Есенска заштита на овошките е работа што многумина ја прескокнуваат, затоа што по бербата овоштарникот изгледа мирен и празен. А токму сега, додека лисјата паѓаат, во него се сместуваат за зимување оние што напролет ќе ви го земат родот.
Спорите на габите остануваат во падната шума и во исушените плодови на гранките. Јајцата на лисните и штитестите вошки и на црвениот пајак презимуваат на гранчињата и под кората. Не ги гледате, но се таму – и ја чекаат првата топла недела во март.
- Болестите и штетниците презимуваат во самиот насад – во лисјата, во мумифицираните плодови и под кората.
- Чистење, прскање со бакар по опаѓањето на лисјата и варосување се трите мерки што најмногу го намалуваат притисокот напролет.
- Младите стебла и младите лози бараат и физичка заштита – од мраз, зајаци и глодари.
Зошто цената се плаќа напролет
Овошката што влегува во зима со заразени гранки и неисчистена земја под себе, во пролетта поаѓа со готово жариште. Од него, штом затопли, излегуваат првите спори и првите генерации штетници и ја прават таканаречената примарна зараза.
Во пракса тоа значи повеќе прскања во сезона, повисоки трошоци и послаб род. Кај младите насади ризикот е уште поголем: стебло што го излупил зајак или му пукнала кората од мраз тешко се опоравува, а понекогаш мора и да се замени.
Добрата вест е дека решението е евтино. Поголемиот дел се работи со гребло, ножици, четка и една пумпа.
Есенска заштита на овошките во 7 чекори
1. Отстранете ги „мумиите“ и болните гранки
Исушените плодови што останале на гранките се извор на монилија за следната година. Соберете ги сите – од стеблото и од земјата – и уништете ги или закопајте ги надвор од овоштарникот. Исечете ги и исушените, скршени и заразени гранчиња.
2. Соберете ги паднатите лисја и гнилите плодови
Во паднатата шума презимуваат причинителите на краставоста кај јаболката и крушата и на сачменката кај костестите овошки. Во мал овоштарник лисјата се собираат и се изнесуваат. Во поголем се заоруваат плитко меѓу редовите.
3. Направете „сино прскање“
Кога ќе падне поголемиот дел од лисјата, овошките се прскаат со препарат на база на бакар. Бакарот ги покрива раните што останале на местото на отпаднатите листови и дејствува против кадравоста и сачменката на листот, монилијата, краставоста и бактериските заболувања.
Советодавците најчесто препорачуваат бордовска чорба или друг регистриран бакарен препарат, во дозата што е наведена на етикетата. Прскајте обилно – стеблото и гранките треба да бидат „искапени“.
4. Варосајте ги стеблата
Во јасните зимски денови сонцето ја загрева кората, а ноќта нагло ја лади. Од таа разлика кората пука, а во пукнатините влегуваат болести. Белата боја го одбива сонцето и ги намалува овие температурни скокови.
Во препораките на домашната советодавна служба се наведува смеса од 5 кг негасена вар, 0,5 кг сол и 0,25 кг сулфур во прав, со која се премачкуваат стеблото и дебелите гранки. Пред варосување, со четка исчистете ја старата кора и маховините.
5. Заштитете ги младите стебла од зајаци и глодари
Кога ќе падне снег, кората на младите овошки е најдостапната храна. Околу стеблото ставете мрежа или пластичен штитник, а тревата и плевелот околу него искосете ги – во нив се кријат полските глувци.
6. Нахранете ја почвата, но без азот
Есента е време за арско ѓубриво и за ѓубрива со фосфор и калиум, кои му помагаат на дрвото подобро да презими. Азотот оставете го за пролет: наесен поттикнува нов пораст што мразот лесно го уништува. Количините најточно ги одредува анализа на почвата.
7. Прегледајте ги потпорите и врските
Затегнатата врска преку зимата се всекува во кората, а лабав колец на ветер го ранува стеблото. Пет минути проверка сега заштедуваат една садница напролет.
Што бара лозјето пред зимата
Кај виновата лоза најчувствителни се младите насади. Лозите во првите години се загрнуваат со земја, така што спојното место да остане покриено и заштитено од ниските температури.
Со резидбата не брзајте насекаде. Лозата орежана наесен порано тргнува напролет, па во локалитети и кај сорти каде што има ризик од измрзнување, советодавците препорачуваат резидбата да се остави за крајот на февруари и почетокот на март.
Во фазата на мирување и лозјето се прска превентивно со бакарен препарат, пред сè против црната пегавост. По резидбата, исчистете ја старата кора од стеблото и краците – под неа презимуваат и штетници и болести.
Што се работи и кога
| Мерка | Кога | Што спречува |
|---|---|---|
| Собирање мумии, лисја и болни гранки | Веднаш, по опаѓање на лисјата | Монилија, краставост, сачменка |
| Прскање со бакар | По опаѓање на лисјата, во сув и мирен ден | Габни и бактериски болести |
| Варосување на стеблата | Пред трајните мразеви | Пукање на кората |
| Штитници на младите стебла | Пред првиот снег | Штети од зајаци и глодари |
| Ѓубрење со фосфор и калиум | Доцна есен | Слабо презимување |
| Загрнување на младите лози | Пред посилните мразеви | Измрзнување на спојното место |
Трите најчести грешки
- Прскање „кога ќе се стигне“. Третирање по ветер, пред дожд или на мраз е фрлена работа и фрлени пари.
- Чистење само на гранките. Ако мумиите и лисјата останат под стеблото, жариштето останува.
- Доцно азотно ѓубрење. Дрвото наместо да се подготви за зима, продолжува да расте.
Заклучок
Есенската заштита на овошките не е дополнителна работа – таа е прво прскање и прва нега за следната сезона. Еден сув викенд во ноември, поминат со гребло, ножици, пумпа и четка, напролет се враќа преку поздрави стебла, помалку третирања и сигурен род. Ако сè уште не сте почнале, почнете со чистењето: тоа не чини ништо, а дава најмногу.
Најчесто поставувани прашања
Кога е вистинското време за есенското прскање со бакар?+−
Може ли да прскам ако ноќта се очекува мраз?+−
Мора ли да се собираат лисјата и во голем овоштарник?+−
Зошто се варосуваат стеблата?+−
Дали е грешка да се ѓубри со азот наесен?+−
Кога да го режам лозјето ако кај мене има силни мразеви?+−
Кои лози треба да се загрнат?+−
