Покривната трева меѓу редовите може да ја намали ерозијата и да го олесни движењето низ овоштарникот, но високата и влажна вегетација може да ја засили конкуренцијата за вода и да создаде проблеми околу стеблата. Одлуката за косење треба да зависи од наклонот, влагата во почвата, висината на тревата, возраста на насадот и начинот на одржување.
Во ноември овоштарниците не изгледаат исто во сите делови на Македонија. Рамничарски насад со потешка и влажна почва има поинаква потреба од косење од насад на наклонет терен, каде тревниот покрив ја задржува почвата при есенски дождови.
Затоа не постои еден календарски ден што важи за сите овошки. Практичната одлука се носи со проверка на теренот: дали механизацијата може безбедно да помине, дали тревата е прерасната, дали почвата се лепи за гумите и дали вегетацијата се доближува до стеблата.
Целта не е редовите да бидат целосно голи, туку да се одржи рамнотежа меѓу заштита од ерозија, пристапност за работа и ограничување на непотребната конкуренција за вода и хранливи материи.
- Коси ја тревата ако е висока, полегната или влажна околу стеблата.
- На наклонет терен покривната трева често е природна заштита од ерозија.
- Не влегувај со тешка механизација во овоштарник со разгазена почва.
📖 ВО ОВОЈ ТЕКСТ
Заклучок
Првата одлука: косење или оставање?
Коси ја тревата ако е висока, полегната или влажна околу стеблата.
Ниската и добро распоредена трева меѓу редовите најчесто може да остане преку зима, особено на наклонет терен. Таа го покрива површинскиот слој и го намалува директното истекување на дождовницата.
Косењето има смисла кога тревата го попречува прегледот на насадот, се витка под тежината на влагата или може да го отежне зимското и раното пролетно поминување со механизација. Ако растителната маса е умерена и почвата е стабилна, непотребното косење остава гола површина токму во периодот кога дождовите можат да предизвикаат разнесување на почвата.
- Остави ја тревата ако е ниска, рамномерна и не допира до стеблата.
- Искоси ја ако е висока, полегната, густа или создава влажна зона во основата на овошките.
- На наклон не ја отстранувај целата покривка без јасна потреба.
- Одложи го влегувањето со тешка механизација ако почвата е мека и се лепи.
Наклонот ја менува проценката
На наклонет терен покривната трева често е природна заштита од ерозија.
Кога дождовницата тече по редовите, голата почва полесно се измива, особено ако има ситна обработена површина без растителни остатоци. Тревата и нејзините корени го забавуваат движењето на водата, а искосената маса може да остане како лесен покрив ако не е натрупана во дебели влажни слоеви.
Косењето на наклонет насад треба да биде умерено и да не остава широки голи појаси. Ако се користи механизација, правецот на движење и стабилноста на машината се поважни од желбата за целосно изедначен изглед. На стрмни или лизгави делови не треба да се влегува со машина кога почвата е натопена.
- Остави растителен покрив на деловите каде водата се слева.
- Избегнувај целосно соголување на почвата меѓу редовите.
- Провери дали има бразди, наноси или откриени корени по дожд.
- Не коси со несоодветна машина на лизгав и нестабилен наклон.
Влажноста на почвата е сигнал за чекање
Не влегувај со тешка механизација во овоштарник со разгазена почва.
Ако гумите оставаат длабоки траги, почвата се лепи за опремата или површината се размачкува, косењето може да направи поголема штета од самата висока трева. Збиената почва потешко прима вода и воздух, а трагите можат да станат канали за истекување.
Проверката е едноставна: земи малку почва од површинскиот слој и притисни ја со рака. Ако се претвора во леплива маса и останува на дланката, подобро е да се почека посув прозорец. Ова не е календарско правило, туку проценка на конкретната парцела.
- Провери ја влажноста на повеќе места, особено во вдлабнатини и сенка.
- Следи ги трагите од претходно поминување.
- Избегнувај косење веднаш по обилен дожд.
- Ако мора да се работи, користи полесна опрема и избегнувај непотребни преминувања.
Висината на тревата не се оценува само според изгледот
Високата трева не е проблем само затоа што изгледа неуредно. Таа може да легне под дожд или снег, да го сокрие глодарскиот притисок и да го попречи прегледот на стеблата, колците, цевките и дренажните канали.
Од друга страна, премногу ниското косење остава помал растителен покрив и може да ја изложи почвата на ерозија. Искосената маса треба да биде рамномерно распоредена, без дебели купови покрај стеблата или во местата каде водата се задржува.
Ако тревата е веќе полегната и влажна, прво провери дали машината може да ја зафати без затнување и без фрлање материјал кон стеблата. Сечилото и работната висина треба да се приспособат на теренот, а не само на желбата за краток тревник.
- Оцени дали тревата стои исправено или е полегната.
- Провери дали косењето ќе остави рамномерно распоредени остатоци.
- Не дозволувај растителната маса да се натрупува во кругот околу стеблото.
- Погледни дали тревата го крие пристапот до одводни канали и цевки.
Младите насади бараат построга контрола околу стеблото
Кај младите овошки тревата не треба да се остава да расте непосредно до стеблото.
Младото дрвце има помал коренов систем и полесно трпи конкуренција за вода, особено ако покривката е густа и почвата е плитка. Високата вегетација во основата може да ја задржи влагата, да го отежне прегледот на кората и да создаде засолниште за глодари.
Меѓу редовите може да се одржува тревен покрив, но зоната околу секое стебло треба да биде јасно одвоена од високата трева. При работата со косилка, заштити ги стеблата од удар и од фрлање камчиња или растителен материјал.
- Одржувај чист и прегледен круг околу младите стебла.
- Не оставај влажна искосена маса прилепена до кората.
- Провери ги заштитните мрежи и колците пред косење.
- Внимавај косилката да не ја оштети кората.
Како да се искоси без да се оштети насадот
Пред работа отстрани камења, жица, паднати гранки и други предмети што можат да ја оштетат машината или да бидат исфрлени кон стеблата. Провери ги редовите, особено местата каде има потпорна конструкција, цевки за наводнување или ниски гранки.
Во овоштарник со нерамен терен изборот на косилка зависи од наклонот, ширината меѓу редовите, моќноста на тракторот и висината на вегетацијата. Ротационата косилка е практична за одржувана трева и поголеми површини, додека флислер-косилката може да биде посоодветна кога има погуста или неправилна вегетација, но конечниот избор треба да се направи според реалните услови и упатството на производителот.
Работи со стабилна брзина и избегнувај нагли свртувања. По завршувањето провери дали има натрупана маса околу стеблата и дали се оштетени цевките или заштитите.
- Исчисти ги редовите пред стартување на машината.
- Прилагоди ја косилката на ширината меѓу редовите.
- Остави безбедно растојание од стеблата и потпорите.
- Провери ја површината по косењето, а не само машината.
Што да се направи со искосената маса
Искосената трева може да остане на меѓуредот ако е ситно распоредена и не создава дебел влажен слој. Таквата маса постепено се разложува и ја покрива површината, но не треба да се турка кон стеблата или да ги затвора одводните патеки.
Ако тревата е многу густа, влажна или полегната, куповите можат да задржат вода и да создадат неповолна средина за кората и долниот дел од растението. Во таков случај распредели ја масата или отстрани ја од чувствителните зони.
Посебно провери ги местата каде водата се собира по дожд. Покривката е корисна само ако не го попречува истекувањето и не ги затвора плитките канали.
- Распредели ја тревата рамномерно.
- Не прави купови во основата на овошките.
- Не ги затворај каналите и пропустите со растителна маса.
- Отстрани ги густите влажни наслаги од најчувствителните делови.
Проверка по косењето и пред зимата
По косењето прошетај низ секој ред и провери што останало скриено под тревата. Побарај оштетувања на стеблата, откриени корени, траги од вода, затворени одводи и делови каде машината направила длабоки колотраги.
Во периодот до зимата следи дали водата се задржува околу овошките и дали тревата повторно се исправува. Ако има нов раст, не мора автоматски да се коси целата површина; прво процени дали создава реална пречка или конкуренција.
Кај постарите насади, прегледот треба да вклучи и пристапни патеки, места за берба и просторот околу системот за наводнување. Кај младите насади приоритет се заштитата на стеблото и намалувањето на конкуренцијата во кореновата зона.
- Провери ги колотразите и местата со збиена почва.
- Отвори ги затворените одводни патеки.
- Прегледај ги стеблата и заштитите од механички оштетувања.
- Раздели ги потребите на млади и родни насади.
Практична одлука според условите на парцелата
Најсигурен пристап е овоштарникот да се подели според реалните услови, а не да се работи со иста висина и ист интензитет насекаде. Рамниот сув дел може да се искоси поинаку од влажната долина, а наклонетиот дел може да задржи повеќе покривка.
Одлуката треба да се темели на четири прашања: дали тревата ја попречува работата, дали создава влажна зона околу стеблото, дали почвата е доволно носечка за механизација и дали соголувањето би ја зголемило ерозијата.
Ако одговорите не се исти во различни делови од парцелата, примени различна мерка по зона. Таквиот пристап обично е поштедлив од целосно косење или целосно оставање на тревата.
- Оцени ја секоја зона според наклон и влажност.
- Заштити ги младите стебла од висока трева.
- Остави покривка каде ерозијата е поголем ризик.
- Коси само онолку колку што е потребно за пристап и контрола.
📚 ПРОЧИТАЈТЕ И
Избрани текстови што директно ја дополнуваат темата.
Ротациона или флислер косилка? Практична споредба според површина, трева, наклон, пречки, моќност, одржување и безбедност за македонските стопанства.
Прочитај →
Како да препознаете расипана влажна силажа пред хранење: мирис, боја, загревање, мувла, оштетена фолија и правилно земање дневна количина.
Прочитај →
Една чаша“, „пола литар“, „додека не престане да мириса“ – секое село има свое правило. Еве ја математиката: колку првенец се одвојува според зафатнината на казанот и видот овошје,
Прочитај →
Косачки за треваПогледнете ги моделите од оваа поткатегорија.Погледни →
Ѓубрива и прихранаСредства за прихрана според потребите на растенијата и почвата.Погледни →
Семиња и саднициИзбор на семиња и садници за новата производна сезона.Погледни →
Заштита на растенијатаРазгледајте ја понудата за заштита на земјоделските култури.Погледни →
Најчесто поставувани прашања
Заклучок
Покривната трева во овоштарникот не треба ниту автоматски да се коси, ниту без проверка да се остава до пролет. На наклонетите и ерозивно чувствителни делови покривката може да биде корисна, додека високата и влажна трева околу стеблата треба да се отстрани или скрати.
Одлуката донеси ја според состојбата на почвата, висината на тревата, возраста на насадот и можноста за безбедно движење. Коси само кога теренот може да ја поднесе машината и остави ја искосената маса рамномерно, без затворање на одводите и без натрупување кај стеблата.
