за користење, концесија или друг соодветен документ, зависно од условите на мерката.

Особено проверете дали документот се однесува на истата парцела што е пријавена. Кај закупени површини, несогласување во ознаката, носителот на правото или периодот на користење може да создаде потреба од дополнително објаснување.

• Податоци за катастарската или земјишната парцела.
• Пријавена површина и култура.
• Имотен лист, договор за закуп, договор за користење, концесија или друг доказ.
• Податоци за фактичката употреба на земјиштето.

Производна евиденција за растително производство

Едноставна, редовно пополнувана евиденција може да покаже што се случувало на секоја парцела. Запишете ја културата, површината, датумот на сеидба или садење, применетите агротехнички мерки, наводнувањето, жетвата или бербата и добиената количина.

Кај одделни мерки може да се проверува дали површината била засеана и ожнеана, дали насадот бил одржуван или дали производот бил продаден, предаден или складиран. Не значи дека сите овие записи се задолжителни за секое стопанство; потребата зависи од условите за конкретната поддршка.

Евиденцијата може да биде во тетратка, образец или електронска табела, но треба да биде читлива и логично подредена. Добар пристап е секоја парцела да има своја ознака, која потоа се повторува на документите за жетва, откуп и набавки.

• Култура и ознака на парцелата.
• Датум на сеидба или садење.
• Агротехнички мерки и наводнување.
• Датум и количина на жетва или берба.
• Податок дали родот е продаден, предаден или складиран.

Документи за предаден или продаден род

Производната евиденција треба да се поврзе со документите за количината што е предадена или продадена. Во зависност од производот и мерката, тоа може да бидат откупна белешка, вагарски лист, приемница, фактура, договор, потврда за складирање или доказ за уплата.

На документот треба да може да се препознаат производот, количината, датумот и страната на која е предаден родот. Кај мерки поврзани со откуп или преработка, овие податоци може да се споредуваат и со евиденцијата кај регистриран откупувач или преработувач.

Проверете дали откупувачот, преработувачот или складиштарот ги исполнува условите што важат за конкретната подмерка. За некои видови поддршка самата продажба не е доволна ако е поставен услов производот да биде предаден на соодветно регистриран субјект.

• Откупни белешки и вагарски листови.
• Приемници, фактури и договори.
• Потврди за складирање.
• Докази за уплата.
• Податок за регистрацијата на откупувачот или преработувачот, ако е услов.

Животни: број, идентификација и движење

Стопанствата со животни треба да имаат јасна слика за бројот, видот и идентификацијата на животните. Ушните марки или другите идентификациски податоци треба да одговараат на официјалните записи во Системот за идентификација и регистрација на животните, во делот што е релевантен за мерката.

Подгответе пасоши, ветеринарни потврди, документи за набавка и продажба, потврди за колење и документи за преместување. Овие записи помагаат да се објасни зошто бројната состојба се променила поради раѓање, набавка, продажба, угинување или преместување.

Практична сточарска евиденција може да содржи записи за раѓања, угинувања, продажби, набавки, молзење, предадено млеко, исхрана и ветеринарски интервенции. Неопходно е да се водат оние податоци што се поврзани со пријавената мерка и обврските на стопанството.

• Број и вид на животни.
• Ушни марки или други идентификациски ознаки.
• Пасоши и ветеринарни потврди.
• Документи за набавка, продажба, колење и преместување.
• Евиденција за раѓања, угинувања и ветеринарски интервенции.

Набавки, трошоци и опрема поврзани со мерката

Чувајте ги записите за набавките што се поврзани со пријавеното производство или со условите за поддршката. Во зависност од мерката, тоа може да опфаќа семе, саден материјал, ѓубрива, средства за заштита, храна за животни, гориво, ветеринарски услуги или опрема.

Документацијата може да вклучува фактури, фискални сметки, испратници, договори и докази за плаќање. Кај инвестициони мерки, дополнително треба да се чуваат документите што ја покажуваат набавката и поврзаноста со одобрената инвестиција, доколку тоа е предвидено со условите.

Не внесувајте во евиденцијата набавки само затоа што звучат корисно за стопанството. Документот треба да биде вистински, читлив и поврзан со конкретната активност или обврска.

• Фактури и фискални сметки.
• Испратници и договори.
• Докази за плаќање.
• Документи за семе, саден материјал, ѓубрива и средства за заштита.
• Документи за храна, гориво, ветеринарни услуги или опрема, ако се релевантни.

Направете сопствена проверка пред посетата

Најпрактично е документацијата да се подреди по парцела, култура, животинска категорија или производен циклус. На пример, една целина може да ги содржи договорот за закуп, податоците за пријавената парцела, производната евиденција, количината од жетвата, откупниот документ и доказот за уплата.

Проверете дали имињата, ознаките на парцелите, датумите и количините се читливи и меѓусебно логични. Ако постои разлика поради промена во производството, временски услови, продажба или движење на животни, запишете кратко објаснување и приложете го документот што го потврдува тоа.

Точниот список не е ист за сите земјоделци. Поддршката по површина, по грло и по произведена или предадена количина има различни барања, а различни обврски може да важат и за физички и за правни лица.

1. Одделете ги документите по мерка или производен циклус.
2. Проверете ги ознаките на парцелите и идентификациските броеви на животните.
3. Усогласете ги количините во производната, откупната и финансиската евиденција.
4. Подгответе кратки објаснувања за реални промени или разлики.

Заклучок

Уредната евиденција е најдобрата практична подготовка за ненајавена контрола. Чувајте ги пријавата, доказите за користење на земјиштето, податоците за парцелите и животните, производните записи, документите за предаден род и набавките на место каде што брзо може да се најдат.

Предност имаат точни и вистинити записи што се поврзуваат меѓусебно. Бидејќи условите се разликуваат според мерката и корисникот, за конечна проверка секогаш имаат предност важечките законски правила, програмата и уредбата, а не општата листа.

Најчесто поставувани прашања